گزارش
امتحان بعد از التهاب
برای مدیریت استرس امتحان و اضطراب اجتماعی ناشی از حوادث اخیر در دانشآموزان چند راهکار علمی وجود دارد
پروانه بندپی | روزنامهنگار
بالاخره بعد از نزدیک به 2هفته، آموزش و پرورش از حضوری شدن مدارس و آغاز دوباره امتحانات نیمسال اول خبر داد. بروز ناآرامیها و اعتراضات روزهای اخیر همراه با آلایندگیهای جوی باعث شد دبستانیها با تعطیلی مدارس و دبیرستانیها با تعویق امتحانات مواجه شوند، اما حالا در شبکه آموزشی شاد، اخباری از برقراری دوباره مدارس و شروع امتحانات از امروز(۲۸ دی) منتشر شده است. این در حالی است که طی روزهای اخیر، اضطراب اجتماعی مرتبط با وقایع رخداده به گروههای دانشآموزی نیز منتقل شده و اضطراب امتحانات بهگفته کارشناسان، این آسیب را تشدید کرده است؛ وضعیتی که باعث میشود دانشآموزان با علائمی ازجمله بیخوابی، تپش قلب، دلدرد، بیقراری یا افت تمرکز روبهرو شوند و نگرانی از عدمموفقیت هم این علائم را تشدید کند. البته که راهکارهایی برای مدیریت آن وجود دارد تا نوجوانان با آسیب کمتری مواجه شوند. مطهره شریفی، روانشناس و مشاور، در اینباره چند نکته را مطرح کرده که در ادامه میخوانید.
بدن در چرخه تنش
استرس امتحان فقط یک واکنش طبیعی به ارزیابی نیست، بلکه ترکیبی از چند فشار همزمان است؛ ترس از شکست تحصیلی، نگرانی درباره آینده شغلی، مقایسه شدن با دیگران، انتظارات خانواده و فضای رقابتی آموزش، همگی روی هم انباشته میشوند و ذهن دانشآموز یا دانشجو را در وضعیتی از آمادهباش دائمی قرار میدهند. به همه اینها مشکلات جاری کشور را هم اضافه کنید. در چنین شرایطی مغز فرصت بازیابی ندارد و بدن وارد چرخهای از تنش مداوم میشود که میتواند به خستگی روانی، افت عملکرد تحصیلی و افزایش حساسیت به اضطراب منجر شود. البته همه استرسها الزاما مخرب نیستند و مشکل از جایی شروع میشود که استرس، شدید، طولانیمدت و بدون مدیریت باشد؛ در این حالت نهتنها یادگیری مختل میشود، بلکه سلامت روان نیز بهتدریج آسیب میبیند.
نقش خانوادهها در کنترل اضطراب
در مورد دانشآموزان، نقش خانواده در تشدید یا کاهش فشار روانی بسیار پررنگ است و گاهی ناخواسته اضطراب را افزایش میدهد. پژوهشهای روانشناسی اجتماعی نشان میدهد مقایسه مداوم با دیگران، بهویژه در فضای مجازی، احساس ناکافیبودن و اضطراب عملکرد را افزایش میدهد، حتی زمانی که فرد از نظر تحصیلی در وضعیت قابلقبولی قرار دارد. حمایت عاطفی خانواده و معلمان، تمرکز بر تلاش بهجای تمرکز بر نتیجه و پرهیز از مقایسه میتواند اضطراب امتحان را کاهش دهد و حتی به بهبود عملکرد تحصیلی کمک کند.
6راهکار علمی
پژوهشهای روانشناسی آموزشی سازمان جهانی بهداشت (WHO) نیز چند نکته کوتاه و کاربردی برای کمک به دانشآموزان ارائه میدهد:
بازگشت تدریجی به روتین: ساعت خواب، مطالعه و بیداری را منظم کنید تا مغز دوباره به نظم عادت کند.
تمرین تنفس و آرامسازی: روزی چندبار تنفس عمیق ۴-۷-۸ یا ریلکسیشن عضلانی انجام دهید؛ این روشها اضطراب را بهطور علمی کاهش میدهند.
مرور فعال، نه شبزندهداری: مرور خلاصهها و حل تمرین مؤثرتر از مطالعه طولانی شب قبل از امتحان است.
حرف زدن درباره نگرانیها: صحبت با والدین، معلم یا مشاور مدرسه به تخلیه هیجانی و کاهش استرس کمک میکند.
ذهنآگاهی: تمرکز بر «اینجا و اکنون» میتواند افکار مزاحم را مهار کند.
پذیرش شرایط خاص: بپذیرید که در شرایط بحران ممکن است عملکرد کمتر از حد معمول باشد و این بهمعنای شکست نیست.
