پله پله تا سلامت قلب

پروانه بندپی | روزنامه‌نگار

شاید ساده‌ترین راه برای افزایش تحرک روزانه این باشد که گاهی به جای استفاده از آسانسور، پله‌ها را انتخاب کنیم. متخصصان می‌گویند پله‌روی به‌جای استفاده از آسانسور برای افراد سالم یک فعالیت بدنی مفید است، چون ضربان قلب و مصرف اکسیژن را افزایش می‌دهد و عضلات را نیز درگیر می‌کند. با این حال پله‌روی را نمی‌توان برای همه افراد و با هر شرایط جسمی، فعالیتی بی‌خطر دانست.

پله‌روی؛ فعالیتی ساده اما مؤثر
دکتر منوچهر قارونی، متخصص قلب و عروق و استاد دانشگاه در گفت‌وگو با همشهری، بالا رفتن از پله را برای افراد سالم، از جوان و میانسال گرفته تا سالمند، فعالیتی مفید می‌داند. او می‌گوید: «بالارفتن از پله‌ها باعث افزایش ضربان قلب و در نتیجه افزایش مصرف اکسیژن می‌شود. عضلات هم در این فعالیت درگیر و تقویت می‌شوند و توانایی بدن برای دریافت و استفاده از اکسیژن افزایش پیدا می‌کند.» دکتر احمد مؤذن‌زاده، دکتری حرفه‌ای فیزیوتراپی و نایب‌رئیس انجمن علمی فیزیوتراپی ایران نیز به همشهری می‌گوید: «بالا رفتن از پله‌ها در افراد سالم و کسانی که دچار ساییدگی شدید زانو نیستند، نه‌تنها مشکلی ایجاد نمی‌کند، بلکه می‌تواند بخشی از فعالیت بدنی روزانه آنها باشد. به‌گفته او، بالارفتن از پله می‌تواند جایگزین مناسبی برای استفاده از آسانسور باشد و فرصت تحرک بیشتری را در طول روز فراهم کند.»

آیا پله‌روی از حمله قلبی و سکته پیشگیری می‌کند؟
فعالیت بدنی منظم یکی از عوامل مهم در حفظ سلامت قلب و عروق است و پله‌روی نیز می‌تواند بخشی از همین فعالیت روزانه باشد. افزایش ضربان قلب و مصرف اکسیژن هنگام بالا رفتن از پله، قلب و دستگاه تنفسی را بیشتر درگیر و درصورت انجام منظم، به بهبود آمادگی
قلبی ـ تنفسی کمک می‌کند. با این حال بهتر است درباره ادعای «پله‌روی مانع حمله قلبی و سکته مغزی می‌شود» با احتیاط صحبت کنیم. شواهد علمی نشان می‌دهد افرادی که فعالیت بدنی بیشتری دارند، معمولا کمتر به بیماری‌های قلبی-عروقی مبتلا می‌شوند؛ اما نمی‌توان گفت چند طبقه پله بالارفتن به‌تنهایی از حمله قلبی یا سکته مغزی جلوگیری می‌کند. سلامت قلب و عروق به مجموعه‌ای از عوامل ازجمله فشارخون، چربی خون، دیابت، وزن، تغذیه، سیگار و میزان کلی فعالیت بدنی بستگی دارد.

خطر اصلی موقع پایین آمدن است
یکی از نکات مهمی که متخصصان بر آن تأکید دارند، تفاوت بالا رفتن و پایین آمدن از پله است. به‌گفته دکتر موذن‌زاده، «بیشترین فشار ناشی از پله‌روی در بسیاری از موارد موقع پایین آمدن از پله‌ها ایجاد می‌شود و این مرحله حتی برای افراد سالم هم نیازمند دقت و توجه بیشتر است. او می‌گوید: «موقع پایین‌آمدن، زانو بیشتر درگیر کنترل وزن بدن و حرکت رو به پایین است و فشار بیشتری به مفصل وارد می‌شود. به همین دلیل نباید تصور کرد که 
پایین آمدن از پله فعالیتی سبک‌تر و بدون فشار است، به‌خصوص افرادی که مشکل زانو دارند باید هنگام پایین آمدن احتیاط بیشتری داشته باشند.»

سالمندان می‌توانند از پله استفاده کنند؟
سالمندی به‌خودی‌خود به‌معنای ممنوع بودن پله‌روی نیست. دکتر قارونی معتقد است سالمندانی که توانایی جسمی کافی دارند می‌توانند از پله استفاده کنند. او می‌گوید: «لازم نیست یک فرد سالمند برای بالا رفتن از چند طبقه، خود را تحت فشار قرار دهد. این افراد می‌توانند بعد از رسیدن به هر پاگرد(معمولا حدود ۱۰ پله دارد) حدود یک دقیقه استراحت کنند و بعد به مسیر خود ادامه دهند.»

چرا استفاده از پله مفید است؟
چون ضربان قلب و مصرف اکسیژن را افزایش می‌دهد و عضلات را درگیر می‌کند. فایده اصلی پله‌روی را باید در این دید که یک فعالیت بدنی ساده و در دسترس است و می‌تواند میزان تحرک روزانه را افزایش دهد؛ نه اینکه آن را یک روش مستقل برای پیشگیری از بیماری‌های قلبی بدانیم.

چه کسانی باید احتیاط کنند؟
دکتر موذن‌زاده تأکید می‌کند: «افرادی که دچار ساییدگی شدید زانو هستند، نباید بدون توجه به وضعیت مفصل خود، پله‌روی را به یک فعالیت ورزشی منظم تبدیل کنند. برای این افراد، میزان و نوع فعالیت باید متناسب با شرایط زانو تعیین شود.» او اضافه می‌کند: «همچنین افرادی که ضعف شدید، اختلال تعادل یا مشکلات حرکتی دارند، هنگام استفاده از پله باید احتیاط بیشتری داشته باشند، چون علاوه بر فشار واردشده به مفاصل، احتمال زمین‌خوردن هم مطرح است.» متخصصان تأکید دارند افرادی که درد یا آسیب جدی در زانو، لگن یا مچ پا، ضعف عضلانی یا اختلال تعادل دارند، باید در استفاده از پله احتیاط کنند. همچنین در افرادی که تعادل کافی ندارند، خطر لغزش و سقوط هنگام بالا رفتن یا پایین آمدن از پله‌ها بیشتر است. 

  افرادی که دچار ساییدگی شدید زانو هستند.
  افرادی که ضعف شدید، اختلال تعادل یا مشکلات حرکتی دارند.
  افرادی که آسیب جدی در زانو، لگن یا مچ‌پا، ضعف عضلانی یا اختلال تعادل دارند.