محدوده‌ای فراموش‌شده در دل محله پاسداران
زندگی بلاتکلیف در دره‌گل‌افشان
فاطمه علمشاهی
منطقه 4
سراغ «دره گل‌افشان» را از هر رهگذری که می‌گیریم، سری به نشانه بی‌اطلاعی تکان می‌دهد و می‌گذرد. حتی روی نقشه منطقه هم ردی از این دره پیدا نمی‌کنیم. گفته‌اند و شنیده‌ایم که ۶۵ خانوار در محدوده‌ای که نامش دره گل‌افشان است زندگی می‌کنند. محله کوچکی در دل محله ضرابخانه با خانه‌هایی درهم تنیده که گفته می‌شود قدمتی ۵۰ ساله دارد. بیشتر ساکنان دره گل‌افشان با یکدیگر قوم و خویش‌اند و کمتر اتفاق می‌افتد که غریبه‌ای این محدوده را برای زندگی انتخاب کند. این روزها، پی بیشتر خانه‌های دره گل‌افشان سست است. ورودی محله معبری به عرض ۳ متر با شیب تند است که در نگاه نخست، نام این محدوده و دره‌ای را که محله در آن قد علم کرده است در ذهن تداعی می‌کند.
وارد دره گل‌افشان که می‌شویم گویی به دنیای دیگری وارد شده‌ایم. انگار تکه‌ای از جنوب شهر را با تمام مشکلات و فرسودگی‌هایش برداشته و آن را در دل یکی از محله‌های مرفه پایتخت قرار داده‌اند. خانه‌هایی کوچک و فرسوده، کوچه‌های کم عرض و... تنها شباهت این محدوده به محله‌های شمال شهر، شیب تند کوچه‌های آن است.
زنی میانسال شیب تند کوچه کاج را پایین می‌آید و به گودی وسط کوچه می‌رسد. حالا باید از پله‌های سمت دیگر کوچه بالا برود تا به خانه‌اش برسد. در همین کوچه متولد شده است. پدرش جزو نخستین کسانی بوده که در این محله ساکن شده. «لیلا طاهری» خاطرات ۴۲ سال گذشته را مرور می‌کند و خانه‌هایی را به یاد می‌آورد که با حلبی ساخته شده بودند و جالب است که هنوز هم در لابه‌لای خانه‌های فرسوده محله، نشانه‌هایی از آن حلبی‌ها را می‌توان یافت. طاهری می‌گوید: «اهالی دره گل‌افشان برای اینکه بتوانند آبروی خود را حفظ کنند سقف‌های چوبی را پشت کاغذ‌های دیواری پنهان کرده‌اند.»
خانه‌های 50ساله
لیلا طاهری خاطره وعده و وعیدهایی را که سال‌ها قبل مسئولان برای صدور مجوز نوسازی خانه‌های آنها داده بودند فراموش نکرده است. خانه‌هایی که بعداز گذشت ۵۰ سال نه فقط نوسازی نشده‌اند بلکه سند هم ندارند. بیشتر افرادی که ۵۰ سال قبل در حاشیه رود، خانه‌های خود را با ابتدایی‌ترین مصالح علم کردند حتی فکرش را هم نمی‌کردند که این محدوده کاملاً از نگاه مسئولان شهری دور بماند و بعد از گذشت سال‌ها آنها مجبور باشند همچنان در خانه‌هایی با کمترین امکانات زندگی کنند. معابر باریک، کوچه‌هایی با شیب تند و پله‌های زیاد، نبود مکان‌های تجاری، همه و همه سبب شده تا دره گل‌افشان محل گذر هیچ
غریبه‌ای نباشد.
محروم از خدمات
«حمیدرضا آقاجانی»، دبیر شورایاری محله می‌گوید: «اهالی این محدوده با وجود اینکه قبض پسماند و عوارض شهرداری را پرداخت می‌کنند اما هیچ‌گونه خدمات نظافتی دریافت نمی‌کنند و در واقع خود اهالی به‌صورت خودجوش تلاش می‌کنند کوچه‌ها را پاکیزه نگه دارند. با اینکه آنها ساکن محله پاسداران محسوب می‌شوند اما انگار از چشم همه دور مانده‌اند و از امکانات این محله به نسبت مرفه سهمی ندارند.» آقاجانی می‌گوید: «اهالی این محله کوچک در شرایط بحرانی قرار گرفته‌اند و با زلزله‌ای کوچک ممکن است خانه‌ها روی سرشان آوار شود. ساختمان‌های این محدوده هیچ مقاومتی ندارند و حتی خودبه‌خود در حال ریزش هستند.» آقاجانی با بیان اینکه طی سال‌های گذشته وعده‌هایی برای نوسازی دره گل‌افشان داده شده است می‌گوید: «با هر تغییر مدیریتی، وعده‌های نوسازی این محله هم به فراموشی سپرده می‌شود.»
«محمد شعبانی»، معاون شهرسازی و معماری شهردار منطقه ۴ درباره امکان ساماندهی دره گل‌افشان می‌گوید: «ساماندهی دره گل‌افشان یکی از طرح‌های بزرگ منطقه است که ابتدا باید برای آن یک طرح شهری تعریف شود. طبق طرح‌های ما، یک معبر۲۰متری از این محدوده عبور می‌کند اما تا زمانی که محدوده بستر و حریم روددره گل‌افشان از سوی سازمان آب مشخص نشود هیچ‌گونه اقدامی نمی‌توان انجام داد. علاوه براین، تملک خانه‌های این محدوده هم به دلیل ریزدانه بودن،کاری زمانبر است.»
