گزارش
3 پرونده ایران در مسیر یونسکو
مدیرکل ثبت آثار: پرونده سیراف وارد مرحله ارزیابی ایکوموسشده و پرونده توس در شهریور به یونسکو ارسال میشود
محمود مولایی |روزنامه نگار
ایران پس از ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات وابسته، شمار آثار خود در فهرست میراث جهانی یونسکو را به ۳۰ اثر رسانده و اکنون 3پرونده جدید شامل مجموعه تاریخی توس، بندر تاریخی سیراف و مجموعه مساجد تاریخی ایران را برای ثبت جهانی در دستور کار قرار داده است؛ پرونده سیراف وارد مرحله ارزیابی ایکوموس شده، پرونده توس در حال آمادهسازی برای ارسال به یونسکو قرار دارد و پرونده مساجد تاریخی نیز در مرحله تکمیل مستندات و انتخاب اجزای نهایی مجموعه است.
سیراف در محک ایکوموس
علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی با بیان اینکه پرونده سیراف وارد مرحله ارزیابی ایکوموس شده است، به همشهری میگوید: «سال گذشته پرونده ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف به یونسکو ارسال شد و براساس برنامهریزی انجامشده، مهر امسال ارزیابان ایکوموس برای بازدید و ارزیابی میدانی این پرونده به ایران سفر خواهند کرد. پس از ارزیابی، همانند سایر پروندههای ثبت جهانی، روند بررسی، پرسش و پاسخ میان ایران، ایکوموس و در نهایت یونسکو ادامه خواهد یافت و این فرایند تا زمان برگزاری نشست سال آینده یونسکو در ترکیه که پرونده سیراف در آن مطرح خواهد شد، ادامه دارد.»
بندر تاریخی سیراف در ساحل شمالی خلیجفارس، در شهرستان کنگان استان بوشهر، یکی از مهمترین مراکز بازرگانی دریایی ایران در دوره ساسانی و سدههای نخستین اسلامی به شمار میرود. این بندر در نوار باریکی میان کوه و دریا شکل گرفته و موقعیت جغرافیایی آن باعث شده بود به یکی از گرههای اصلی شبکه تجارت دریایی میان ایران، شبهقاره هند، چین، شرق آفریقا و بنادر عربی تبدیل شود. بیشتر پژوهشگران، رونق اصلی سیراف را از اواخر دوره ساسانی تا قرون سوم تا پنجم هجری قمری میدانند.
پرونده مساجد تاریخی در مرحله تکمیل
پرونده مجموعه مساجد تاریخی ایران با هدف ثبت گروهی از شاخصترین مساجد کشور در فهرست میراث جهانی یونسکو در حال تدوین است. این مساجد که از دورههای مختلف تاریخی، از سدههای نخستین اسلامی تا دورههای سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی بر جای ماندهاند، نمایانگر روند تحول معماری ایرانی ـ اسلامی، فنون سازهای، تزیینات کاشیکاری، آجرکاری، گچبری و سازمان فضایی مساجد در ایران هستند. بهگفته مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی، پرونده مساجد تاریخی ایران یکی دیگر از پروندههای در دست تهیه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی است. علیرضا ایزدی با بیان اینکه پرونده مساجد نیز همانند سایر پروندههای ما در فهرست موقت قرار دارد، میگوید: «با توجه به اینکه مساجد مختلفی را در سطح کشور و در گستره استانی درنظر داریم، همچنان در مرحله بررسی و تصمیمگیری هستیم و مساجد موجود در این حوزه در حال بررسی است.» او با اشاره به وضعیت فعلی پرونده عنوان میکند: «در حال حاضر ۳۰مسجد در پرونده مورد بررسی قرار گرفته و کار روی آنها در حال انجام است. با این حال، احتمال بررسی مساجد بیشتر قطعا وجود دارد، اما تعداد نهایی آن هنوز مشخص نیست.»
توس، در آستانه نامزدی
مجموعه تاریخی توس در نزدیکی مشهد، یکی از مهمترین محوطههای فرهنگی و تاریخی ایران است که لایههایی از دورههای پیش از اسلام تا دوران اسلامی را در خود جای داده. این مجموعه شامل بقایای شهر تاریخی توس، ارگ و باروی کهن، بناهای تاریخی و بهویژه آرامگاه فردوسی است؛ شاعری که شاهنامه او از برجستهترین آثار ادبی جهان و یکی از مهمترین پایههای هویت فرهنگی و زبان فارسی به شمار میرود. اهمیت توس فقط به ارزشهای معماری یا باستانشناسی محدود نیست، بلکه پیوند آن با میراث ادبی، تاریخی و تمدنی ایران، این مجموعه را به یکی از شاخصترین نامزدهای ثبت جهانی در فهرست یونسکو تبدیل کرده است. بهگفته مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی، در حال حاضر اقدامات لازم برای تکمیل و ارسال پرونده توس در شهریورماه امسال در دست انجام است تا این اثر نیز بهعنوان نامزد ثبت جهانی معرفی شود. علیرضا ایزدی درباره معیارهای ثبت جهانی آثار عنوان میکند: «پروندههای ثبت جهانی براساس ویژگیهایی همچون قدمت، منحصر به فرد بودن، شاهکار بودن و سایر معیارهای ارزش جهانی برجسته مورد ارزیابی قرار میگیرند. تعداد آثاری که تاکنون از ایران، ازجمله الموت و دیگر آثار ثبتشده این ویژگیها را داشتهاند به۳۰ اثر رسیده است.»
ارسال پرونده توس در شهریور
علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی :
در حال حاضر اقدامات لازم برای تکمیل و ارسال پرونده توس در شهریورماه امسال در دست انجام است تا این اثر نیز بهعنوان نامزد ثبت جهانی معرفی شود
در همینه زمینه :
