• یکشنبه 16 بهمن 1401
  • الأحَد 14 رجب 1444
  • 2023 Feb 05
دو شنبه 6 تیر 1401
کد مطلب : 164485
+
-

مذاکرات برجامی؛ از وین تا قطر

کارشناس مسائل خاورمیانه: موضوع انتقال محل مذاکرات پیشنهاد خود قطری‎ها بوده ‎است

اشاره مسئول سیاست‎خارجی اتحادیه اروپا در جریان نشست‎خبری اخیر خود در تهران مبنی بر اینکه ادامه مذاکرات برجامی در وین نخواهد بود و احتمالا یکی از کشورهای منطقه میزبانی دور جدید گفت‎وگوهای غیرمستقیم میان جمهوری‎اسلامی و آمریکا را برعهده خواهد داشت، گمانه‌زنی‌های فراوانی را به‎همراه داشت و برخی منابع خبری دوحه را به‎عنوان محل جدید مذاکرات احیای برجام عنوان کردند.
به‎گزارش همشهری، درچنین شرایطی بود که شبکه خبری «الجزیره» در گزارشی اعلام کرد که کشور قطر بیشترین شانس را برای میزبانی از مذاکرات احیای توافق هسته‎ای دارد. در این گزارش به نقل از یک منبع ایرانی، که نامی از او برده نشده بود، با بیان اینکه احتمال دارد ازسرگیری مذاکرات احیای برجام به‎جای وین در یکی از کشورهای حاشیه خلیج‎فارس انجام شود، تأکید شده‎است که «قطر هم شانس بیشتر و هم تمام امکانات لازم برای میزبانی از مذاکرات احیای توافق هسته‎ای را دارد.»

قطر؛ میانجی بی‎طرف
مطرح‌شدن نام قطر به‎عنوان میزبان ادامه مذاکرات برجامی درحالی است که این کشور در سال‌های اخیر نقش قابل‎توجهی در زمینه گفت‎وگوهای هسته‎ای جمهوری‎اسلامی ایران و غرب ایفا کرده‎است. قطر به‎عنوان یک بازیگر فعال منطقه‎ای تلاش کرده در نقش یک میانجی بی‎طرف، دستیابی به توافق هسته‎ای میان ایران و غرب را تسهیل کند.
بر همین اساس هم بوده‎است که علاوه‎بر عمانی‎ها، قطری‎ها نیز طی ماه‌های اخیر در دیدار با مقام‎های آمریکایی‎ و تروئیکای اروپایی تلاش کردند مسیر توافق را هموار کنند. انتقال پیام میان تهران و واشنگتن یکی دیگر از نقش‎هایی بوده‎است که دوحه از طریق آن تلاش کرده در گفت‎وگوهای هسته‎ای میانجی‌گری کند.
درچنین شرایطی بود که کارشناسان یکی از مهم‌ترین محورهای سفر اردیبهشت‎ماه سال‌جاری امیرقطر به تهران را گره‎گشایی از مذاکرات هسته‎ای اعلام کردند. برخی معتقدند روابط نزدیک دوحه با واشنگتن و دولت بایدن، سبب شد شیخ تمیم بن‎حمد آل‎ثانی، امیر 42ساله قطر در سفر به تهران، درصدد شکستن فضای سرد حاکم بر مذاکرات در آن مقطع باشد.
درهرحال، اگر گمانه‎زنی‎ها درباره پیگیری مذاکرات برجامی در دوحه رنگ واقعیت به‌خود بگیرد، نام این شهر نیز در فهرست شهرهایی قرار می‎گیرد که درطول مذاکرات هسته‎ای ایران و غرب که از نخستین سال‌های دهه80 شمسی آغاز شد، قرار خواهد گرفت. بروکسل، ژنو، لوزان و وین ازجمله شهرهایی بوده‎اند که درطول این سال‌‌ها، میزبانی رایزنی‌ها و مذاکرات هسته‎ای میان جمهوری‎اسلامی ایران و طرف‎های غربی را برعهده داشته‎اند و در این زمینه نقش‎آفرینی کرده‎اند.

پیشگیری از تخریب مذاکرات
یک کارشناس مسائل غرب‎آسیا در این باره به همشهری گفت: اگرچه وین در سال‌های اخیر میزبان گفت‎وگوهای جمهوری‎اسلامی و 1+5 و بعد از آن 1+4 بوده‎است، اما به‎نظر می‎رسد با توجه به شرایط سیاسی کشور اتریش، با نفوذ لابی‎های صهیونیستی مواجه هستیم که به تخریب روند مذاکرات می‎پردازند.
حسن هانی‎زاده افزود: اکنون و با توجه به حساس‌تر‌شدن روند گفت‎وگو‌ها این استنباط وجود دارد که انتقال شهر محل مذاکرات، بیش‎از هرچیز به‎دلیل جلوگیری از تأثیرگذاری عناصر مخرب بود.
وی با اشاره به نقش مثبت قطر در پیشبرد مذاکرات برجامی گفت: به‎نظر می‎رسد در جریان دیدارهای اخیر مقام‎های قطری با طرف‎های غربی مذاکرات هسته‎ای و همچنین جمهوری‎اسلامی ایران، توافق‎های اولیه برای انتقال گفت‎وگوها به قطر انجام شده‎است. مهم‌ترین دلیل آن هم نقش مثبت و فعالانه‎ای بوده‎ که دوحه در این زمینه ایفا کرده‎است.
هانی‎زاده ادامه داد: اگرچه قطر جایگاه رفیعی در معادلات جهانی ندارد، اما می‌توان گفت با توجه به رفتار غیرتهاجمی این کشور در قبال تحولات منطقه‎ای و همچنین جهانی، انتخاب دوحه برای ازسرگیری مذاکرات احیای برجام، انتخاب هوشمندانه‎ای بوده‎است.

