نخستین اجرای طرح «دیوارآرایی کودکانه» در خیابان حسام‌الدین
حال محله‌ات را خوب کن
سحر جعفریان| خبرنگار:
منطقه 10
وقتی مطلع می‌شویم قرار است تعدادی از دانش‌آموزان مدرسه زعیم در محله سلیمانی، دیوار فرسوده زشت مقابل مدرسه‌شان را با طرح و رنگ زیبا کنند، تصمیم می‌گیریم از نزدیک شاهد این رویداد محلی باشیم. حوالی ساعت 9 یکی از روزهای گرم تابستان راهی خیابان قدیمی حسام‌الدین در محله سلیمانی می‌شویم. همانجا که قرار است 20 دانش‌آموز علاقه‌مند به نقاشی با مشارکت دفتر نوسازی محله‌های سلیمانی و جی ناحیه یک اولین طرح «دیوارآرایی کودکانه» را اجرا کنند. شوق‌شان به نقاشی و زیباسازی محله را می‌شود از هیاهوی صبحگاهی که به وضوح متفاوت از صداهای دیگر است به‌راحتی تشخیص داد. آنچه می‌خوانید گزارش حضور یکروزه در این جمع شاد و هنردوست است.
طرحی برای جذب مشارکت بچه‌ها
مائده قلم‌مو را برمی‌دارد و بر تن آسترکشی شده دیوار می‌کشد. مهدی به یکباره صدایش می‌کند: «حواست به طرح باشه.» نوید هم کنار سطل‌های رنگ نشسته است و فرمول ترکیب رنگ‌ها را با صدای بلند تکرار می‌کند تا با تمرکز بیشتری رنگ نارنجی را به دست آورد. شوق و ذوق‌شان اهالی را به وجد می‌آورد. یاد روزهایی می‌افتیم که همه هنرمان در نقاشی ترسیم یک خانه و چند درخت بود. «الناز ظفردار» ایده‌پرداز طرح دیوارآرایی کودکانه و کارشناس ارشد طراحی شهری، قلم‌موی بادبزنی خود را داخل سطل رنگ می‌زند و می‌گوید: «یکی از تفاوت‌های شمال و جنوب شهر در این است که در شمال شهر تقریباً دیواری بدون طرح و رنگ باقی نمانده است آن هم شاید به سبب درآمدزایی شهرداری مناطق مربوطه باشد که حتی در اغلب موارد به زیباسازی دیوارها با بهره‌گیری از هنرهای پر خرج می‌پردازند. اما در جنوب شهر با توجه به میزان بافت فرسوده و وضعیت مالی شهروندان که نمی‌توانند خانه خود را نوسازی و بازسازی‌کنند، دیوارهای بسیاری به چشم می‌خورد که نازیبایی بصری و کهنگی‌شان آدم را به فکر ارائه ایده‌های کم‌هزینه با بالاترین کیفیت می‌اندازد. برای همین من هم به دنبال اجرای طرحی بودم که در آن ضمن زیباسازی و جذب مشارکت شهروندان، برای همکاری در نگهداشت آن شاهد یک اقدام محلی و رویداد خاطره‌انگیز باشیم.»
مشارکت مهربانانه اهالی
«زهرا آزاد» دانشجوی مقطع دکترای شهرسازی، چند سالی است که همه دغدغه‌اش رخت نو پوشاندن به تن محله‌ای است که فرسودگی و فشردگی، ظاهرش را نادیدنی کرده است. برای همین تا صحبت از این طرح در دفتر نوسازی محله به میان می‌آید داوطلبانه سعی در پیش بردن مراحل اجرایی آن دارد. او می‌گوید: «طرح از دی ماه سال گذشته کلید خورد و تا حدودی کار هماهنگی‌های اداری با آموزش و پرورش و شهرداری در معاونت‌های مختلف باعث تأخیر در اجرای آن شد اما استقبال اهالی خستگی را از جانمان گرفت.» آزاد ادامه می‌دهد: «پروژه‌هایی با این مقیاس کوچک که هزینه‌های اندک آن را هم اسپانسرها تأمین می‌کنند واقعاً از سوی مسئولان نیازمند مساعدت بیشتری است. اهالی که همکاری‌شان را با در اختیار گذاشتن دیواره بیرونی ساختمان‌ها، تشویق بچه‌ها، خدا قوت گفتن‌های مداوم و پذیرایی صمیمانه با میوه و چای قندپهلو اثبات کرده‌اند، واقعاً به آدم انرژی و انگیزه می‌دهد. پیش‌بینی می‌کنیم به‌زودی پروژه‌هایی مانند این در محله‌ها و مناطق دیگر تهران اجرا شود.»
