راهکار جدید برای ساماندهی دستفروشان

پریسا نوری| روزنامه‌نگار 

‌در سال‌های اخیر مدیریت شهری پایتخت با عبور از الگوی قدیمی برخورد با دستفروشان، به‌دنبال ساماندهی هوشمندانه آنها با اجرای لایحه «سمپ» و توسعه بازارهای روزانه است تا میان معیشت مردم و حقوق عابران پیاده تعادل ایجاد کند. داوود گودرزی، معاون خدمات شهری و محیط‌زیست شهردار تهران، جزئیات این رویکرد جدید را تشریح کرد.

ساماندهی هوشمندانه به جای برخورد سلبی
رویکرد مدیریت شهری به پدیده دستفروشی و بساط‌گستری صرفا برخورد سلبی و جمع‌آوری صرف نیست. تمرکز اصلی بر ساماندهی هوشمندانه این حوزه است، در نتیجه براساس وظایف شرکت ساماندهی مشاغل شهر تهران، در کنار کاهش معضلات شهری حمایت از معیشت افرادی که از این طریق امرار معاش می‌کنند در اولویت قرار دارد. به همین دلیل راه‌اندازی بازارهای روزانه و هفتگی در نقاط مطلوب و در دسترس شهروندان در سطح شهر به‌عنوان یک راهکار عملیاتی دنبال می‌شود.

سمپ؛ راهکار نظم‌بخشی به پیاده‌روها
لایحه ساماندهی معابر پیاده (سمپ) درحال حاضر مراحل کارشناسی و حقوقی را با دقت طی می‌کند و یکی از ابزارهای کلیدی در راستای نظم‌بخشی به فضاهای شهری خواهد بود. این لایحه با نگاهی دووجهی جز پشتیبانی از کسب‌وکارهای متصل به پیاده‌راه‌ها بر تأمین امنیت و آسایش عابران پیاده و رهایی معابر از سد معبر تأکید دارد. در این طرح، استانداردهای دقیق شهرسازی و ترافیکی لحاظ و حریم عبور ایمن شهروندان کاملا از محدوده استقرار میز و صندلی صنوف مشمول طرح تفکیک می‌شود. صدور هرگونه مجوز نیز صرفا منوط به رعایت دقیق مساحت تعیین‌شده و حریم‌های مصوب است و برای موارد تخلف و عدم‌رعایت حریم سازوکارهای قانونی و بازدارنده پیش‌بینی شده است.

چالش‌های موجود و ضرورت حل ریشه‌ای
برخورد صرف قهری با دستفروشان به‌دلیل پیامدهای اجتماعی و معیشتی راهگشا نیست و حتی می‌تواند به معضلات دامن بزند. اجرای طیف وسیعی از طرح‌های حمایتی همچون ایجاد بازارهای محلی و راه‌اندازی مشاغل سیار موتوری و غیرموتوری نشان‌دهنده عزم جدی برای حل این معضل به‌صورت ریشه‌ای است. البته کمبود شدید عرصه‌های مناسب برای برگزاری بازارهای دائمی و همچنین محدودیت‌های برنامه‌ریزی برای پوشش تمام افرادی که به‌طور غیررسمی در این حوزه فعالیت می‌کنند، از مهم‌ترین دغدغه‌هاست. با این حال، تصمیم بر این است که با بهره‌گیری از همه ظرفیت‌های قانونی و تعامل با نهادهای نظارتی و قضایی فرآیند ساماندهی معابر و حمایت از کسب‌وکارهای قانونی با قوت ادامه یابد.

ساماندهی کیوسک‌های مطبوعاتی و گل 
باید کمیته‌ای تخصصی برای بررسی وضعیت کیوسک‌های موجود تشکیل و یک محور نیز به‌ عنوان پایلوت اجرای طرح انتخاب شود. در این فرآیند باید مالکیت، اسناد، نحوه بهره‌برداری و قراردادهای کیوسک‌ها به‌ صورت دقیق بررسی شود و پس از تعیین تکلیف حقوقی، قراردادهای جدید با بهره‌برداران منعقد و سپس نسبت به طراحی و الزام بهره‌برداران برای تغییر پیکره کیوسک‌ها اقدام شود. نقطه‌یابی دقیق، تعیین کاربری، وضعیت مالکیت و الگوی قرارداد جدید از الزامات اجرای این طرح است و باید پیش از اجرای طرح، این موارد به‌ صورت دقیق مشخص شود.
فراخوان برای جذب طرح‌های جدید پیکره کیوسک‌های مطبوعاتی و گل و گیاه اعلام خواهد شد. در طراحی این کیوسک‌ها، توجه به هویت ایرانی، ملی و تاریخی شهر تهران باید در اولویت باشد. با توجه به ویژگی‌های مناطق مختلف شهر می‌توان از چند الگوی طراحی متفاوت استفاده کرد تا کیوسک‌ها علاوه بر برخورداری از تجهیزات و امکانات مناسب، با هویت و فضای شهری هر محدوده نیز تناسب داشته باشند.
بهسازی روزبازارها ضروری است. با بهسازی این بازارها می‌توان تعداد روزهای فعالیت و ارائه خدمات به شهروندان را افزایش داد و در کنار آن، الگویی برای چرخش غرفه‌داران تعریف کرد تا فرصت حضور و فعالیت برای تعداد بیشتری از کسبه فراهم شود.

مشخصات راهکار شهرداری برای ساماندهی مشاغل سیار
عنوان: لایحه ساماندهی معابر پیاده (سمپ)
هدف: توجه همزمان به مشاغل سیار و آرامش عابران پیاده 
شیوه اجرا: توسعه بازارهای روزانه