گزارش
گوش‌های کوچک در خطر بزرگ
کودکان هم ممکن است دچار مشکل شنوایی شوند؛ می‌توان این مشکل را با ملاحظات ساده‌ای تشخیص داد
پروانه بندپی | روزنامه‌نگار
خیلی‌ها کم‌شنوایی را مشکلی مربوط به سال‌های سالمندی می‌دانند، اما کاهش شنوایی می‌تواند در سنین پایین هم بروز کند و بدتر اینکه ممکن است فرد تا مدت‌ها متوجه آن نشود. طبق گزارش وزارت بهداشت، حدود 6/8درصد جمعیت ایران با مشکلات شنوایی مواجهند و هر سال نزدیک به ۵ هزار نفر به این آمار اضافه می‌شود. همچنین بیش از ۱۴ درصد کودکان مدرسه‌ای درجاتی از کم‌شنوایی را دارند. اما از کجا بفهمیم شنوایی‌مان تغییر کرده و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
علائم کم‌شنوایی در سنین پایین
دکتر ابراهیم رزم‌پا، جراح و متخصص گوش و حلق و بینی و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌وگو با همشهری درباره نشانه‌های کاهش شنوایی می‌گوید: «در سنین پایین‌تر، یکی از نشانه‌های کاهش شنوایی می‌تواند بروز مشکل در کلاس درس باشد. بعضی کودکان مطالب را به‌خوبی متوجه نمی‌شوند و در درس‌هایی مثل املا، غلط‌های املایی زیادی دارند. گاهی هم وقتی در انتهای کلاس می‌نشینند، صدای معلم را به‌خوبی نمی‌شنوند.» این متخصص گوش و حلق و بینی ادامه می‌دهد: «کاهش شنوایی می‌تواند به‌تدریج باعث افت نمرات و معدل کودک شود؛ چون بخشی از مطالب درسی را به‌خوبی دریافت نمی‌کند.»
ارتباط لوزه سوم و کم‌شنوا شدن
دکتر رزم‌پا درباره کم‌شنوایی در کودکان می‌گوید: «در سنین پایین، اگر لوزه سوم یا آدنوئید بزرگ باشد و به‌موقع درمان نشود، ممکن است روی شیپور استاش تأثیر بگذارد. شیپور استاش وظیفه برقراری تهویه گوش میانی را برعهده دارد. بزرگ بودن لوزه سوم، علاوه بر ایجاد مشکلات تنفسی و خرخر می‌تواند باعث اختلال در تهویه گوش شود.» این استاد دانشگاه ادامه می‌دهد: «همچنین گاهی مایع پشت پرده گوش جمع می‌شود که به آن «اوتیت سروز» گفته می‌شود و کودک دچار کم‌شنوایی می‌شود. از آنجا که این نوع کم‌شنوایی معمولاً به‌تدریج ایجاد می‌شود، ممکن است والدین متوجه آن نشوند؛ به همین دلیل اگر علائمی مثل افت عملکرد در مدرسه، کاهش نمرات مخصوصا در درس‌هایی مثل املا، نزدیک نشستن به تلویزیون یا بلند کردن صدای تلویزیون در کودک دیده شد، باید شنوایی او زودتر بررسی شود. اگر مشکلی وجود داشته باشد، در همان مراحل اولیه قابل درمان است.»
