درنگی بر گشتوگذار تاجر ماجراجوی ونیزی در ایران
مارکوپولو در تنگه هرمز
مارکوپولو سال ۱۲۵۴ میلادی در ونیز متولد شد و بین سالهای ۱۲۷۱ تا ۱۲۹۵ میلادی همراه با پدر و عمویش از جاده ابریشم گذشت.
در سفرنامه، مارکوپولو شرح عبور از ایران و مناطق کرمان و تنگه هرمز آمده است؛ مناطقی که در دوره ایلخانان مغول، از مراکز مهم سیاسی و اقتصادی محسوب میشدند. مارکوپولو درباره ایران چنین نوشته است: «ایران کشور بزرگی است که در گذشته بسیار نیرومند و باشکوه بوده است اما اکنون تاتارها آن را ویران کردهاند.» مارکوپولو جزیره هرمز را پس از تخریب شهر قدیمی هرمز، مکانی نوبنیان با موقعیت جغرافیایی ویژه و دژ طبیعی امن معرفی میکند که در برابر حملات زمینی دشمنان مقاومت داشته است. در تاریخ، هرمز بعدها به تصرف پرتغالیها درآمد و در دوره صفویه به فرمان شاهعباس بازپس گرفته شد، که اهمیت استراتژیک و اقتصادی آن را در قرون گذشته نشان میدهد. تمرکز مارکوپولو بر جزیره هرمز، دریچهای ارزشمند برای شناخت تاریخ و تمدن خلیج فارس و ایران فراهم میسازد.
مارکوپولو در سفرنامهاش به شهر هرمز میرسد و مینویسد: در انتهای جلگه جادهای به طول 20 میل وجود دارد که به سبب وجود راهزنان، رفتوآمد از آن بسیار خطرناک است. پس از گذر از این سراشیبی وارد دشتی میشوید به نام هرمز که بسیار دلانگیز است و از آن جویهای پرآبی میگذرد و پرندگانی مانند کبک و طوطی در آن به پرواز مشغولند. در نزدیکی ساحل جزیرهای هست که در آن شهر هرمز بنا شده محل آمدوشد بازرگانان هندی است که با خود ادویه، دارو و سنگهای گرانبها، مروارید، پارچههای زربافت، عاج فیل و کالاهای دیگر میآورند و در این شهر نیز اجناس خود را به بازرگانانی واگذار میکنند که این کالاها را در تمام دنیا پخش میکنند.