نسخه قهرمانی در دستان شماست
درخشش بیماران خاص و پیوند اعضا در ورزش‌های قهرمانی جهان
رابعه تیموری| خبرنگار:
منطقه 5
بسیاری از آنها تصور می‌کردند با قلب، کلیه، کبد و اعضای اهدایی دیگری که به بدن بیمارشان پیوند شده باید تا آخر عمر بدون تحرک و نشاط زندگی کنند، اما حالا هریک از آنها جزو مدال‌آوران ملی و بین‌المللی رشته‌های فدراسیون پیوند اعضا و بیماران خاص هستند. این فدراسیون یکی از 54 فدراسیون ورزشی کشور است که زیر نظر وزارت ورزش و جوانان اداره می‌شود. ورزشکاران زیرمجموعه فدراسیون پیوند اعضا و بیماران خاص افرادی هستند که به بیماری‌هایی سخت و حتی لاعلاج دچار هستند، اما در میادین و رقابت‌های ورزشی جهان مدال‌های خوش‌رنگی به گردن آویخته‌اند.
بسکتبالیست شش‌دانگی بود و از کسالت و بیماری کوچک‌ترین نشانه‌ای نداشت، اما نتیجه آزمایشش شوک‌آور بود. آزمایش نشان می‌داد اوره و کراتین بدنش بالا رفته و 90درصد کلیه‌اش از کار افتاده است. پذیرفتن این واقعیت ساده نبود و «مرضیه یارخلجی» مطب بهترین پزشکان شهر را زیر پا گذاشت تا شاید از زبان یکی از آنها کلماتی امیدوارکننده بشنود، اما علائم بیماری یکی پس از دیگری ظاهر شد و یارخلجی جوان به ناچار پذیرفت که برای ادامه زندگی باید رنج دیالیز را بپذیرد. دیگر از تحرک و جنب‌وجوش گذشته‌اش اثری نبود و روزهای عمرش در راه و نیمراه بیمارستان می‌گذشت.
2 سال سخت و طاقت‌فرسا طول کشید تا یارخلجی توانست پیوند کلیه انجام دهد و از لحظات کسالت‌آور و پردرد خلاص شود، اما دیگر از دنیای توپ و تور دور شده بود و دویدن در سالن بسکتبال و جاگذاشتن حریفان، برایش حسرت و آرزو بود. مرضیه از دوستانش شنیده بود برای بیماران خاص و پیوند اعضا فدراسیون ورزشی وجود دارد و ورزشکاران عضو فدراسیون در رشته‌های مختلف تا مرحله کسب مدال‌های کشوری و جهانی پیش می‌روند، اما نمی‌توانست به سادگی این موضوع را باور کند و حتی وقتی به عضویت فدراسیون درآمد، باز هم نگران بود که بدنش بر اثر فشار تمرینات ورزشی کلیه پیوندی را پس بزند و سلامتی‌اش به خطر بیفتد، اما مدتی که از شروع تمریناتش گذشت نه تنها از نظر روحی بهبود پیدا کرد، بلکه شرایط جسمی‌اش هم بهتر شد. یارخلجی اکنون از بانوان تیم‌ملی اسکواش و پدل فدراسیون بیماران خاص و پیوند اعضاست و سال گذشته در مسابقات جهانی اسپانیا مدال طلا و در رشته پدل تیمی مدال نقره کسب کرده است.
