بمبارانهای سنگین گسلها را فعال میکند؟
مجیدجباری؛ روزنامهنگار
در روزهای گذشته همزمان با انتشار خبرهایی درباره انفجارها و حملههای هوایی در مناطق مختلف کشور، شایعههایی در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود که بمبارانها را عامل فعالشدن گسلها و خطر زلزله معرفی میکند اما یک زمینشناس آن را کاملا بیاساس میداند و تأکید میکند که انرژی انفجارهای نظامی، حتی انفجارهای بزرگتر هستهای، چندین مرتبه کمتر از آن است که بتواند گسلهای عمیق و فعال را دچار لغزش کند.
استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله در گفتوگو با همشهری ضمن رد این شایعات، توضیح میدهد: هیچ مقدار شناختهشدهای از مواد منفجره، چه در موشک و چه در بمب، توان تحریک زلزلههای زمینساختی را ندارد.
مهدی زارع میگوید: علت اصلی این موضوع عدمتناسب عظیم میان انرژی انفجارهای ساخت بشر و انرژی آزادشده در یک زلزله واقعی است.
زارع برای توضیح این اختلاف انرژی به بزرگترین انفجار هستهای تاریخ اشاره میکند و میافزاید: بمب ۵۰ مگاتنی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۶۱ یکی از این موارد است که موج شوک آن
3 بار زمین را دور زد و تا هزاران کیلومتر دورتر شیشهها را شکست، اما با این حال این انفجار تنها لرزهای حدود ۵.۲ ریشتر برجا گذاشت و هیچ زلزله زمینساختی ناشی از گسیختگی گسل ایجاد نکرد.
نمونههای دیگر نیز همین الگو را تأیید میکنند؛ ازجمله 2بمب اتمی هیروشیما و ناکازاکی با توان انفجاری ۱۵ و ۲۱ کیلوتن که لرزههایی خفیف در حد ۳ تا ۳.۳ ریشتر ایجاد کردند، بدون آنکه کوچکترین اثر القایی بر گسلهای ژاپن داشته باشند.
استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله توضیح میدهد: عمق زلزلههای طبیعی در ایران معمولا بیش از ۵کیلومتر است و برای رخدادهای شدید به حدود ۱۰کیلومتر نیز میرسد. اما انفجارهای سطحی یا نزدیک به سطح زمین، ازجمله بمبهای نفوذکننده یا آزمایشهای زیرزمینی، انرژیشان در همان نزدیکی پراکنده میشود و توان انتقال به اعماق پوسته و صفحات گسل را ندارد.
او به آزمایشهای هستهای کرهشمالی در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ اشاره میکند؛ رویدادهایی با قدرت تخمینی ۲۰۰ تا ۵۰۰ کیلوتن که تنها لرزههایی حدود 4 تا 5 ریشتر ایجاد کردند و هیچگونه تحریک گسل درپی نداشتند. آنطور که این استاد دانشگاه میگوید، حتی قویترین بمبهای سنگرشکن با قدرت ۱ تا ۱۵تن TNT نیز فقط لرزههایی در حد ۱.۵ تا ۲.۵ریشتر ایجاد میکنند.
در همینه زمینه :