مهر تأیید اهالی به طرح‌های بکر
«کوروش آصف وزیری» مدیر دفتر نوسازی محله سلیمانی و جی ناحیه یک از بکر بودن این طرح می‌گوید: «نصب نیمکت‌های رنگارنگ تک نفره با شمایلی فانتزی در کنارطرح دیوارآرایی کودکانه برای نخستین بار در منطقه ما اجرا می‌شود که با استقبال اهالی مواجه شده است. همین چند لحظه پیش آقایی جلو آمد و به اصرار می‌خواست دیوار اطراف ملک‌شان را که کنار یکی از نقاط بی‌دفاع شهری محله جی واقع شده به این شکل آراسته کنیم. یا خانمی که به‌عنوان نماینده بانوان مسجد حجت(عج) درخواست کرد طرح مشابهی هم برای آنها اجرا کنیم. اینها گویای آن است که مردم از همیاری در طرح‌های نو و بکر لذت می‌برند و داوطلبانه خواستار مشارکت در آنها هستند.» وزیری با تأکید بر میزان چشمگیر بافت فرسوده در محله‌های منطقه می‌گوید: «یکی از شیوه‌های رفع بافت فرسوده با بودجه پایین همین جذب افراد متخصص و توانمند در امور مختلف و به وجود آوردن احساس هویت محلی دربین اهالی است که البته خود این موضوع نیازمند تعامل ویژه شهرداری و سایر سازمان‌ها برای ایجاد سهولت در اجرای طرح‌های جهادی و مردمی است تا هم از بار مالی این طرح‌ها کاسته شود و هم رسالت سازمان‌های آموزشی در تعلیم و تعلم تحقق یابد.»
یک تیر و چند نشان طرح دیوارآرایی
«آیدا دودانگه» که المان‌های موجود در این نقاشی دیواری را در مشورت با بچه‌ها و دانش‌آموزان انتخاب کرده است از تأثیر مهم مشارکت مردمی در علم شهرسازی نوین می‌گوید: «اینکه از بچه‌ها به‌عنوان شهروندان آینده می‌خواهیم در روند زیباسازی محله‌ها کمک کنند نتایج قابل تأملی نظیر افزایش حس تعلق به محله و تلاش برای نگهداشت این زیبایی‌ها به همراه دارد که البته روحیه انجام فعالیت‌های جمعی و نشاط اجتماعی‌شان هم در سایه این کار افزایش می‌یابد. طرح نقاشی دیواری کودکانه از مرحله جانمایی تا اجرا با برنامه‌ریزی گروهی همراه بوده است. چراکه با انتخاب این مکان در فصل بازگشایی مدارس به دنبال احیای بازی‌های بومی و محلی و ایجاد توقفگاهی مناسب برای والدینی بوده ایم که بعد از ساعت مدرسه منتظر فرزندان خود هستند. در واقع با ایجاد این‌گونه فضاها می‌توان سنت، فرهنگ و مدرنیته را به هم گره زد. درست همان هدفی که بسیاری از مدیران خواهانش هستند.»
بچه‌ها چه می‌گویند
«سروناز کریمی» یکی از دانش‌آموزانی است که لکه‌های رنگارنگ روی صورت و لباسش حکایت از اشتیاقش برای نقاشی دارد. او می‌گوید: «من عاشق نقاشی کشیدن هستم. سال گذشته هم در طرح نقاشی دیواری در حیاط مدرسه شرکت کردم. هم دیوارها و هم کف حیاط را رنگ‌آمیزی کردیم. طوری که دیگر هیچ‌کس دلش نمی‌آمد آشغال بریزد روی زمین. عمو حسن (بابای مدرسه) هم هرروز بابت آن از ما تشکر می‌کرد. به نظرم نقاشی‌هایی هم که اینجا می‌کشیم نتیجه‌ای مثل آن داشته باشد.» مهدی امیری از دیگر دانش‌آموزان می‌گوید: «چقدر خوب می‌شود اگر این فعالیت‌ها ادامه داشته باشد چراکه به قول آقا معلم، هم مهارت‌آموزی و کارورزی است و هم به نونواری محل زندگی‌مان کمک می‌شود. با اینکه زیاد نقاشی بلد نیستم ولی به خاطر علاقه زیادی که به آن دارم از هر فرصتی استفاده می‌کنم تا در کلاسی مرتبط یا در طرح‌هایی این چنین شرکت کنم تا به آرزویم که گرافیست معروف شدن است برسم. با این کاری که الان انجام می‌دهم احساس می‌کنم این بهترین تابستان من است.»
در همینه زمینه :
