گزارش
راز جهانیشدن الموت
ثبت جهانی الموت از شبکه ۲۰۰هکتاری قلعهها، مهندسی آب، کتابخانه و نظام دفاعی ایران قرون میانه پرده برمیدارد
راحله عبدالحسینی| روزنامهنگار
الموت پس از سالها پژوهش و ارزیابی سرانجام در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد؛ مجموعهای که برخلاف تصویر رایج از قلعه حسن صباح، فقط یک دژ تاریخی نیست، بلکه شبکهای پیچیده از استحکامات دفاعی، مهندسی آب و نظام حکمرانی در دل کوهستانهای قزوین است. الموت با یورش مغولان در قرن هفتم هجری قمری فروریخت، اما ارزش تاریخی آن تا امروز پابرجا مانده است. «دژ الموت و استحکامات دفاعی وابسته به آن» ۴مرداد۱۴۰۵ بهعنوان سیامین اثر فرهنگی ملموس ایران ثبت جهانی شد. علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در تلویزیون اینترنتی همشهری از رازورمزهای قلعه الموت گفت که آن را حائز شرایط ثبت جهانی کرده است.
یک شبکه امنیتی
مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی گفتوگو را درباره حقیقت الموت آغاز و اظهار کرد: «پرونده الموت در ارزیابیهای میدانی کارشناسان یونسکو همه معیارهای لازم ازجمله قدمت، معماری، موقعیت قرارگیری، تأثیرگذاری در طول تاریخ و یگانهبودن اثر در حوزه تاریخ را داشت.»
طراحان الموت امنیت را در قالب یک شبکه میدیدند؛ شبکهای که در آن هر قلعه بخشی از یک سامانه بزرگتر بود و هیچ استحکامی بهتنهایی معنا پیدا نمیکرد. 7قلعه در منطقه کوهستانی الموت شامل دژهای الموت، لمبسر، نویزرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکو و ایلان با هم در یک پرونده ثبت جهانی قرار گرفتند.
علیرضا ایزدی ادامه داد: «منطقه الموت بیشتر به نام حسن صباح شناخته میشود، اما هسته اصلی، حوزه نظامی، دفاعی، تأمین و نگهداری مواد غذایی، دیدهبانی، مدرسه و کتابخانه قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن در یک محدوده بالغ بر ۲۰۰هکتار است.»
شیوه زیست مردمان منطقه الموت
مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی پیشینه ارزشمند الموت را به زیست طولانی مردم وابسته دانست و افزود: «از شاخصههای اصلی الموت بحث گیاهان دارویی و فعالیتهای پزشکی و مهندسی آب شامل استحصال آب، تصفیه و شیوه دسترسی ساکنان قلعه به آب بوده است. انتقال آب در قلعه الموت بهنوعی شاهکار مهندسی آب است که از طریق لولههای سفالی به بخشهای مختلف قلعه هدایت میشد.»
بهگفته علیرضا ایزدی، یکی از نکاتی که یونسکو درباره محوطه تاریخی الموت مطرح کرد، این بود که الموت صرفا یک پناهگاه نظامی نبوده و بهواسطه شیوه زیست، یک منظومه فکری بهحساب میآمده است. او درباره وضعیت اقتصادی مردم الموت پس از ثبت جهانی قلعه گفت: «حیات اقتصادی یک مقصد گردشگری باید بهدنبال تولید ثروت برای جامعه محلی باشد؛ جامعهای که از این قلعه حفاظت و حراست میکند. فراهمشدن زیرساختهایی برای توسعه اقتصاد گردشگری برای مردم بومی در تحول پایدار منطقه نیز تأثیر دارد.»
گردشگری انبوه در الموت ممنوع!
وقتی اثری جهانی میشود، طبیعتا بیش از گذشته مقصد گردشگران خواهد بود. مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گفت: «گردشگری انبوه قطعا به پیکره این بنا آسیبهای جدی وارد خواهد کرد. ناگزیریم یک طرح مدیریتی مناسب برنامهریزی کنیم تا میان گردشگری و این فضا تعامل مناسبی برقرار شود و کمترین آسیب به پیکره بنا و استحکامات آن وارد شود.»
7قلعه در منطقه کوهستانی الموت شامل دژهای الموت، لمبسر، نویزرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکو و ایلان با هم در یک پرونده ثبت جهانی قرار گرفتند
حیات اقتصادی یک مقصد گردشگری باید بهدنبال تولید ثروت برای جامعه محلی باشد؛ جامعهای که از این قلعه حفاظت و حراست میکند
در همینه زمینه :
