چرا دلار گران شد؟

با اوج‌گیری دوباره تنش‌های منطقه‌ای‌ بازار ارز نیز بار دیگر واکنش نشان داد؛ واکنشی که به‌گفته فعالان بازار، تنها در چند روز قیمت دلار را حدود ۱۰هزار تومان افزایش داد و آن را به محدوده ۱۹۰هزار تومان رساند. این در حالی است که بسیاری از مردم پس از پایان دور قبلی تنش‌ها، انتظار کاهش قیمت ارز را داشتند؛ انتظاری که نه‌تنها محقق نشد، بلکه بازار وارد موج تازه‌ای از افزایش قیمت شد. مصطفی صفاری، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با برنامه «پارک وی» با اشاره به اینکه نرخ ارز یکی از مهم‌ترین شاخص‌های پیش‌نگر اقتصاد است، اظهار کرد: نرخ ارز مانند تب‌سنج یا ضربان قلب اقتصاد عمل می‌کند و وضعیت رابطه اقتصاد ایران با جهان را نشان می‌دهد. به‌گفته او، هر زمان منابع ارزی کشور افزایش یابد، ارزش پول ملی تقویت می‌شود و هر زمان دسترسی به منابع ارزی محدود شود، بازار با انتظار افزایش قیمت ارز مواجه خواهد شد. وی درباره افزایش اخیر قیمت دلار توضیح داد: اتفاقات و تنش‌هایی که طی روزهای گذشته رخ داد، این تصور را در میان فعالان اقتصادی ایجاد کرد که ممکن است منابع ارزی کشور با محدودیت بیشتری روبه‌رو شود و همین انتظار، زمینه نوسان نرخ ارز را فراهم کرد. این کارشناس اقتصادی گفت: برای تحلیل بازار ارز باید میان نرخ‌های مختلف تفاوت قائل شد. یک نرخ، ارز رسمی است و نرخ دیگر، ارز بازار غیررسمی. علاوه بر این، نرخی نیز بر مبنای قدرت خرید و اختلاف تورم داخلی با تورم جهانی محاسبه می‌شود و شاخص دیگری نیز به نام نرخ ارز مؤثر وجود دارد که براساس روابط تجاری ایران با کشورهای طرف مبادله تعیین می‌شود. صفاری تأکید کرد: سیاستگذار معمولا تلاش می‌کند اجازه ندهد نرخ ارز به‌صورت ناگهانی جهش کند، زیرا چنین اتفاقی می‌تواند خروج سرمایه و کاهش ارزش پول ملی را تشدید کند. این کارشناس اقتصادی درباره آثار رشد قیمت دلار بر زندگی مردم نیز گفت: افزایش نرخ ارز به‌طور طبیعی به تورم دامن می‌زند، اما مشکل اصلی اقتصاد ایران پدیده «چسبندگی قیمت‌ها»‌ست. به‌گفته وی، تجربه نشان داده با افزایش نرخ ارز، قیمت کالاها و خدمات به‌سرعت افزایش پیدا می‌کند، اما اگر نرخ ارز کاهش یابد، قیمت‌ها به همان نسبت پایین نمی‌آید و بازار در برابر کاهش قیمت مقاومت می‌کند. صفاری اظهار کرد: برخلاف برخی انتقادها، اگر میزان تورم سال‌های اخیر را درنظر بگیریم، نرخ ارز به اندازه رشد عمومی قیمت‌ها افزایش پیدا نکرده است. وی توضیح داد: در برخی کالاها ازجمله مواد غذایی افزایش قیمت‌هایی بین ۱۱۰ تا ۱۳۵درصد و در بخش مصالح ساختمانی نیز رشدهای بیش از ۱۰۰درصدی ثبت شده است، اما نرخ ارز متناسب با این میزان تورم افزایش نداشته و بانک مرکزی تا حدی توانسته آن را کنترل کند. البته این کارشناس اقتصادی هشدار داد که پایین نگهداشتن مصنوعی نرخ ارز ‌ بدون هزینه نیست. به‌گفته او، اگر قیمت ارز کمتر از سطح واقعی نگه‌داشته شود، تقاضای سفته‌بازی و سوداگری افزایش می‌یابد و در نهایت بازار با جهش‌های شدیدتری روبه‌رو خواهد شد. صفاری با اشاره به اینکه آثار تصمیمات اقتصادی معمولا با یک وقفه زمانی خود را نشان می‌دهد، گفت: شرایط امروز اقتصاد، نتیجه اتفاقات یک‌سال گذشته است و سیاست‌هایی که اکنون اتخاذ می‌شود نیز آثار خود را در ماه‌ها و حتی یک سال آینده نمایان خواهد کرد. وی تأکید کرد که آینده نرخ ارز بیش از هرچیز به 3عامل وابسته است؛ میزان منابع ارزی کشور، حجم تقاضای ناشی از واردات، سوداگری و همچنین وضعیت خروج سرمایه.