بهره‌برداری از نیروگاه زباله‌سوز ساری ‌

نیروگاه زباله‌سوز ساری به‌عنوان پروژه محوری مدیریت پسماند استان مازندران، همزمان با سفر رئیس‌جمهور به این استان و با صرف هزینه‌ای بیش از ۷۰۵ میلیارد تومان به بهره‌برداری رسید. این نیروگاه با ظرفیت پذیرش ۴۵۰ تن زباله در روز، یکی از بزرگ‌ترین تأسیسات زباله‌سوز کشور محسوب می‌شود. قرارداد اجرای این پروژه در سال ۱۳۹۱ منعقد شده بود و  با بیش از  ۱۳ سال تأخیر، فازهای اول و دوم آن تکمیل و وارد مرحله بهره‌برداری شد؛ تأخیری که خود بیانگر پیچیدگی‌ها و چالش‌های ساخت و راه‌اندازی نیروگاه‌های زباله‌سوز در کشور است.
پیش‌تر مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارشی نظارتی درباره وضعیت احداث زباله‌سوزها تأکید کرده بود که زباله‌سوزی در سطح جهان یکی از رایج‌ترین فناوری‌های تبدیل پسماند به انرژی با هدف بازیابی انرژی و کاهش حجم پسماند دفنی است، اما در کشورهای در حال توسعه به دلایلی مانند کیفیت پایین پسماند، چالش‌های اقتصادی، نگرانی‌های زیست‌محیطی و اجتماعی کمتر مورد استقبال قرار گرفته است. این گزارش تصریح می‌کند که توسعه نیروگاه‌های زباله‌سوز در ایران با چالش‌هایی نظیر ارزش حرارتی پایین و رطوبت بالای پسماند، نبود زیرساخت‌های پایش آلاینده‌ها، ضوابط ناکافی استقرار، ناپایداری تأمین آب مصرفی و نگرانی‌های زیست‌محیطی مواجه است. بر این اساس، مرکز پژوهش‌ها تأکید دارد که توسعه این نیروگاه‌ها باید در چارچوب برنامه ملی راهبردی مدیریت پسماند و با محوریت تفکیک از مبدأ، امکان‌سنجی بومی فناوری‌ها، مستندسازی تجربیات موجود، استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و اصلاح قوانین و استانداردهای مرتبط انجام شود. این گزارش هشدار می‌دهد که در نبود تفکیک از مبدأ و سیاست‌های پایدار مدیریت پسماند، تداوم بهره‌برداری ایمن و اقتصادی زباله‌سوزها با ابهام جدی روبه‌رو خواهد بود. در این میان، تجربه زباله‌سوز نوشهر به‌عنوان نمونه‌ای قابل تأمل پیش روی سیاستگذاران قرار دارد. این نیروگاه که در ۲۷ آذر ۱۳۹۹ با ظرفیت اسمی ۲۰۰ تن در روز و تولید حدود ۳ مگاوات برق افتتاح شد، به‌دلیل افتتاح ناقص و تکمیل نشدن زیرساخت‌هایی مانند تصفیه‌خانه، سامانه پایش آلاینده‌ها و ساماندهی زباله‌های دپو شده قدیمی، با پیامدهای جدی زیست‌محیطی مواجه شد. بروز آلودگی هوا، انتشار بوی تعفن، ورود شیرابه به رودخانه ماشلک، نارضایتی اجتماعی و ورود دستگاه قضایی، در نهایت منجر به توقف فعالیت نیروگاه و آغاز احداث سایت جدید پسماند نوشهر شد؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد اتکای صرف به زباله‌سوز، بدون برنامه جامع مدیریت پسماند، نه‌تنها راه‌حل پایدار نیست بلکه می‌تواند خود به منشأ بحران‌های جدید زیست‌محیطی تبدیل شود.