![پویشتهران بدون خودرو در مسیر جهانی](/img/newspaper_pages/1399/07-%20mehr/01/rooyi/01-01.jpg)
پویشتهران بدون خودرو در مسیر جهانی
![پویشتهران بدون خودرو در مسیر جهانی](/img/newspaper_pages/1399/07-%20mehr/01/rooyi/01-01.jpg)
شینا انصاری- مدیرکل محیطزیست و توسعه پایدار شهرداری تهران
فرارسیدن فصل پاییز برای کلانشهر تهران غیر از موسم رنگ و برگریزان، تکرار پیدرپی روزهای آلودگی هواست. با وجود اینکه تلاشها برای کاهش روزهای ناسالم هوا درمیان کلاف بههمپیچیده قوانین و آییننامهها ادامه دارد، ولی اقدامات دستگاههای اجرایی برای کاهش آلایندهها در این شهر بزرگ در مقایسه با سرعت بارگذاریها و حجم روزافزون منابع مولد آلودگی هوا، ناچیز است. لاجرم آنکه در فصول سرد سال و در شرایط اینورژن و وارونگی دما، رخداد آلودگی هوا در پایتخت، چندان غریب و دور از ذهن نیست. نکته اینجاست که حتی درصورت ارتقای استانداردها در سوخت و خودرو به استانداردهای روز دنیا، مادامی که سیطره خودروهای شخصی در تهران ادامه داشته باشد، راه تنفس این شهر در اغلب روزهای سرد سال بسته است.
هماکنون یکی از مهمترین و اساسیترین رویکردها در کنار همه محورهایی که برای کاهش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ مطرح است، کاهش تسلط خودرومحوری در شهرهاست. متأسفانه در دهههای گذشته خودرومحوری بهنحوی در شهرهای ما و ازجمله در تهران گسترش یافته که فضاهای شهری بهعنوان مهمترین مراکز حضور و تعامل اجتماعی فرهنگی شهروندان به سلطه خودروهای شخصی درآمدهاند و بر پیکر شهرهای ما دائما خراشهای عمیقی به نام اتوبان، بزرگراه، پل و تقاطعهای همسطح و غیرهمسطح ایجاد شده تا با ساخت فضاهای بیشتر برای تردد و حضور اتومبیلهای شخصی، به غلبه هرچه بیشتر خودرو در شهر بینجامد. این تصور بهگونهای در اذهان ما جای گرفته که اصولا تلقی ما از زندگی کلانشهری، تراکم و تکثر خودروهای شخصی بوده است و به همین دلیل اولویت را در برنامهریزیهای شهری به خودروهای شخصی دادیم و فراموش کردیم که این احجام بزرگ و آهنین، بیشتر فضاهای شهری ما را اشغال کردهاند. تغییر نگاه به شهرهای انسانمحور گرچه در کشورهای توسعهیافتهای که جهان را به عصر اتومبیل کشاندهاند بیش از 2دهه قبل اتفاق افتاده و براساس آن مناسبت «روز جهانی بدون خودرو» و کمپینهای مبتنی بر حملونقل پاک شکل گرفته است، ولی در کشور ما طی چندسال اخیر با پویش «سهشنبههای بدون خودرو» بدوا از جانب کنشگران محیطزیست آغاز شد و سپس با همراهی مدیران شهری در برخی شهرهای کشور و ازجمله در تهران مسیر تکوین و توسعه را میپیماید.
امسال روز جهانی بدون خودرو در حالی گرامی داشته میشود که تهران پس از دومین سال متوالی پیوستن به کمپین حملونقل پاک، در زمره شهرهای برتر غیراروپایی در زمینه ترویج دوچرخهسواری توسط مدیران شهری و شهروندان مورد تقدیر قرار گرفته است.
هرچند تهران در گامهای آغازین حرکت در مسیر حملونقل پاک با مسائل و موانع بسیاری روبهروست، ولی به هر روی طی این مسیر دشوار برای فراهمکردن زیرساختهای لازم مسیرهای دوچرخهسواری و توسعه حملونقل عمومی و در کنار آن جلب مشارکت شهروندان تهرانی برای تغییر در سبک سفرهای درونشهری از مهمترین الزاماتی است که میبایست برای بهبود کیفیت هوا، کاهش ترافیک و آلودگی صدا، کاهش بیماریهای ناشی از کمتحرکی و افزایش تعاملات انسانی در شهرهای بزرگ مورد توجه قرار گیرد. ارجحیت توسعه نگاه انسانمحور در مدیریت شهری تهران بهویژه هدفگذاری افزایش سهم دوچرخه در حملونقل عمومی شهر تهران و توسعه پیادهراهها، میتواند نویدبخش کاهش روزهای ناسالم و خاکستری پایتخت در فصول سرد سال باشد.