![توافق برجام نزدیک است؟](/img/newspaper_pages/1401/06-shahrivar/02/rooyi/020222222.jpg)
توافق برجام نزدیک است؟
تحلیلگران، اعتراف صهیونیستها به شکست رایزنیهای ضدبرجامیشان را بهمعنای نزدیکشدن هرچه بیشتر به توافق میدانند
![توافق برجام نزدیک است؟](/img/newspaper_pages/1401/06-shahrivar/02/rooyi/020222222.jpg)
انتقادها از آمریکا برای تعلل در پاسخگویی به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا و همچنین پاسخ ایران به این پیشنویس در حال بالا گرفتن است؛ موضوعی که حتی صدای مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا را نیز درآورده و زمینهساز طرح انتقادهای ضمنی در این زمینه از سوی جوزپ بورل شده است.
به گزارش همشهری، بورل که در روزهای اخیر پاسخ ایران به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا را «معقول» ارزیابی و تأکید کرده بود همچنان در انتظار ارائه پاسخ از سوی طرف آمریکایی است، دیروز بار دیگر مواضع خود در این زمینه را تکرار و بهصورت تلویحی از تعلل واشنگتن در این زمینه انتقاد کرد. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در گفتوگو با یک شبکه اسپانیایی اظهار کرد که بیشتر کشورهای طرف مذاکره هستهای با ایران با پیشنهاد این اتحادیه موافق هستند، اما هنوز جوابی از سوی آمریکا دریافت نشده است و انتظار میرود واشنگتن در هفته جاری میلادی پاسخ خود را ارائه دهد.
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در مذاکرات وین نیز به تعلل طرف آمریکایی در تصمیمگیری برجامی واکنش نشان داد و در توییتی نوشت: «آمریکا عقیده دارد برخی مسائل هنوز در مذاکرات وین باقی ماندهاند و به زمان بیشتری برای تشریح مواضعش درباره آنها نیاز دارد. این، تبدیل به یک رویه شدهاست؛ به محض اینکه تقریبا به خط پایان نزدیک میشویم، مشکلات جدیدی ایجاد میشود، اما این، دلیلی برای بدبینی نیست.»
شکست رایزنیهای ضدبرجامی تلآویو
اینها در حالی است که گمانهزنیها حکایت از آن دارند که طرفین به دستیابی به توافق نزدیکتر شدهاند. اگرچه طرف آمریکایی تاکنون پاسخی به متن پیشنهادی نداده، اما تحلیلگران معتقدند ناامیدی صهیونیستها پس از رایزنی با مقامهای اروپایی و آمریکایی، نشان میدهد تلاشهای آنان برای حصول توافق تا این لحظه چندان با موفقیت همراه نبوده است. بر همین اساس هم بود که برخی مقامهای رژیم صهیونیستی اعتراف کردهاند تلاشهایشان برای قانع کردن آمریکا به عدمتوافق با ایران با شکست روبهرو شده است.
درچنین شرایطی یک رسانه عبری اعلام کرد با توجه به پیشرفت مذاکرات هستهای با ایران، دیدار وزیر امور خارجه آمریکا با مشاور امنیت داخلی رژیم صهیونیستی لغو شده است. از سوی دیگر گزارشها حکایت از آن دارد که رایزنی نخستوزیر این رژیم با رئیسجمهور فرانسه نیز تلآویو را ناامیدتر کرده است، چرا که گفته میشود امانوئل مکرون به یائیر لاپید تأکید کرده احیای توافق هستهای با ایران بهترین گزینه موجود است.
واکنش آمریکا به انتقادها
افزایش انتقادها از تعلل آمریکا در تصمیمگیری درباره متن پیشنهادی اتحادیه اروپا در شرایطی است که سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور در نشست خبری اخیر خود ضمن رد موضوع «تعلل در تصمیمگیری»، تلاش کرد بار دیگر توپ را به زمین ایران بیندازد.
ند پرایس با بیان اینکه ایران برای متن پیشنهادی اتحادیه اروپا پاسخهای متعددی ارائه کرده است، کوشید دلیل تعلل واشنگتن در ارائه پاسخ خود را به بررسی نقطهنظرات تهران مرتبط کند. وی با اشاره به اینکه آمریکا به صورت جدی درحال بررسی نظرات جمهوری اسلامی است، تأکید کرد که واشنگتن درحال تعامل با متحدان خود در این زمینه است. پرایس اگرچه عنوان کرد واشنگتن در «سریعترین شکل ممکن» پاسخ خود را ارائه خواهد کرد، اما باز هم از اعلام زمان مشخص در این زمینه طفره رفت.
اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه اما گمانهزنیهای انجام شده در روزهای اخیر را که تعلل واشنگتن در تصمیمگیری ناشی از رایزنی برای قانع کردن صهیونیستها و همچنین مخالفان داخلی برجام بوده است، تأیید میکند. پرایس در این زمینه به خبرنگاران گفت که کاخ سفید در هر قدم از مذاکرات برجامی با تلآویو در ارتباط بوده و آنها را در جریان اطلاعات جدید از وضعیت جاری قرار داده است.
