گزارش
وقتی ربات‌ها خبرنگار می‌شوند
نشست رونمایی و معرفی کتاب «تقاطع هوش‌مصنوعی و روزنامه‌نگاری؛ پیدایش پارادایم نوین» برگزار شد
علی‌الله سلیمی | روزنامه‌نگار
نشست رونمایی و معرفی کتاب «تقاطع هوش‌مصنوعی و روزنامه‌نگاری؛ پیدایش پارادایم نوین»، نوشته سانتوش کومار بیسوال و آناند جی. کولکارنی، با ترجمه علی شاکر که اخیرا از سوی انتشارات همشهری منتشر شده، با حضور دکتر محمدمهدی مولایی، عضو هیأت علمی دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی و دکتر ستاره بنیادی، پژوهشگر ارتباطات علم به همراه دکتر علی شاکر، مترجم کتاب و جمعی از روزنامه‌نگاران، دانشجویان و پژوهشگران حوزه ارتباطات و همچنین علاقه‌مندان به هوش‌مصنوعی و رسانه با اجرای محسن فرجی، نویسنده و روزنامه‌نگار در دفتر روزنامه همشهری برگزار شد.
روزنامه‌نگار آینده، نیازمند مهارت‌های تازه
در ابتدای این نشست، علی شاکر، مترجم کتاب گفت: « شاید مهم‌ترین پیامی که این کتاب به خواننده، به‌ویژه به فعالان حوزه رسانه، منتقل می‌کند این است که در عصر هوش‌مصنوعی، نقش انسان نه‌تنها از میان نمی‌رود، بلکه حیاتی‌تر از همیشه می‌شود، اما به شکلی بنیادین«بازتعریف» هم می‌شود. روزنامه‌نگار آینده دیگر تنها نویسنده یا گزارشگر نیست، بلکه نیازمند مهارت‌های تازه و نوین است، مهارت‌هایی مانند سواد داده و درک الگوریتم‌ها. آموزش روزنامه نگاری باید متحول شود تا نیروهای تازه وارد بتوانند با این ابزارها کار و همزمان نگاه انتقادی‌شان را حفظ کنند.»
شاکر در ادامه افزود: «روزنامه‌نگار آینده باید همکار و منتقد هوش‌مصنوعی باشد. او باید بداند چه زمانی به ماشین اعتماد کند و چه زمانی آن را به چالش بکشد. او باید به‌عنوان یک داور اخلاقی، بر کار همکار ماشینی خود نظارت کند و از انطباق خروجی‌ها با استانداردهای حرفه‌ای و ارزش‌های اصلی روزنامه‌نگاری مثل دقت، حقیقت‌جویی و بی‌طرفی مطمئن شود. در جهانی که ماشین‌ها می‌توانند اطلاعات تولید کنند نقش منحصر به فرد انسان در داستان‌سرایی، زمینه‌مند کردن، برقراری ارتباط انسانی و جست‌وجوی همدلانه شواهد و حقایق پررنگ‌تر از همیشه خواهد شد.»
وقتی از هوش‌مصنوعی حرف می‌زنیم از کدام هوش‌مصنوعی حرف می‌زنیم؟
ستاره بنیادی، هم صحبت‌های خود را با یک پرسش آغاز کرد: «وقتی داریم می‌گوییم هوش‌مصنوعی، اول باید بپرسیم داریم از کدام هوش‌مصنوعی حرف می‌زنیم؟ چون الان که با هم صحبت می‌کنیم تمایز ما یک لغت جنرال است؛ای‌آی یا هوش‌مصنوعی، ولی اینکه بدانیم سؤالی که داریم می‌پرسیم دقیقا در مورد کدام نوع هوش‌مصنوعی است، شرایط را تغییر می‌دهد می‌کند. چون اگر تاریخی به آن نگاه کنیم و برگردیم به زمانی‌که اصلا اسمش هوش‌مصنوعی نبود، پترن‌ها را از روی الگوریتم‌ها در می‌آوردند و به آن می‌گفتند ماشین لرنینگ. اگر برگردیم از آن زمان ماشین لرنینگ که نسل اول هوش‌مصنوعی محسوب می‌شود صحبت بکنیم، قضیه فرق می‌کند.
