هشتگ زیاد، تغییر رفتار کم

سیاوش آقاآخانی، استاد دانشکده محیط‌زیست و فعال محیط‌زیست معتقد است تداوم زباله‌ریزی در طبیعت، با وجود بیش از یک‌دهه فعالیت کمپین‌ها و هشتگ‌های «زباله نریزیم»، نشان می‌دهد که صرفا نمی‌توان به اثرگذاری پویش‌های مجازی دل بست. به‌گفته او یکی از آسیب‌های امروز کنشگری اجتماعی این است که رفتار واقعی جای خود را به «کنش مجازی» داده است؛ یعنی لایک، کامنت، بازنشر و هشتگ جای مشارکت عملی را گرفته‌اند.
او می‌گوید پویش‌های محیط‌زیستی ظرفیت بالایی برای اطلاع‌رسانی دارند، اما یک سؤال اساسی همچنان باقی است: این همه هشتگ چقدر توانسته رفتار مردم را در طبیعت تغییر دهد؟
این استاد دانشگاه با اشاره به تفاوت میان اطلاع‌رسانی و آگاهی‌سازی می‌گوید که آگاهی‌سازی باید درنهایت به رفتار منجر شود. به تعبیر او ممکن است یک شهروند هشتگ زباله نریزیم را لایک کند و برای دوستانش بفرستد، اما چند ساعت بعد، هنگام سفر، شیشه خودرو را پایین بکشد و زباله‌اش را در طبیعت رها کند. در این شرایط پویش در فضای مجازی موفق بوده، اما در دنیای واقعی شکست خورده است.
از نگاه این فعال محیط‌زیست، حلقه مفقوده بسیاری از پویش‌های مجازی پیوست عملی آنهاست: «اگر قرار است کمپینی برای نریختن زباله راه بیفتد، باید مردم را از مرحله دیدن و پسندیدن محتوا به مرحله عمل برساند؛ مشارکت در پاکسازی، مسئولیت‌پذیری در سفر و مهم‌تر از همه، تغییر یک عادت روزمره.» او البته معتقد است نمی‌توان پویش‌های مجازی را بی‌فایده دانست؛ چراکه همین کمپین‌ها می‌توانند توجه جامعه را به محیط‌زیست جلب کنند، اما معتقد است که موفقیت یک پویش را نباید با تعداد لایک و بازدید سنجید؛ معیار اصلی تغییری است که بعد از خاموش‌شدن صفحه موبایل در رفتار آدم‌ها اتفاق می‌افتد.