وزوز گوش را نادیده نگیرید
به‌گفته دکتر رزم‌پا، «وزوز گوش هم یکی از علائم کاهش شنوایی است. افرادی که دچار کاهش شنوایی می‌شوند، به‌ویژه کسانی که کاهش شنوایی حسی‌عصبی دارند، ممکن است وزوز گوش هم داشته باشند که باید بررسی شود.» به‌گفته این متخصص، «وزوز گوش در برخی موارد می‌تواند نشانه یک بیماری جدی باشد. او توضیح می‌دهد: بیماری‌ای تحت عنوان «نورینوم آکوستیک» یا تومور عصب هشتم وجود دارد که ممکن است نخستین علامت آن با وزوز گوش شروع شود، بنابراین وزوز گوش علامت مهمی است.» البته هر وزوز گوشی به‌معنای بیماری جدی نیست و نباید نگران آن شد. رزم‌پا می‌گوید: « اگر وزوز گوش مقطعی - مثلا ماهی یک‌بار- اتفاق بیفتد، نگران‌کننده نیست. گاهی استرس و اضطراب هم می‌تواند باعث وزوز گوش یا سوت کشیدن گوش شود. همچنین افرادی که فشار خون بالا یا حتی برخی مشکلات قلبی ـ عروقی دارند، ممکن است دچار وزوز گوش شوند. اما وزوز گوشی که با اختلالات گوش و کاهش شنوایی ارتباط دارد، معمولا مداوم است و قطع و وصل نمی‌شود و هرچه بیماری پیشرفت کند، وزوز هم تشدید می‌شود.»
آیا ایرانی‌ها بیشتر کم‌شنوا می‌شوند؟
اما آیا کم‌شنوایی در میان ایرانی‌ها بیشتر از سایر مردم جهان است؟ رزم‌پا معتقد است: «به‌طور کلی نمی‌توان گفت کم‌شنوایی در ایرانی‌ها نسبت به سایر مردم جهان شایع‌تر است، اما از نظر عوامل ژنتیک برخی افراد ممکن است مستعد کاهش شنوایی باشند. مثلا پیرگوشی در بعضی افراد از 40سالگی شروع می‌شود و در بعضی دیگر تا ۶۰ سالگی یا حتی دیرتر بروز می‌کند؛ درحالی‌که میانگین آن از 50سالگی به‌بعد است. قرارگرفتن در معرض صدای بلند می‌تواند روند بروز پیرگوشی را جلو بیندازد.»
یک فرهنگ غلط؛ مقاومت دربرابر سمعک
مهم‌ترین اقدام برای دور ماندن از آسیب شنوایی، پیشگیری است. این نکته مهم را دکتر رزم‌پا می‌گوید و توصیه می‌کند: «افراد باید تا حد امکان از قرار گرفتن در معرض صداهای بلند خودداری کنند و میزان استفاده از هدفون و هندزفری یا حضور در محیط‌های پرسروصدا را کاهش دهند.» به‌گفته این متخصص، «آسیب شنوایی ناشی از این عوامل در بسیاری از موارد قابل برگشت نیست.» شدت کاهش شنوایی نیز در افراد مختلف یکسان نیست. رزم‌پا می‌گوید: «ممکن است فردی ۸۰ساله باشد و نیازی به سمعک نداشته باشد، درحالی‌که فرد دیگری در ۵۰ سالگی به سمعک نیاز پیدا کند.» این جراح گوش تأکید می‌کند که «اگر کاهش شنوایی فرد به حدی باشد که در مکالمات روزمره دچار مشکل شود، استفاده از سمعک ضروری است.» دکتر رزم‌پا تأکید می‌کند که «سمعک به‌معنای برگرداندن شنوایی طبیعی نیست، مثل عینک برای چشم که به بهبود عملکرد فرد کمک می‌کند. سمعک‌هایی که برای پیرگوشی استفاده می‌شوند، انواع خاصی دارند که به آنها سمعک‌های هوشمند گفته می‌شود. در پیرگوشی معمولاً فرکانس‌های بالا ضعیف می‌شوند و سمعک می‌تواند همان فرکانس‌ها را بیشتر تقویت کند.» این متخصص گوش می‌گوید: «با اینکه کاربرد سمعک مثل عینک است، اما خیلی از افراد نسبت به سمعک احساس خوبی ندارند و فکر می‌کنند ضعیف شدن شنوایی، نوعی معلولیت است و در برابر استفاده از سمعک مقاومت می‌کنند، درحالی‌که همان افراد موقع ضعیف شدن بینایی‌شان از عینک استفاده می‌کنند. خب این، یک فرهنگ غلط است.»
در همینه زمینه :