این موجودات عجیب آلودگی نفتی را پاک کردند؟

به‌‌تازگی تصاویری از موجودی شفاف و ژلاتینی شبیه عروس دریایی در آب‌های قشم در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود. برخی کاربران مدعی هستند این آبزی که «سالپ» نام دارد، آلودگی نفتی خلیج‌فارس را از بین برده و طبیعت، اکوسیستم خود را بازسازی کرده است. اما این ادعا چقدر با واقعیت‌های علمی سازگار است؟ یک دکتری محیط‌زیست و دانشیار گروه محیط‌زیست دانشگاه آزاد بندرعباس با اشاره به موضوعی که در فضای مجازی وایرال شده است، به همشهری گفت: در بحث مقابله با آلودگی‌های نفتی باید میان «جذب فیزیکی» آلاینده‌ها و «زیست ‌پالایی» تفاوت قائل شد. صابر قاسمی توضیح داد: برخی مواد مانند پر پرندگان، موی انسان یا موی حیوانات می‌توانند نفت را به‌صورت فیزیکی جذب کنند‌ اما زیست ‌پالایی به‌معنای استفاده از موجودات زنده برای تجزیه و تبدیل آلاینده‌ها به مواد کم‌خطرتر است. به‌گفته این استاد دانشگاه، مطالعات انجام‌‌شده در خلیج‌فارس نشان می‌دهد برخی جانداران دریایی مانند دوکفه‌ای‌‌ها و صدف‌ها می‌توانند در فرایند زیست‌ پالایی نقش داشته باشند‌ اما نه به این معنا که خودشان نفت را جذب یا حذف می‌کنند. قاسمی ‌درباره ادعای مطرح‌‌شده در فضای مجازی مبنی بر نقش سالپ‌ها در پاکسازی آلودگی نفتی قشم نیز با احتیاط سخن می‌گوید؛ سالپ‌ها موجوداتی ژلاتینی و شفاف هستند که با فیلتر‌کردن حجم زیادی از آب، از پلانکتون‌ها و ذرات بسیار ریز معلق تغذیه می‌کنند و در چرخه طبیعی دریا نقش دارند. با این حال، شواهدی در اختیار نیست که نشان دهد حضور آنها به‌تنهایی می‌تواند آلودگی‌های نفتی گسترده را برطرف کند. این متخصص محیط‌زیست دریایی تأکید می‌کند: ممکن است برخی موجودات دریایی در فرایندهای طبیعی پالایش آب نقش داشته باشند‌ اما مسئله اصلی میزان اثرگذاری آنهاست. در آلودگی‌های گسترده نفتی نمی‌توان انتظار داشت این موجودات به‌تنهایی نقش تعیین‌‌کننده‌ای در پاکسازی محیط داشته باشند. این استاد دانشگاه گفت: برای مقابله با نشت‌های بزرگ نفتی معمولا از روش‌های صنعتی و تخصصی استفاده می‌شود. روش‌های فیزیکی مانند بوم‌ها و اسکیمرها به‌طور مستقیم نفت را از سطح آب جمع‌آوری می‌کنند و همچنان از مهم‌ترین ابزارهای مقابله با آلودگی‌های نفتی هستند.