قلعه‌های الموت در مسیر یونسکو

راحله عبدالحسینی؛ روزنامه‌نگار

پرونده منظر فرهنگی و تاریخی قلعه‌های الموت که مورد تأیید ارزیابان یونسکو قرار گرفته هم‌اکنون مراحل بررسی نهایی را می‌گذراند تا تیر امسال در اجلاس یونسکو در کره‌جنوبی درباره ثبت جهانی آن تصمیم‌‌گیری شود. پرونده الموت مهر 1404از سوی کارشناسان و ارزیابان یونسکو بررسی شد و مورد بازدید میدانی قرار گرفت. قلعه الموت به‌معنای آشیانه عقاب یکی از قلعه‌های تاریخی ایران است که بخش‌های زیادی از آن ویران شده و آثاری از آن برجا مانده است. دژ الموت در شمال شرق روستای گازرخان و در فاصله حدود ۱۰۵کیلومتری از قزوین قرار دارد. صخره‌های اطراف دژ با شیب تند و پرتگاه‌های عمیق، خطرناک و غیرقابل دسترسی بخشی از معماری استحکامات دژ را تشکیل می‌دهد. برای ثبت جهانی و قرار گرفتن «پرونده منظر فرهنگی و تاریخی قلعه الموت» در فهرست میراث جهانی، علاوه بر هسته اصلی (سازه اصلی قلعه الموت) ۶قلعه دیگر در منطقه نیز درنظر گرفته شده‌اند. برخی از قلعه‌های الموت مربوط به قبل از دوره اسماعیلیه و قرن پنجم هستند و بیش از هزار سال قدمت دارند. آنچه نام الموت را در تاریخ ماندگار کرده ورود حسن صباح به یکی از این قلعه‌ها در اواخر قرن پنجم هجری است. سرپرست پایگاه میراث فرهنگی الموت با اشاره به اینکه پرونده الموت مهر 1404مورد تأیید کارشناسان یونسکو قرار گرفت به همشهری گفت: «خوشبختانه پرونده الموت قابل‌قبول بود و ایرادی نداشت. تعهدات ما به یونسکو اجرای برنامه‌های کوتاه‌مدت 2ساله، میان‌مدت و بلندمدت 10ساله است.» حمیده‌چوبک، حضور بومیان الموت را یکی از نکات مثبت از دیدگاه ارزیابان یونسکو عنوان کرد و ادامه داد: «برای رسیدن به مرحله ثبت جهانی قلعه الموت، 25سال تلاش و پیگیری شده است. بیشتر کارکنان این پایگاه نیز بومیان الموت هستند؛ کسانی که در الموت ساکن هستند و علاقه دارند الموت ثبت جهانی شود. حضور بومیان الموت یعنی مدیریت پایدار، ماندگار و مداوم و این از نگاه یونسکو نکته مثبتی است. از دیرباز روستاها پشتیبان منابع انسانی و اقتصادی قلعه‌ها بودند و امروز هم توسعه پایدار منطقه در گرو آگاهی و مشارکت مردم بومی است.» اجلاس جهانی یونسکو از ۲۸ تیر تا 9مرداد در کره‌جنوبی برگزار می‌شود. تصویب این پرونده سی‌امین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو خواهد بود.