برای نخستین بار در ایران
دکتری تخصصی روزنامه‌نگاری در دانشگاه علامه‌طباطبایی تأسیس شد
دانشگاه علامه‌طباطبایی با تأسیس نخستین دوره دکتری تخصصی روزنامه‌نگاری در کشور، گامی بلند در مسیر ارتقای جایگاه علمی و حرفه‌ای این رشته برداشته است. این دوره برای نخستین بار در ایران و به همت گروه روزنامه‌نگاری این دانشگاه راه‌اندازی می‌شود،
عباس اسدی، عضو هیأت علمی گروه روزنامه‌نگاری دانشگاه علامه‌طباطبایی و بنیانگذار و مجری این دوره، در گفت‌وگویی ابعاد گوناگون و اهمیت این رویداد علمی را تشریح کرد. او با اشاره به ویژگی‌های منحصربه‌فرد سرفصل‌های درسی این دوره گفت: «یکی از مهم‌ترین وجوه تمایز این دوره، بومی‌بودن سرفصل‌های درنظر گرفته شده است. کوشیده‌ایم برنامه‌ای طراحی کنیم که متناسب با نیازها، مسائل و بستر فرهنگی و رسانه‌ای کشور باشد. این بومی‌سازی به‌گونه‌ای انجام شده که می‌تواند مورد اقتباس کشورهای دیگر، به‌ویژه کشورهای در حال توسعه قرار بگیرد. ما معتقدیم که الگوی آموزش روزنامه‌نگاری نباید صرفا وارداتی باشد و کشورهای درحال توسعه می‌توانند با تکیه بر تجربیات بومی، مسیر مستقل خود را در حوزه آموزش عالی روزنامه‌نگاری طی کنند.» مؤسس دکتری روزنامه‌نگاری در ایران، در ادامه با مقایسه برنامه‌های دکتری روزنامه‌نگاری در دانشگاه‌های جهان با دوره تازه‌تأسیس دانشگاه علامه‌طباطبایی گفت که این دوره از نظر «شکل» و «مدرک» در چارچوب جهانی قرار می‌گیرد، اما از نظر «محتوا» و «ساختار»، پروژه‌ای هویتی و استقلال‌طلبانه برای رشته روزنامه‌نگاری است. به‌این‌صورت که دوره ایرانی در چارچوب‌های پایه با استانداردهای جهانی مشترک است. اعطای مدرک دکتری پس از انجام پژوهش اصیل و نگارش رساله، الزام پیش‌نیاز کارشناسی ارشد برای ورود و پژوهش‌محوری به‌عنوان هدف نهایی، وجوه مشترک این دوره با برنامه‌هایی مانند دوره‌های دانشگاه‌های استیرلینگ و ساسکس است. اما مهم‌ترین وجه تمایز، جایگاه رشته روزنامه‌نگاری در ساختار آکادمیک است. در ایران، این دوره «اختصاص تام و تمام به حوزه روزنامه‌نگاری» دارد و دروس آن صرفا به روزنامه‌نگاری می‌پردازد، نه نظریه‌های کلی ارتباطات.
در جهان، دکتری روزنامه‌نگاری غالبا زیرمجموعه دانشکده ارتباطات، رسانه یا حتی سینماست. برای مثال در دانشگاه استیرلینگ، روزنامه‌نگاری در «دانشکده ارتباطات» قرار دارد، در دانشگاه ساسکس برنامه «مطالعات روزنامه‌نگاری» ذیل پژوهش‌های رسانه‌ای تعریف و در بسیاری از دانشگاه‌های آمریکایی دکتری زیر عنوان «ارتباطات جمعی» ارائه می‌شود. در فرانسه و اکثر کشورهای اروپایی نیز «دکتری روزنامه‌نگاری» در چارچوب رشته گسترده‌تر «علوم ارتباطات و رسانه» است و تربیت آن عمدتا با استانداردهای جهانی آکادمیک همسوست نه با تأکید بر ساخت یک نظام دانشی بومی. اما دوره دکتری روزنامه‌نگاری دانشگاه علامه طباطبایی ایران، در سطح بین‌المللی یک تلاش نادر برای استقلال رشته‌ای است. به بیان دیگر، ادعای ایران مبنی بر «نبود چنین دوره‌ای در جهان» ناظر به همین استقلال ساختاری و تمرکز صرف بر روزنامه‌نگاری است. تفاوت دیگر، رویکرد بومی در برابر رویکرد جهانی است؛ سرفصل‌های دوره ایران با «نگاه بومی» طراحی می‌شود و ادعای قابل اقتباس بودن برای همه کشورها به‌خصوص کشورهای در حال توسعه را دارد، درحالی‌که برنامه‌های جهانی عمدتا بر مباحث جهانی و تحولات فناورانه مانند هوش مصنوعی، اخبار جعلی و تغییرات اقلیمی متمرکزند، همچنین هدف اعلامی دوره ایران ارتقای روزنامه‌نگاری از «فن» به «دانش» و تربیت «صاحب‌نظر» است، درحالی‌که برنامه‌های جهانی اگرچه پژوهش‌محورند اغلب بر حل مسائل مشخص حرفه‌ای یا بررسی ابعاد خاص متمرکزند، نه لزوما تأسیس یک بنیان نظری مستقل برای کل رشته. چنان‌که دروس این دوره به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که دانش آموختگان آن بتوانند درک عمیقی از تحولات اکوسیستم رسانه‌ای معاصر داشته باشند.
متن کامل این گفت‌وگو را در بخش فناوری سایت همشهری آنلاین بخوانید.