تصور نمی‌کردم بیمار شوم
«محسن مهری» صاحب 2 مقام نایب قهرمانی مسابقات جهانی 2013 آفریقای جنوبی، مدال برنز مسابقات جهانی 2015 آرژانتین و دارنده مدال طلای رقابت‌های کشورهای خاورمیانه در رشته‌های شنا و پدل است. مهری تعریف می‌کند: «در نوجوانی صاحب کمربند قهوه‌ای ورزش‌های رزمی بودم و بدنی ورزیده و قوی داشتم. هیچ‌وقت فکر نمی‌کردم بیماری به سراغم بیاید و وقتی احساس کردم سمت چپ بدنم هر روز پرحجم‌تر و متورم‌تر می‌شود تا مدت‌ها آن را جدی نگرفتم. این عارضه در طول زمان جدی‌تر شد و وقتی به پزشک مراجعه کردم، کبدم از کار افتاده بود.» دردسرها و عوارض بیماری سبب می‌شود مهری از ورزش فاصله بگیرد و حتی پس از پیوند کبد هم که جریان زندگی‌اش به روال معمول برمی‌گردد، در برنامه‌های روزانه او ورزش جایی نداشت. بسیاری از پزشکان در تشویق بیماران پیوند اعضا به ورزش تردید داشتند، اما اعضای کادر درمانی بیمارستانی که مهری برای مراقبت‌های پس از پیوندش مراجعه می‌کرد، با دیدن روحیه شکست‌خورده و پژمرده او، برای تسریع مراحل درمان، از سر‌گیری ورزش در فدراسیون پیوند اعضا را پیشنهاد کردند. ورزش روح و روان مهری را دوباره زنده کرد و خیلی زود به یکی از مدال‌آوران جهانی رشته‌های شنا، پدل و قایقرانی تبدیل شد.
آقای فوتبالیست، قهرمان شنا شد
«محسن محمدخانی» هم از اعضای فدراسیون پیوند اعضاست. او برادر ستاره پیشکسوت فوتبال کشورمان «ناصر محمدخانی» است و سال‌ها در تیم فوتبال صنعت نفت بازی کرده است. محمدخانی اکنون 60 سال دارد، اما زمانی که متوجه شد به نارسایی کلیوی دچارشده، در سنین جوانی قرار داشت و خواب و رؤیای ستاره شدن در عالم فوتبال را در سر می‌پروراند. او پس از پیوند کلیه، ورزش را کنار گذاشت و از نظر روحی به فردی افسرده تبدیل شد. محمدخانی وقتی برای مراقبت‌های بعد از عمل پیوند به بیمارستان مراجعه کرد با یکی از ورزشکاران عضو فدراسیون بیماران خاص و پیوند اعضا آشنا شد.
بازگشت به دنیای ورزش آرزوی آقای فوتبالیست بود و این آشنایی، مقدمه عضویت او در فدراسیون را مهیا کرد. فوتبال جزو 14 رشته فعال فدراسیون نبود و محمدخانی رشته شنا را به‌عنوان رشته ورزشی‌اش انتخاب کرد. او اکنون از ستاره‌های تیم‌ملی شنای فدراسیون پیوند اعضاست و 5 دوره متوالی مقام‌های دوم و سوم جهان در رشته شنا را کسب کرده است. آقای قهرمان می‌گوید: «بسیاری از بیماران تصور می‌کنند ورزش برای سلامتی آنها زیان دارد و یک فرد بیمار نمی‌تواند مانند افراد عادی تحرک داشته باشد، در حالی که این تصور اشتباه است و ورزش روحیه آنها را تقویت می‌کند.»
نسخه‌ای بدون عوارض
«شیوا سرحدی» از مادرش کلیه دریافت کرده است. او 30 سال دارد و در 19 سالگی با ورم اتفاقی و بدون دلیل مچ پا به بیماری کلیوی خود پی برده است. سرحدی پیش از عمل پیوند به‌صورت حرفه‌ای ورزش نمی‌کرد، اما پس از طی دوران نقاهت، از طریق اینترنت با فعالیت‌های فدراسیون بیماران خاص و پیوند اعضا آشنا شد. او از قهرمانان ملی‌پوش رشته‌های اسکواش و پدل این فدراسیون است و در مسابقات جهانی اسپانیا 2 مقام نایب‌قهرمانی به دست آورده است. سرحدی می‌گوید: «فعالیت‌های نشاط‌‌آور مانند ورزش، بهتر از هر دارویی به سلامت فرد کمک می‌کند و عوارض غیر‌قابل جبران داروهای شیمیایی را هم به دنبال ندارد.» شیرین‌ترین اتفاق زندگی شیوا سرحدی در روزهای تلخ و طاقت‌فرسای دیالیز رخ داده است. همسرش مستندسازی است که برای تهیه فیلمی از بیماران پیوند اعضا به مرکز دیالیز رفته و در آنجا با سرحدی آشنا شده است.
