هوش مصنوعی محتاج تنگه هرمز

 ساسان شادمان | روزنامه‌نگار

  بسته شدن تنگه هرمز، زنجیره تأمین جهانی گاز هلیوم را با بحرانی جدی مواجه کرده است. اما چرا کاهش عرضه گاز هلیوم باید مهم باشد؟ این گاز در خنک‌سازی تجهیزات لیتوگرافی برای تولید تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرد و نکته اینجاست که در این راه، هلیوم هیچ جایگزینی ندارد. بنابراین تداوم چنین اختلالی می‌تواند روند تولید نیمه‌رساناها را با رکود مواجه کند. همین امر در نهایت منجر به کاهش سرعت توسعه صنعت هوش مصنوعی می‌شود. پدرام یوسفی، کارشناس حوزه شیمی درباره اهمیت گاز هلیوم و موارد مربوط به آن توضیحاتی ارائه‌کرد. 

گازهای منتظر
وضعیت در آب‌های خلیج‌فارس اینگونه است که حدود ۲۰۰کانتینر هلیوم مایع روی آب سرگردان هستند. این محموله‌های گرانبها به‌دلیل افزایش دما درحال تبخیر شدن و نابودی تدریجی هستند و پنجره زمانی کوتاهی برای نجات آنها باقی مانده است. این موضوع به‌طور مستقیم قطب‌های فناوری جهان ازجمله کره‌جنوبی و چین‌تایپه را هدف قرار داده است؛ کشورهایی که بخش اعظم تراشه‌های حافظه و پردازنده‌های پیشرفته جهان را تولید می‌کنند و به‌شدت به هلیوم قطر وابسته هستند.


زوم
در گذشته امنیت تنگه هرمز را عمدتا با نفت و گاز طبیعی اندازه‌گیری می‌کردند. اما امروز اقتصاد جهانی علاوه بر انرژی به مواداولیه صنایع High-Tech هم وابسته است. هلیوم نمونه بسیار خوبی است. وقتی کشوری مانند قطر تقریبا یک‌سوم عرضه جهانی هلیوم را در اختیار دارد، اختلال در تولید یا صادرات آن می‌تواند از بیمارستان و MRI گرفته تا صنعت نیمه‌هادی و زنجیره تولید سخت‌افزار هوش مصنوعی اثر گذار باشد. بنابراین اهمیت ژئوپلیتیکی خلیج‌فارس امروز فقط مسئله انرژی نیست؛ مسئله امنیت زنجیره تأمین فناوری نیز است.

ارتباط هلیوم با هوش‌مصنوعی
  رشد هوش مصنوعی باعث افزایش شدید تقاضا برای تولید کارت گرافیک، پردازنده، تراشه‌های پیشرفته و... شده است.
  برای تولید این تجهیزات، کارخانه‌های نیمه‌هادی به مجموعه‌ای از گازهای بسیار خالص نیاز دارند که هلیوم یکی از آنهاست.
  هلیوم در برخی مراحل ساخت تراشه برای کنترل دما، انتقال حرارت و ایجاد شرایط پایدار و خنثی مورد استفاده قرار می‌گیرد.