گزارش
زیر سقف امن خانه
چند توصیه کاربردی به خانوادهها برای تعامل با کودکان در روزهایی که آرامش جامعه برهم خورده است
در این روزهای پرالتهاب جامعه که ناآرامیهای خیابانی، آرامش و روان بزرگترها را بر هم زده، کودکان هم از این ناامنی روانی ایمن نیستند و با پرسشها، دلشورهها و ابهامات خاص خود روبهرو شدهاند. در این شرایط والدین وظیفه دارند احساسات فرزندانشان را درک کنند و آنها را از آسیبهای جسمی و روانی این دوره خاص دور نگه دارند. مریم احمدی، مشاور و رواندرمانگر حوزه کودک و نوجوان روشهایی را برای حفظ سلامت روانی و سرگرمی کودکان بیان کرده که حتما این روزها بهکار والدین میآید.
نشانههای اضطراب در کودکان
چگونه متوجه شویم کودکان دچار اضطراب شدهاند؟ این سؤالی است که شاید در این روزها برای بسیاری از والدین پیش آمده باشد. مریم احمدی، مشاور و رواندرمانگر حوزه کودکان و نوجوانان در اینباره میگوید: «کودکان به استرسهای پیرامون خود به روشهای متفاوت از بزرگسالان، واکنش نشان میدهند. رفتارهایی مانند چسبیدن به والدین، گوشهگیری، پرخاشگری، ترس از تنهایی و علائمی مثل سردرد، دل درد و... نشانههای اضطراب کودکان هستند.» در چنین مواقعی والدین و بزرگترها در کاهش نگرانی کودکان نقش قابلتوجهی دارند: «کودکان بهدلیل محدودیت شناختی و عدمقدرت تجزیه و تحلیل مسائل با شنیدن اخبار ناخوشایند دچار ناامنی و اضطراب میشوند. برای مدیریت اضطراب کودکان، نخستین گام این است که والدین بهعنوان یک الگوی مناسب بتوانند واکنشهای هیجانی و رفتاری خودشان را مدیریت کنند؛ بهعنوان مثال، از مطرح کردن اخبار ناخوشایند در محیط خانه پرهیز کنند. در گامهای بعدی لازم است والدین به فرزندانشان اجازه دهند در مورد جزئیات موضوعی که نگرانشان کرده صحبت کنند و آنها با صبر و حوصله به حرف کودکان گوش دهند و اگر متوجه افکار منفی شدند، مانند این فکر که ممکن است، امنیت آنها از بین برود و او و نزدیکانش دچار حادثه و اتفاقی ناخوشایند شوند، والدین باید با اطلاعات صحیحی که دارند برای اصلاح افکار کودکان تلاش کنند.» افکار تأثیر مستقیمی روی احساسات ما دارند و از آنجا که حمایت عاطفی باعث تابآوری کودکان میشود، لازم است والدین در این روزها بیشتر از گذشته با بچهها وقت بگذرانند و به آنها اطمینان دهند که مراقبشان هستند.
صداقت همیشه مؤثر است
ممکن است با وجود مراقبتهای والدین، کودکان از طریق دوستان، همسالانشان و...از شرایط مطلع شوند یا با شنیدن سر و صدا متوجه وجود اتفاقاتی در بیرون از منزل شوند. در این مواقع، پنهان کردن اخبار از سوی والدین اثر منفی دارد: « بهتر است والدین واقعیتها را انکار یا پنهان نکنند، بلکه با در نظر گرفتن سن فرزندانشان و با زبانی که برایشان قابل درک باشد، موضوع را توضیح دهند؛ بهعنوان مثال، از طریق قصه، نمایش، فیلم، شعر و نقاشی در مورد وقایع مشابه اطلاعات لازم به کودکان داده شود.»
بعضی از کودکان از روی کنجکاوی تمایل دارند بیرون از خانه باشند و مانند روزهای معمول به بازی با همسالانشان بپردازند یا به گردش و مهمانی بروند. متقاعد کردن کودک برای ماندن در خانه به مهارت والدین بستگی دارد: «برای خردسالان هشدارهای مکرر باعث لجبازی میشود و اضطراب آنها را افزایش میدهد. بهتر است والدین به جای منع و کلنجار رفتن با آنها محیط خانه را مدیریت کنند؛ مثلا محدودیتهای معمول در بریز و بپاش خانه را کنار بگذارند و به کودک اجازه دهند آزادانه تحرک داشته باشد و سرگرم شود.»
تماشای آنلاین از پلتفرمهای داخلی
اینترنت در شرایط فعلی به سایتهای داخلی محدود شده است و بسیاری از خانوادهها خبر ندارند که به پلتفرمهای نمایشدهنده فیلم و سریال امکان دسترسی دارند. در واقع تماشای فیلمهای خانوادگی در این پلتفرمها میتواند شرایط را برای حفظ اعضای خانواده در کنار یکدیگر مهیا کند. والدین برای تشویق کودکان و نوجوانان به ماندن در خانه باید خلاقیت به خرج دهند و صبر و حوصله داشته باشند: «این روزها با توجه به تعطیل شدن مدارس اعضای خانواده فرصت بیشتری دارند که درکنار هم باشند. آنها میتوانند با امکانات در دسترس و با مشارکت و همفکری فرزندانشان، برای انجام بازیهای خانوادگی، فعالیتهای هنری، متمرکز کردن ذهن و... برنامهریزی کنند. با این روش بخشی از انرژی روانی منفی کودکان برطرف میشود و فضای منزل به سمت آرامش سوق پیدا میکند.»
بازیهای مناسب برای سنین مختلف متفاوت است: «با توجه به روحیات کودکان و نوجوانان میتوان بازیها و سرگرمیهای متنوعی را طراحی کرد. رنگآمیزی شکلهای گوناگون، قصهگویی، تقلید صدای حیوانات، تکمیل اشکال ناقص، تهیه کاردستی، درست کردن اشکال مختلف با حبوبات و مسابقه برای به هدف زدن توپ تخم مرغی برای سنین پیش از دبستان مناسب است.» مراقبت و دور نگه داشتن نوجوانان از آشوبها توصیه مسئولان انتظامی است که در این شبها از طریق پیامک به خانوادهها یادآوری میشود، اما چگونه میتوانیم نوجوانان را برای ماندن در خانه متقاعد کنیم: «شرح شرایط و بازگویی خطراتی که نوجوانان را تهدید میکند، میتواند هیجانات آنها برای بیرون رفتن از خانه را تا حدودی کنترل کند، اما در کنار این روشنگری و راهنمایی باید در منزل هم فضای مناسبی برای سرگرمی نوجوان فراهم کنیم. انجام فعالیتهای دستهجمعی، تماشای فیلم بهصورت خانوادگی، بحث و گفتوگوهای صمیمانه و به دور از بحث و تنش میتواند نوجوان را به ماندن در خانه ترغیب کند.»