تأثیر شگرف ورزش
«لیلا کریم‌زاده» با بیماری هموفیلی به دنیا آمده و خانواده‌اش همیشه تلاش کرده‌اند او را از فعالیت‌های پرهیجان دور نگه دارند. رسیدن به مقطع دبیرستان به کریم‌زاده فرصت داده به دور از ملاحظات خانوادگی، با وارد شدن به تیم والیبال مدرسه، شانس خود را در دنیای ورزش امتحان کند. همت و سرسختی لیلا در ادامه فعالیت‌های ورزشی و بهبود شرایط مزاجی‌اش، نه تنها خانواده، بلکه پزشکان را متقاعد کرده که ورزش در بهبود او تأثیر داشته است. کریم‌زاده از قهرمانان مدال‌آور رشته والیبال است.
باورهای غلطی که سد راه ورزشکاران شده
فدراسیون بیماران خاص و پیوند اعضا 12 سال پیش با ادغام 2 انجمن ورزشی تشکیل شده، اما تا سال‌ها پزشکان، جامعه و حتی بیماران و خانواده‌هایشان نمی‌پذیرفتند که با وجود ابتلا به بیماری‌های تالاسمی، ام.اس و هموفیلی یا انجام عمل پیوند عضو، می‌توان در سطوح قهرمانی ورزش کرد. «مهین فرهادی‌زاد» دبیر فدراسیون می‌گوید: «در طول 12 سال فعالیت فدراسیون، با برنامه‌های فرهنگی و برگزاری جشنواره‌های مختلف تلاش کردیم خانواده‌ها را متقاعد کنیم ورزش در ایجاد روحیه و افزایش نشاط بیماران تأثیر دارد و روند بهبودی آنها را تسریع می‌کند. در این زمینه موفقیت‌هایی هم به دست آورده‌ایم، اما هنوز هم بیماران زیادی به دلیل باورهای غلط، ورزش نمی‌کنند و بسیاری از پزشکان، بیمارانشان را از تحرک و ورزش منع می‌کنند.»
در فدراسیون پیوند اعضا و بیماری‌های خاص، 14 رشته ورزشی فعال است که مسابقات آن در سطوح و رده‌های سنی مختلف برگزار می‌شود. فرهادی‌زاد می‌گوید: «مشاوره‌های پزشکی، استعدادیابی و اعزام به مسابقات کشوری و جهانی از خدماتی است که به اعضای فدراسیون داده می‌شود.» مسابقات بیماران هموفیلی، ام.اس و تالاسمی در سطح کشور برگزار می‌شود، اما ورزشکاران پیوند عضو در مسابقات و تورنمنت‌های بین‌المللی هم شرکت می‌کنند. فرهادی‌زاد می‌گوید: «در نخستین دوره مسابقات بیماران تالاسمی 90 ورزشکار حضور داشتند و در مسابقات اخیر تعداد آنها به 400 نفر رسیده است.»
دبیر فدراسیون بیماران خاص و پیوند اعضا، فعال کردن مراکز ورزشی شهرستان‌ها و استان‌های مختلف را از برنامه‌های فدراسیون عنوان می‌کند و می‌گوید: «رونق ورزش بیماران خاص در شهرستان‌ها به شکوفایی سطح مسابقات فدراسیون کمک می‌کند. اکنون در شهرهای اصفهان، شیراز و خوزستان، ورزش پیوند اعضا توسعه پیدا کرده و رونق مناسبی گرفته است.» تیم‌ملی پیوند اعضا، در مسابقات مالاگای اسپانیا رتبه دهم و در مسابقات آرژانتین رتبه ششم جهان را کسب کرده است.
در همینه زمینه :
