‌ سهمیه نرخ دوم بنزین آب رفت

رضا کربلایی | روزنامه‌نگار

درحالی‌که دولت همچنان تأکید می‌کند تصمیمی برای افزایش قیمت بنزین یا کاهش سهمیه ۶۰لیتری اتخاذ نشده، بررسی روند تغییرات سهمیه سوخت نشان می‌دهد سیاست مدیریت مصرف عملا از مسیر دیگری در حال اجراست. کاهش تدریجی سهمیه بنزین نرخ دوم از ۱۰۰ لیتر به ۷۰لیتر و سپس ۵۰‌لیتر، همزمان با محدودشدن سهمیه کارت جایگاه‌ها، این پرسش را مطرح کرده‌که آیا دولت بدون دست‌زدن به قیمت بنزین سهمیه‌ای، در حال سوق‌دادن مصرف‌کنندگان به استفاده بیشتر از بنزین آزاد است؟

سهمیه‌ها آب می‌رود
به گزارش همشهری، یکی از مهم‌ترین پیام‌های سخنگوی دولت این بود که سهمیه ۶۰لیتری بنزین ۱۵۰۰تومانی بدون تغییر باقی می‌ماند. اما در کنار این خبر، نکته‌ای کمتر مورد توجه قرار گرفت؛ سهمیه بنزین نرخ دوم که در ابتدای اجرای طرح ۱۰۰لیتر بود، ابتدا به ۷۰لیتر و اکنون به ۵۰لیتر کاهش یافته است.‌این روند نشان می‌دهد اگرچه قیمت رسمی تغییر نکرده، ‌ میزان بنزین قابل دریافت با نرخ‌های یارانه‌ای به‌تدریج محدودتر شده است؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از مصرف‌کنندگان پرمصرف را ناگزیر به خرید بنزین آزاد با نرخ ۵هزار تومان کند.

 سهمیه بنزین نرخ اول 
۶۰ لیتر ۱۵۰۰تومان‌

مدیریت مصرف بدون شوک قیمتی
همزمان، پیمان فلسفی، نماینده مردم تهران در مجلس، از بررسی سناریوی بازنگری در سهمیه‌بندی بنزین خبر داده است. به‌گفته وی، در نشست مشترک با سازمان برنامه و بودجه و وزارت نفت، تأکید اصلی بر استفاده از ابزارهای غیرقیمتی برای مدیریت مصرف بوده است؛ رویکردی که به جای افزایش ناگهانی قیمت، بر اصلاح نحوه توزیع سهمیه‌ها تمرکز دارد.‌با توجه به اینکه تهران بیشترین مصرف سوخت کشور را به‌خود اختصاص داده، مسئولان معتقدند کنترل مصرف در پایتخت می‌تواند آثار قابل توجهی بر کاهش هزینه‌های دولت و مدیریت تقاضای انرژی داشته باشد.

  سهمیه بنزین نرخ دوم
۵۰لیتر 30۰۰تومان‌

کنترل رشد مصرف
اگر روند ماه‌های اخیر ملاک قرار گیرد، دولت تاکنون بدون افزایش قیمت بنزین سهمیه‌ای، 2 اقدام مهم را عملیاتی کرده است؛ کاهش سهمیه بنزین نرخ دوم و محدودترشدن سهمیه بنزین کارت جایگاه‌ها. از نگاه برخی کارشناسان، این سیاست باعث می‌شود بخشی از مصرف‌کنندگان زودتر از گذشته به سقف سهمیه یارانه‌ای برسند و ناچار شوند بنزین آزاد با نرخ 5000تومان به ازای هر لیتر خریداری کنند؛ اتفاقی که بدون تغییر نرخ رسمی، هزینه سوخت گروهی از مصرف‌کنندگان را افزایش می‌دهد و همزمان می‌تواند رشد مصرف را کنترل کند. ‌

 بنزین آزاد با نرخ
 5000 تومان 

اصلاح تدریجی به جای تصمیمات ناگهانی
اظهارات اخیر مسئولان نشان می‌دهد دولت تلاش دارد اصلاح نظام یارانه سوخت را به‌صورت تدریجی و بدون ایجاد شوک قیمتی دنبال کند. در کنار بازنگری در سهمیه‌بندی، اجرای قیمت‌گذاری پلکانی، اتصال کارت سوخت به کارت بانکی و استفاده از ابزارهای هوشمند نیز ازجمله گزینه‌های در دست بررسی است.
با این حال، اینکه کاهش تدریجی سهمیه‌ها مقدمه‌ای برای اجرای نظام جدید توزیع سوخت باشد یا صرفا اقدامی برای مدیریت مصرف در کوتاه‌مدت، پرسشی است که پاسخ آن به تصمیم‌های آینده دولت و نحوه اجرای اصلاحات در بازار سوخت بستگی خواهد داشت.

ملاحضات کاهش سهمیه دوم
  کاهش سهمیه بنزین ۳هزار تومانی و محدودشدن سهمیه کارت‌های جایگاه، به این معناست که بخش قابل‌توجهی از رانندگان، به‌ویژه کسانی که به‌دلیل شغل یا محل سکونت ناگزیر از تردد روزانه هستند، زودتر از گذشته سهمیه خود را به پایان می‌رسانند.‌نتیجه این سیاست تنها افزایش استفاده از بنزین آزاد نیست بلکه تعداد دفعات مراجعه به جایگاه‌های سوخت نیز بیشتر می‌شود. راننده‌ای که پیش‌تر با یک یا 2 نوبت سوختگیری در‌ماه نیاز خود را تأمین می‌کرد، اکنون ممکن است ناچار باشد دفعات بیشتری به جایگاه مراجعه کند. این موضوع به‌معنای اتلاف زمان، افزایش صف‌های سوختگیری، ازدحام بیشتر در جایگاه‌ها و تحمیل هزینه‌های پنهان به مردم است؛ هزینه‌هایی که در آمارهای رسمی دیده نمی‌شود، اما شهروندان هر روز آن را لمس می‌کنند. در چنین شرایطی، انتظار می‌رود هرگونه اصلاح در نظام سهمیه‌بندی سوخت، علاوه بر ملاحظات اقتصادی، آثار اجتماعی و رفاهی آن نیز به دقت سنجیده شود زیرا موفقیت سیاست‌های انرژی تنها به کاهش مصرف وابسته نیست بلکه به میزان پذیرش عمومی و کاهش هزینه‌های تحمیل‌شده به شهروندان نیز بستگی دارد.