تمدن هفت هزارساله آرمیده  در جوار خورشید ری

منطقه20 تهران در پهنه جنوبی شهر تهران واقع شده است. این منطقه را به شهرری می‌شناسیم. در گذشته و زمانی که تهران نبود، ری یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهرهای ایران به شمار می‌رفت. در منابع از این شهر با نام‌های راگا، راگس، اروپوس و... یاد شده است. پیشینه سکونت در این منطقه به حدود 7 هزار سال پیش باز می‌گردد.
براساس حفاری‌های انجام شده توسط گروه باستان‌شناسی دکتر اشمیت آمریکایی، نخستین سکونت‌ها در این منطقه در اطراف چشمه‌علی و بر روی تپه‌ای بوده که امروزه به تپه چشمه‌علی مشهور است. ری به 2 بخش تقسیم شد: «ری برین» و «ری زیرین». ری برین همان محدوده ری باستان و ری زیرین محدوده ری بعد از اسلام را شامل می‌شد. حصاری مستحکم پیرامون ری کشیده شده بود که امروزه بقایای آن را در محدوده چشمه‌علی مشاهده می‌کنیم و بخش‌هایی از آن در زمان وزارتم در فرهنگ و ارشاد اسلامی بازسازی شد. ری تا قرن ششم ‌آباد بود، اما رفته رفته با جنگ‌های قومی رونق خود را از دست داد و با حمله مغولان، این شهر به شهر خاموشان تبدیل و شهری با این عظمت به ویرانه‌ای بدل شد و اقتدار و شکوه گذشته خود را از دست داد.
در دوره صفوی و با توجه شاه طهماسب صفوی، یکبار دیگر سکونت‌های معدودی در اطراف حرم حضرت عبدالعظیم(ع) به وجود آمد. این سکونت‌ها بیشتر در جنوب بقعه حضرت عبدالعظیم(ع) بود و از همان دوره پایه محله نفرآباد گذاشته شد. بنابراین قدیمی‌ترین محله امروزی ری نفرآباد است که متأسفانه در طرح توسعه حرم، بیشتر بخش‌های این محله قدیمی از بین رفته و باقی بخش‌ها نیز در آینده‌ای نه چندان دور از بین خواهد رفت.
قدیمی‌ترین تکیه شهر به نام تکیه نفرآباد، که امروزه به حسینیه حضرت علی اکبر(ع) شناخته می‌شود نیز در همین محله واقع شده است و خطر نابودی آن را تهدید می‌کند. قدمت این تکیه به بیش از 350 سال پیش باز می‌گردد. محله هاشم‌آباد و محله‌ سرتخت نیز از محله‌های قدیمی شهرری امروزی هستند که در اطراف حرم شکل گرفته‌اند. با این وجود، شکل‌گیری منطقه 20 امروزی به اواخر دوره پهلوی اول و اوایل پهلوی دوم بازمی‌گردد. ساخت کارخانجات سیمان و گلیسیرین در دوره پهلوی اول و کارخانه‌های چیت‌بافی ری و مقدم و همچنین کارخانجات صنعتی دیگر در دوره پهلوی دوم، سبب ورود مهاجران جدید به این محدوده و شکل‌گیری محله‌های جدید شد. کارخانه سیمان ری، قدیمی‌ترین کارخانه سیمان و کارخانه گلیسیرین، قدیمی‌ترین کارخانه لوازم آرایشی بهداشتی در تهران هستند که امروزه فعالیت چندانی ندارند و می‌توانند به‌عنوان موزه صنعت مورد بهره‌برداری قرار گیرند. 
 این منطقه به لحاظ اجتماعی، هنوز تفاوت‌های زیادی با مناطق دیگر شهر تهران دارد و مردم اصالت شهرری قدیم را حفظ کرده‌اند. از محله‌های دیگر این منطقه می‌توان به دولت‌آباد اشاره کرد. دولت‌آباد در گذشته از مجموعه روستاهای بلوک غار به حساب می‌آمد و دارای قلعه‌ای بزرگ بود که مردمانش در این قلعه سکونت داشتند. امروزه اثر چندانی از این قلعه باقی نیست و فقط کوچه‌های باریک و پرپیچ و خم بخش قدیمی این محله نشانی از قلعه قدیم را دارد.