پیشنهادی ازسوی قطری‎ها
این کارشناس مسائل خاورمیانه با بیان اینکه به‎نظر می‎رسد موضوع انتقال محل مذاکرات پیشنهاد خود قطری‎ها بوده‎است، عنوان کرد: از یک‎سو بدبینی ایران به رفتار غربی‎ها معقول است و ازسوی دیگر قطر مناسبات تعریف‌شده‎ای با ما دارد و می‌تواند به پیشبرد روند مذاکرات کمک کند. هانی‌زاده ادامه داد: اگرچه قطر از قدرت تأثیرگذاری زیادی بر رفتار آمریکایی‎ها برخوردار نیست، اما نزد آمریکا و همچنین تروئیکای اروپایی جایگاه ممتازی دارد و می‌تواند در این زمینه نقش‎‌آفرینی مؤثری داشته باشد.
وی تأکید کرد: به‎نظر می‎رسد درجریان سفر اخیر امیرقطر به تهران، شیخ تمیم بن‎حمد آل‎ثانی شخصا پیشنهاد تغییر محل مذاکرات را ارائه کرده‎است تا در آستانه جام‎جهانی نقش‎آفرینی مؤثرتری در تحولات منطقه‎ای و جهانی داشته باشد.
هانی‌زاده افزود: معتقدم چنانچه مذاکرات احیای توافق هسته‎ای سال2015 در قطر ازسر گرفته شود، در یک فرایند کوتاه‎مدت شاهد شکسته‌شدن بن‎بست‎های موجود در مسیر احیای برجام خواهیم بود. این کارشناس مسائل خاورمیانه همچنین با اشاره به برخی گمانه‌زنی‌ها مبنی بر اینکه انتقال محل مذاکرات به دوحه پیش‎زمینه طرح موضوع‎های منطقه‎ای در گفت‎وگوهای هسته‎ای خواهد بود، افزود: این مذاکرات هیچ ارتباطی به مسائل منطقه‎ای ندارد. ازسوی دیگر قطر هیچ ارتباطی با رژیم صهیونیستی ندارد و این موضوع شائبه طرح موضوع‎های منطقه‎ای را در این مذاکرات منتفی می‌کند.
وی با بیان اینکه قطر در منازعات منطقه‎ای غالبا حاشیه‎نشین بوده‎است، اضافه‎کرد: با توجه به اینکه قطری‎ها می‎کوشند در معادلات منطقه‎ای نقش بی‎طرفانه‎ای ایفا کنند، طرح موضوع‌های منطقه‎ای در مذاکرات هسته‎ای دوحه صرفا درحد گمانه‌زنی است. قطری‎ها اگرچه در بحران سوریه و عراق نقش تخریبی داشتند، اما اکنون با اصلاح سیاست‌‌های خود، همراهی مناسبی با راهبردهای جمهوری‎اسلامی دارند.


مکث
نگرانی صهیونیست‎ها از ادامه مذاکرات


افزایش امیدواری‎ها به گره‎گشایی از مذاکرات احیای توافق هسته‎ای نگرانی‎ رژیم صهیونیستی را به‎همراه داشته‎است. بر این اساس هم بود که مقام‎های این رژیم از اظهارات مسئول سیاست‎خارجی اتحادیه اروپا در تهران درباره احتمال آغاز مذاکرات با ایران در روزهای آینده ابراز نگرانی کردند. کانال ۱۲تلویزیون رژیم صهیونیستی بعد از اظهارات جوزف بورل درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات گفت که تل‌آویو درباره احتمال آغاز مجدد مذاکرات مربوط به توافق هسته‌ای با ایران نگران است. یک مقام امنیتی رژیم صهیونیستی که اشاره‌ای به نام او نشده‎، به این شبکه تلویزیونی گفته‎است که «توافق فعلی اگر امضا‌ شود، برای اسرائیل بسیار بد است.» وی اضافه کرده‎است که «این توافق 5/2ساله است و به ایران اجازه خواهد داد با به‎دست آوردن منافع اقتصادی، توانمندی‌های نظامی‌اش در خاورمیانه را ارتقا‌ دهد.»


 

این خبر را به اشتراک بگذارید