جنبه‌های روان- تنی آسم

داوود حسینی تالاری ـ  روانپزشک

آسم، یک بیماری مزمن انسدادی ریه است که حدود 10 درصد در ایران شیوع دارد و به‌عنوان یک مشکل بهداشتی مهم قلمداد می‌شود. عوامل گوناگونی در سیر این بیماری نقش دارند که ازجمله این عوامل می‌توان به علل روانی- اجتماعی اشاره کرد. همچنین این عوامل می‌توانند در شروع، عود یا تشدید حمله آسم نقش داشته باشند. در میان این عوامل روانی-اجتماعی، استرس یا فشار عصبی و اضطراب قابل ذکر هستند.
در مجموع، مشکلات روانی-اجتماعی درصورت کنترل مطلوب دارویی آسم، باز هم می‌توانند در بدتر شدن سیر آسم دخیل باشند. این در حالی است که عوامل فوق‌الذکر به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم، با فعال کردن عوامل مشارکت‌کننده در حمله آسم، روی سیر این بیماری اثر می‌گذارند. علاوه بر این از مواردی که به‌صورت غیرمستقیم در بیماری نقش دارند مشکلات زندگی فردی، روابط خانوادگی، نوع شخصیت فرد و سبک رفتاری اوست که مستقیماً باعث حمله آسم نمی‌شوند اما در حضور عوامل تحریک‌کننده فرد را مستعد آسم می‌کنند.
عواملی چون ترس، عصبانیت و ناراحتی به‌عنوان عوامل تحریک‌کننده تقسیم‌بندی می‌شوند که در حضور سایر عوامل، مستقیماً سبب حمله آسم می‌شوند. زمانی که عوامل روانی- اجتماعی ذکر شده در بروز یا پیشرفت بیماری آسم به هر نحوی نقش داشته باشند و کنترل نشدن آنها سبب بدتر شدن سیر بیماری آسم شود، لازم است تا مداخلات روانشناختی برای کنترل آنها صورت گیرد.
 در واقع مداخلات روانشناختی شامل مداخلات اجتماعی، روانشناسی و دارویی است. با وجود اینکه اغلب دوری از استرس در زندگی روزمره امکان‌پذیر نیست و طبیعت زندگی انسان‌ها مستلزم برخورد با انواع گوناگون استرس‌هاست، اما راه‌های مقابله با آنها با روش‌های علمی می‌تواند سبب واکنش‌های منطقی و طبیعی شود و کنترل مطلوب استرس‌ها در افراد مستعد آسم، از این عوامل خطر بکاهد. این در حالی است که درصورت نیاز به دارو برای مدیریت اختلالات روانپزشکی دخیل در سیر آسم، لازم است تا از افراد متخصص در این حوزه مشاوره گرفته شود تا به دور از عوارض، اختلال زمینه‌ای درمان شود.