هوش‌مصنوعی فراتر از یک ابزار
سخنران بعدی نشست، محمدمهدی مولایی، عضو هیأت علمی دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی بود. او با اشاره به اینکه باید به موضوع هوش‌مصنوعی فراتر از یک ابزار نگاه کرد، اظهار کرد: « اگر به‌عنوان کتاب دقت کنیم، از ظهور پارادایم جدید صحبت می‌کند که مترجم هم به تعبیر دیگر در مقدمه کتاب به آن پرداخته است.
با این حال، به موضوع هوش‌مصنوعی باید فراتر از یک ابزار نگاه کرد. یکی اینکه اساسا هوش‌مصنوعی دارد همه مناسبات را تغییر می‌دهد.
یعنی این تغییر پارادایم بزرگ همه حوزه‌های شغلی و حرفه‌ای را دارد دگرگون می‌کند. طبعا روزنامه‌نگاری هم جزو این مشاغل است. اگر بخواهیم به‌طور خاص در این مورد صحبت کنیم، حالا چون جلسه راجع به روزنامه‌نگاری است، ابزارهایی داشتیم طی سال گذشته و در مسیر روزنامه‌نگاری تغییراتی ایجاد کردند و در خدمت روزنامه‌نگاران‌بودند وبلاگ بوده، پادکست بوده، سوشیال مدیا بوده، بلاک‌چین بوده متاورث بوده، خب هوش‌مصنوعی با این جنس متفاوت است.
یعنی هوش‌مصنوعی را کنار اینها نمی‌گذاریم که بگوییم یک ابزار جدید است و در واقع تغییر پایداری است. باز اگر از منظر دیگر بخواهیم نگاه کنم، اصطلاحی داریم توی حوزه‌های علوم از چرخش‌ها صحبت می‌کند. مثلا حالا در حوزه علوم اجتماعی می‌گویند یک اتفاق مهم بود در حوزه علوم اجتماعی و علوم ارتباطات.
انسان در برابر هوش‌مصنوعی
بنیادی در ادامه‌گفت: «می‌توانیم این سوال را مقدمه سوال بعدی بکنیم که سؤالی کلیشه‌ای هم هست که همه می‌پرسند جایگاه انسان در برابر هوش‌مصنوعی کجاست؟ این لغتی که در طول تاریخ با آن روبه‌رو شدیم و این لغتی که الان با این فراوانی داریم با آن روبه‌رو می‌شویم، پاسخش این است که الان دیگر فقط نسل ال‌ام و لنگویج مدل‌های بزرگ و چتر نیست الان دیگر ما به هوش‌مصنوعی ایجنتیک و مثلا عملگرا رسیدهایم. پس اول باید از خودمان بپرسیم که کدام هوش‌مصنوعی و بعد بیاییم در مورد آن صحبت بکنیم که آیا هوش‌مصنوعی در حالت کلی قرار است که در برابر انسان قرار بگیرد یا نگیرد که بعد تازه من معتقدم حتی این سؤال انسان در برابر هوش را باید بشکنیم و بعد تبدیلش بکنیم که وقتی داریم می‌پرسیم هوش‌مصنوعی در اکوسیستم انسانی، داریم در مورد چه فرایندی صحبت می‌کنیم. داریم در مورد چه شواهدی صحبت می‌کنیم، داریم در مورد اتفاقی که هوش‌مصنوعی رقم می‌زند تحت چه نظارتی صحبت می‌کنیم و در برابر چه‌کسی یعنی با مسئولیت چه‌کسی داریم صحبت می‌کنیم. خب اگر داریم در مورد لنگویج مدل‌های خیلی بزرگ صحبت می‌کنیم که کلا فناوری‌شان میآید در حوزه متن و گفت‌وگو و نهایتا خلق تصویر، ما با یک اتفاق روبه‌رو هستیم، وقتی که داریم در مورد هوش‌مصنوعی صحبت می‌کنیم که تصمیماتش به عمل می‌رسد مثلاً فرض کنید هوش‌مصنوعی که در اتاق عمل جراحی می‌کند و تصمیم می‌گیرد که الان این را باز کند یا مثلا قرنیه چشم را باز کند یا باز نکند، داریم درباره یک هوش‌مصنوعی دیگر صحبت می‌کنیم.»
در همینه زمینه :
