راز سیمرغ در خانه تاریخی آشتیان

زهرا رفیعی | روزنامه‌نگار

قرار نیست شاهنامه این‌بار فقط در کتاب ورق بخورد؛ در‌ اتاق فرار« راز سیمرغ» آشتیان کودکان وارد سرزمین افسانه‌های ایرانی می‌شوند، از هفت‌خان می‌گذرند، صدای پتک کاوه را پیدا می‌کنند، چهره دیو می‌سازند و سرنخ‌های گنج سیمرغ را کنار هم می‌گذارند؛ روایتی از شاهنامه که به‌جای نشستن پای قصه، بچه‌ها را به دل ماجرا می‌برد.

همراهی یک نقال با کودکان
اتاق فرار «راز سیمرغ» با هدف آشنایی کودکان با داستان‌های حماسی و مفاهیم پهلوانی‌ در خانه تاریخی سرای معتمدالایاله آشتیان به مناسبت هفته فرهنگی این شهر طراحی شده است. این بازی کودکان ۷ تا ۱۲ساله را در قالب 4گروه 4 نفره وارد دنیای شاهنامه می‌کند؛ جایی که هر گروه نام یکی از پهلوانان و شاهان شاهنامه را دارد: رستم، گودرز، توس و کیکاووس. حسن سزاوار، شاهنامه‌پژوه و نویسنده کتاب «راز سیمرغ»، درباره شیوه اجرای بازی به همشهری گفت: این بازی بر مبنای روایت‌های شاهنامه طراحی شده و برای اجرای آن حتما باید یک نقال به‌عنوان راهنما همراه کودکان باشد. به‌گفته او، هر گروه باید در طول بازی نشان مخصوص خود را به‌دست آورد؛ کلاه‌خود رستم، پتک کاوه برای گروه گودرز، کفش زرین توس و تاج کیکاووس.

4گروه، 4مرحله، 4روایت
بازی با «چالش آینه‌های سیمرغ» آغاز می‌شود. کودکان با آتش‌زدن پر سیمرغ و گفتن «سیمرغ افسانه‌ای در را باز کن» وارد سرزمین افسانه‌ها می‌شوند و سپس با استفاده از 4آینه، مسیر نور را هدایت می‌کنند تا به تاج کیکاووس برسند. پس از این مرحله، داستان تولد زال و نقش سیمرغ برای آنها روایت می‌شود. در مرحله دوم، کودکان باید از میان تارهای کاموای رنگی عبور کنند، بدون اینکه زنگوله‌های متصل به تارها به صدا درآید. به‌گفته سزاوار، صدای زنگوله به‌معنای بیدارشدن دیو و شکست گروه است. پس از موفقیت، کفش زرین توس آزاد می‌شود و کودکان داستان عشق زال و رودابه را می‌شنوند. مرحله سوم، «چالش پتک کاوه»، یک بازی شنیداری است. کودکان باید ریتم‌هایی را که می‌شنوند با دست و پا تکرار کنند تا صدای پتک کاوه را در کوهستان پیدا کنند. با موفقیت در این مرحله، پتک کاوه آزاد می‌شود و نقال داستان تولد رستم را روایت می‌کند. در مرحله چهارم، کودکان وارد کارگاه سفالگری می‌شوند. کلاهخود رستم به‌وسیله یک «دیو نامرئی» طلسم‌شده و بچه‌ها باید چهره این دیو را با گل بسازند تا کلاهخود آزاد شود. همزمان، نقال ویژگی‌های دیو را برای آنها روایت می‌کند و پس از پایان چالش، داستان نخستین نبرد رستم نیز بازگو می‌شود‌.

درفش کاویانی را پیدا کن!
اما پایان بازی جایی است که رقابت 4گروه جای خود را به همکاری می‌دهد. هر گروه قطعات درفش خود را پیدا و پازل آن را کامل می‌کند. پشت هر درفش نیز یک‌چهارم نقش درفش کاویانی قرار دارد. کودکان با کنار هم گذاشتن این 4بخش، درفش کاویانی را کامل می‌کنند و سپس با پیداکردن نقش آن در فضای بازی، به گنج سیمرغ می‌رسند.
‌سزاوار هدف اصلی بازی را «اتحاد» می‌داند؛ 4گروه در ابتدا با یکدیگر رقابت می‌کنند، اما درنهایت هیچ‌کدام به‌تنهایی نمی‌تواند پیروز شود. او می‌گوید 4گروه نماد پهلوانان و اقوام ایران در شاهنامه‌اند و تنها با قرارگرفتن 4درفش در کنار یکدیگر است که درفش کاویانی شکل می‌گیرد و گنج سیمرغ به‌دست می‌آید.‌«راز سیمرغ» برخلاف بسیاری از اتاق‌های فرار برای ایجاد ترس طراحی نشده است و تمرکز آن بر بازی فکری، فعالیت حرکتی، شنیداری، دست‌ورزی، سفالگری و کار گروهی است. حضور نقال نیز باعث می‌شود کودکان در کنار هیجان بازی، هر مرحله را با یکی از داستان‌ها و مفاهیم شاهنامه تجربه کنند.