حفظ «عصر جدید» با کمک شهرداری

ناصر احدی| روزنامه نگار

سرانجام پس از 2سال که از انتصاب رائد فریدزاده به ریاست سازمان سینمایی می‌گذرد، نخستین نشست رسانه‌ای وی صبح دوشنبه با نمایندگان رسانه‌ها در ساختمان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد. روی دیواری در راهروی منتهی به سالن برگزاری نشست، عکس تمام معاونان امور سینمایی و رؤسای سازمان سینمایی به چشم می‌خورد؛ از محمدعلی نجفی، نخستین معاون امور سینمایی تا محمد خزاعی، رئیس سابق سازمان سینمایی. فاصله این دو نفر 45سال است و در این مدت جامعه ایران تغییرات زیادی را از سر گذرانده، اما سینمای ایران سال‌ها با قوانین تقریبا ثابتی اداره شده است. با اینکه نشانه‌های واضحی از تغییر و تحول در شیوه‌های تولید و پخش فیلم در سینمای ایران مشاهده می‌شود فریدزاده میراث‌دار همه آن چیزهایی است که در این 45سال تثبیت شده و اجرای هر تغییری در این سیستم (نه لزوما تغییرات ساختاری) با موانع فراوانی روبه‌روست.

احیای هنر و تجربه
از آنجا که زمزمه‌هایی مبنی بر جدایی گروه هنر و تجربه از مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی شنیده می‌شود، به رئیس سازمان سینمایی گفتیم مشکل هنروتجربه بیشتر کمبود فیلم تماشایی و نداشتن مخاطب است تا بزرگ و کوچک شدنش به لحاظ بوروکراسی اداری؛ با این تفاصیل، این کار چه ضرورتی دارد؟ او‌ به همشهری گفت: «هنر و تجربه امکانی را در کنار ناوگان اکران ایجاد می‌کرد که به‌نظر می‌رسد می‌شود به‌درستی و با یک بازنگری از آن بهره گرفت. بالاخره مستندهای بلند و کوتاه و مجموعه‌فیلم‌های کوتاهی وجود دارد که می‌تواند اکران شود و اکران‌هایی با مخاطب ویژه و محدودتر می‌تواند در این چرخه قرار بگیرد. در کل، اگر آن بازنگری در حوزه هنر و تجربه ‌صورت بگیرد، به چرخه توزیع و اکران کمک می‌شود.»

امید به حفظ سینما عصر جدید
فریدزاده در طول سخنانش بارها بر ضرورت ساخت سینما و توسعه زیرساخت سینمایی کشور تأکید کرد، هرچند از بودجه محدود سازمان سینمایی گفت که امسال این سازمان فقط حدود 722میلیارد تومان بودجه در اختیار دارد و اجرا کردن برنامه‌ها با این بودجه کار بسیار سختی است. از فریدزاده پرسیدیم: چرا به‌رغم تأکید بر توسعه زیرساخت‌ها سالن عصر جدید را که مدت‌هاست تعطیل شده و صاحبانش برای فروش آن ابراز تمایل کرده‌اند، سازمان سینمایی نمی‌خرد و مثلا به نمایش فیلم‌های هنروتجربه اختصاص نمی‌دهد؟ فریدزاده به همشهری گفت: «سال1397 یا 1398 چنین طرحی در مورد سینما عصر جدید مطرح شد که سازمان آن را بخرد و بودجه هم وجود داشت. الان تقریبا می‌شود گفت که سازمان بودجه عمرانی ندارد. بودجه عمرانی سازمان ذیل وزارتخانه تعریف می‌شود و با توجه به تورم و بودجه اندک، خرید سینما عصر جدید از توان سازمان سینمایی خارج است. اما مهم است که برای حفظ این حافظه جمعی تلاش کنیم و شاید با مشارکت بخش خصوصی و ترغیب آنها و همچنین گفت‌وگو با نهادهای دیگر، به خصوص خود شهرداری، کمک کنیم
 این حافظه جمعی چند نسل حفظ شود.»  از فریدزاده که پرسیدیم خودش در عصر جدید فیلمی دیده که از آن خاطره‌ای داشته باشد، بعد از قدری فکر کردن گفت: «نفس عمیق».

اکران متوازن
فریدزاده با اشاره به اینکه امسال تا الان و همین‌طور سال گذشته فیلم‌های درام جزء پرفروش‌های سال بوده‌اند گفت: «یکی از مباحث دیگر در این دولت بحث مخاطب و رعایت حقوق مخاطب بوده است و با اینکه در حوزه اکران در دوره‌های گذشته مسائلی داشتیم تلاش کردیم توازنی رقم بزنیم. سینما سرگرمی و تفریح است و امروز شاید ارزان‌ترین تفریح خانواده‌ها همین سینما باشد. اگر سبد فرهنگی خود را به یک گروه خاص محدود کنید، حق انتخاب را از خود سلب کرده‌اید. ما با همکاری شورای صنفی تلاش کردیم که این سبد
متنوع باشد.»

از میان گفته‌های رئیس سازمان سینمایی
  تشکیل سازمان جشنواره‌ها به‌معنای تشکیل مؤسسه جدیدی نیست. باید از ظرفیت سازمان استفاده شود.
  هر فیلمی که قرار باشد از ایران در جشنواره‌ای شرکت کند باید فرایند قانونی پروانه ساخت و پروانه نمایش را طی کند. به هر حال فیلم‌های زیرزمینی وجود دارند، ولی نماینده ایران نیستند.
  امیدوارم هرچه زودتر تکلیف نهاد جشنواره مشخص شود و بعد دبیران جشنواره‌ها را اعلام خواهیم کرد.
  بنیاد سینمایی فارابی نهاد رسمی معرفی نماینده ایران به اسکار است و آکادمی اسکار آن را به رسمیت می‌شناسد و فرایند انتخاب نماینده را به‌دقت رصد می‌کند.
  لغو پروانه ساخت در ید سازمان سینمایی نیست. آیین‌نامه و قوانین بالادستی وجود دارد و حذف پروانه نیازمند طی فرایند قانونی و همفکری با خانه سینما و نهادهای دیگر است.
  با توجه به تغییرات زمانه و تکنولوژیک، لازم است که پیش‌دستانه برای برخی تغییرات در شیوه حکمرانی سینما اقدام کنیم.

در شرایط فعلی، برگزاری جشنواره‌جهانی فجر در تاریخ قبلی(یعنی آذرماه) سخت است و در این زمینه مکاتباتی با فیاپف(فدراسیون بین‌المللی انجمن تهیه‌کنندگان فیلم) برای جابه‌جایی زمان جشنواره و برگزاری آن در اوایل سال آینده انجام شده است‌