حمایت از هوش مصنوعی؛ از توزیع منابع تا سرمایه‌گذاری هدفمند

اباذر کریمی؛ متخصص هوش مصنوعی

در سال‌هایی که جهان با سرعتی بی‌سابقه به سمت اقتصاد مبتنی بر داده و هوش مصنوعی حرکت می‌کند، دیگر سؤال این نیست که آیا باید از هوش مصنوعی حمایت کرد یا خیر بلکه پرسش اصلی این است چگونه باید حمایت کرد تا منابع ملی به نتیجه واقعی منجر شود؟
تجربه کشورهای پیشرو نشان می‌دهد موفقیت در حوزه هوش مصنوعی صرفابا تخصیص بودجه‌های کلان حاصل نشده است. آنچه تفاوت ایجاد می‌کند، نظام ارزیابی، ممیزی و تخصیص هوشمند منابع است. متأسفانه یکی از چالش‌های رایج در اکوسیستم‌های نوآوری کشورهای درحال توسعه، تخصیص منابع بر مبنای شاخص‌های غیرعملیاتی است. نتیجه این روند، شکل‌گیری پروژه‌هایی است که سال‌ها از حمایت‌های مختلف بهره‌مند می‌شوند اما خروجی ملموسی برای اقتصاد کشور، صنعت و جامعه ایجاد نمی‌کنند. در چنین شرایطی نه‌تنها منابع ملی هدر می‌رود، بلکه اعتماد فعالان واقعی این حوزه نیز آسیب می‌بیند.
نکته مهم دیگر، تفاوت میان «پژوهش»، «نمونه اولیه» و «محصول» است. هر یک از این مراحل نیازمند مدل حمایتی متفاوتی هستند. اشتباه بزرگی است که منابع توسعه محصول به پروژه‌هایی اختصاص یابد که هنوز در مرحله تحقیقاتی قرار دارند. همانگونه که حمایت از تحقیقات بنیادین ضروری است، حمایت از محصولات آماده ورود به بازار نیز باید با سازوکارهای ویژه و سریع انجام شود. امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان توانمند در حوزه هوش مصنوعی نیاز دارد. تحقق این هدف مستلزم آن است که منابع محدود کشور به سمت پروژه‌هایی هدایت شود که دارای خروجی قابل اندازه‌گیری، بازار مشخص و اثرگذاری ملموس هستند. اگر قرار است هوش‌مصنوعی به موتور محرک اقتصاد آینده ایران تبدیل شود، باید شجاعت بازنگری در شیوه‌های حمایتی فعلی را داشته باشیم. حمایت واقعی از هوش مصنوعی به‌معنای توزیع گسترده منابع نیست به‌معنای سرمایه‌گذاری دقیق، هدفمند و مبتنی بر ممیزی مستمر است. هوش مصنوعی بیش از آنکه به بودجه نیاز داشته باشد، به نظام حمایت هوشمند نیاز دارد؛ نظامی که محصول واقعی را از ادعای فناوری تشخیص دهد و منابع ملی را به‌دست سازندگان آینده کشور بسپارد.