وی همچنین با اشاره به نگرانیهای ادعایی تلآویو از توافق با تهران، تأیید کرد که تقریبا در همه تعاملهای عمیق جاری میان آمریکا و رژیم صهیونیستی، ایران «بحث اصلی» است.
واقعیت درباره رفع تحریمهای سپاه
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در بخش دیگری از کنفرانس خبری هفتگی خود به موضوع حذف نام سپاه پاسداران از فهرست ادعایی «سازمانهای تروریستی خارجی» آمریکا نیز اشاره و تصریح کرد که بایدن در این زمینه «صریح»، «قاطع» و همچنین مصر بوده که نام سپاه از این فهرست خارج نشود. پرایس کوشید اینگونه القا کند که تهران در پاسخ خود به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا به نوعی از رفع تحریمهای سپاه دست برداشته است.
این ادعا درحالی است که به اذعان منابع مطلع، در جریان مذاکرات گذشته طرف آمریکایی در قبال پذیرش شروطی از قبیل «حذف تحریمهای سنتکام»، «حذف تحریمهای 60مقام آمریکایی»، «عدمتهدید شهروندان ایرانی و آمریکایی ازسوی دوطرف» و «برقراری خط مستقیم دریا میان ایران و آمریکا در خلیجفارس» حاضر بوده نام سپاه پاسداران را از فهرست FTO (فهرست سازمانهای تروریستی وزارت امورخارجه آمریکا) خارج کند.
دراین میان با توجه به اینکه چنین پیشنهادی باهدف تحتتأثیر قراردادن پرونده ترور سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی ارائه شد، مورد قبول تیم مذاکرهکننده ایران قرار نگرفت و بحث درباره آن به پس از دستیابی به توافق موکول شده است؛ بنابراین طرح موضوعهایی از قبیل عقبنشینی ایران از مطالبه رفع تحریمهای سپاهپاسداران نوعی فرافکنی طرف آمریکایی بهشمار میرود که در روزهای اخیر به دفعات شاهد آن بودهایم.
مکث
آژانس، ابزار سیاسی غرب
در شرایط کنونی مذاکرات، اگرچه طرف آمریکایی تلاش میکند مسائل پادمانی میان ایران و آژانس را موضوعی «غیرسیاسی» و «درحیطه اختیارات آژانس» جلوه دهد، اما اکنون بیشاز هر زمان دیگری روشن شده که این نهاد بینالمللی به ابزاری سیاسی در دست طرفهای غربی برای تحت فشار قرار دادن جمهوری اسلامی تبدیل شدهاست. غربیها و بهویژه واشنگتن در روزهای اخیر بر این موضوع تأکید داشتهاند که ایران باید به سؤالات آژانس پاسخ دهد و این موضوع برگبرندهای علیه تهران بهحساب نمیآید. طرح این موضوع درحالی است که جمهوریاسلامی بارها اقدامهای شفافساز مؤثری انجام داده و به طرفهای مقابل ثابت کرده فعالیتهای هستهایاش درمسیر صلحآمیز درحال حرکت است. اینها در شرایطی است که بهنظر میرسد آژانس همچنان با اتخاذ رویکردهای سیاسی در قبال فعالیتهای هستهای صلحآمیز ایران، میکوشد در کنار رژیم صهیونیستی، به نقشآفرینی مخرب خود در زمینه دستیابی به توافق در وین ادامه دهد. در همین چارچوب هم بود که مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی دیروز در گفتوگویی به شبکه سیانان گفت که این نهاد بینالمللی قید پیگیری برای رسیدن به شفافسازی هستهای ازسوی ایران را نخواهد زد. رافائل گروسی درحالی از انجام وظیفه قانونی از سوی این نهاد سخن میگوید که رویه آژانس، بهویژه در ماههای اخیر اثباتکننده رویکرد سیاسی این نهاد بینالمللی در مواجهه با جمهوری اسلامی است. مواضع اخیر گروسی اما با واکنش رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان مواجه شد و محمد اسلامی در گفتوگو با رسانههای داخلی با بیان اینکه همه فعالیتهای هستهای ایران براساس ضوابط پادمان انجام میشود، تأکید کرد: تهران بههیچوجه نمیپذیرد که مواضع و فشارهای رژیم صهیونیستی، بهعنوان دستورکار مدیرکل آژانس، مورد پیگیری قرار گیرد. وی همچنین با اشاره به اینکه ایران همه فعالیتهای هستهای خود را از نخستین روز با هماهنگی و ضوابط آژانس دنبال کرده است، افزود: «موارد ادعایی»، «مکانهای ادعایی» و «مدارک ادعایی» ساخته و پرداخته ضدانقلاب و رژیم صهیونیستی است و بارها جوابش را گرفتهاند.