فرار از اردوگاه در ۷۵ دقیقه
علیرضا محمودی؛ روزنامهنگار
«بازداشتگاه» (۱۳۶۲) ساخته کوپال مشکوه نخستین تجربه سینمای ایران در ساخت فیلمهای اردوگاهی است، فیلمی که مانند بسیاری از تولیدات جنگی بخش خصوصی در نیمه اول دهه ۱۳۶۰ تنها عنوان جذاب و ویترین گیرایی برای عابران بدون سرگرمی این دوران بیشتر نداشت. مهمترین نام پشت صحنه پروژه بازداشتگاه، کوپال مشکوه فرزند هادی مشکوه است. شادروان هادی مشکوه، عکاس معروف شهر کرمان که سابقه بازیگری در فیلمهای ایرانی دهه ۱۳۴۰ را داشت با پیروزی انقلاب وارد کار تهیه کنندگی شد.
کوپال مشکوه، عکاس پرکار سینمای ایران در دهه ۱۳۵۰ به همراه پدر از سال ۱۳۵۹ در فیلم«کرکسها میگیرند»، به تهیهکنندگی پدر بهعنوان دستیار کارگردان (جمشید حیدری) وارد گروه کارگردانی میشود. ترکیب پدر تهیهکننده و پسر کارگردان در دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ باعث ساخت چند فیلم میشود، فیلم هابی اغلب پرزدوخورد که هرکدام در یکی از چرخههای پرمخاطب تولید فیلم ایرانی در آن سالها ساخته شدهاند. «بازداشتگاه» را کوپال مشکوه تهیه نکرده اما سایه سنگین حضورش در فیلم احساس میشود. فیلم در ۷۵ دقیقه، روایت سرراستی از فرار چند اسیر ایرانی از یک بازداشتگاه نیروهای دشمن است، با حضور محمد مطیع، فرمانده بازداشتگاه و جمشید هاشمپور، رزمنده شاخص نیروهای ایرانی. صحنههای تقابل درون و بیرون بازداشتگاه بین دو طرف جنگ تا حد ممکن ارزان و بدون خلاقیت ساخته شده.
در دوران اهمیت صحنههای درگیری و انفجار در فیلمها، بازداشتگاه چنان از این جور صحنهها خالی بود که باعث سردی گیشه فیلم شد. یکی از کمفروشترین فیلمهای کارنامه جمشید هاشمپور که آن دوران جمشید آریا نامیده میشد.
«بازداشتگاه» در زمانی اکران شد که جمشید هاشمپور هنوز شهرت فراوانی نداشت. خیلی از طرفداران این بازیگر سالها دنبال این فیلم بودند تا آرشیوشان را تکمیل کنند، اتفاقیکه سرانجام افتاد و از راشهای استفاده نشده بازداشتگاه در سال ۱۳۸۴ فیلمی با عنوان لانه عقابها ساخته شد. این فیلم که شادروان رضا صفایی با تلفیق فیلمهای کماندویی و فرار از اردوگاه ساخته بود با ذکر کارگروهی در تیتراژ به نمایش درآمدکه از اتفاقات نادر تولید فیلم در سینمای ایران محسوب میشود، فیلمی که تهیهکننده آن کوپال مشکوه ذکر شده است.
