مشت‌ گره‌کرده در میدان انقلاب اسلامی

نیلوفر ذوالفقاری| روزنامه‌نگار

در روزهایی که میدان انقلاب اسلامی یکی از کانون‌های وداع و بدرقه رهبر شهید ایران بود،‌ یک المان شهری تازه در این میدان توجه‌ها را به‌خود جلب کرد؛ مشت گره‌کرده‌ای که به نشانه اقتدار، همبستگی و هم‌عهدی ایرانیان رو به آسمان قد کشیده است. این اثر حجمی به همت سازمان زیباسازی شهر تهران نصب شده است. ایده شکل‌گیری این المان از کجاست و چگونه طراحی و اجرا شد و چه مفاهیم و جزئیاتی را در خود جای داده است؟

عهدی استوار با آزادی
میدان انقلاب اسلامی این روزها میزبان یک المان متفاوت شده است؛ مجسمه‌ای از یک مشت گره‌کرده که نه فقط نشانی از خشم که نمادی از عهدی استوار با آزادی است. همزمان با روزهایی که شهروندان پایتخت و مهمانانی از شهرهای دور و نزدیک، آماده آخرین وداع با رهبر شهید ایران بودند، سازمان زیباسازی شهر تهران با نصب این نماد در یکی از میدان‌های اصلی شهر و در مسیر تشییع تلاش کرد روایت ایستادگی و امید را ماندگار کند.

روایتی از ایستادگی ایرانیان
ایده اولیه طراحی این المان، برگرفته از تصویر مشت گره کرده رهبر شهید انقلاب اسلامی است که نمادی از ایستادگی و اقتدار ایشان به شمار می‌رود. این مشت گره‌کرده به نماد طرح‌های بصری مراسم وداع و تشییع رهبر شهید تبدیل شد و در کنار شعار «باید برخاست» بر تابلوهای شهری نقش بست. طراحی نماد حجمی مشت گره‌کرده میدان انقلاب هم با همین هدف انجام شد. در کنار بخش اصلی نماد، 2نماد موشک قرار گرفته که نشان از ایستادگی ایرانیان در جنگ تحمیلی سوم دارد. همچنین اسامی و تصاویر شهدای مدرسه میناب و دانش‌آموزان لامرد در آن جانمایی شده است. 72پرچم ایران و یالثارات‌الحسین(ع) به‌عنوان نمادی از استمرار مسیر عاشورا، بخش دیگری از این سازه حجمی است.

چرا میدان انقلاب؟
این میدان تاریخی علاوه بر اینکه یکی از اصلی‌ترین و پرترددترین میادین پایتخت است، در میانه مسیر عزادارانی بود که در مراسم وداع و تشییع پیکر رهبر شهید شرکت کردند.

آیا این نماد دائمی است؟
نسخه اولیه المان مشت گره‌کرده به‌دلیل طراحی در زمان اندک از جنس فایبرگلاس ساخته شده است و به‌زودی ساخت نسخه دائمی آن با بدنه فلزی آغاز و مجسمه فلزی جایگزین سازه فعلی خواهد شد. در نتیجه مشت گره‌کرده به نماد ثابت میدان انقلاب اسلامی تبدیل می‌شود.

معرفی سازه میدان انقلاب
نوع نماد: حجمی
جنس: فایبرگلاس
ارتفاع: 17متر
مدیر هنری اثر: پیمان قانع

نمادی برای دعوت به انسجام ملی

مهدی مذهبی، مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران: سازه مشت گره‌کرده با هدف بازنمایی مفاهیم مقاومت، ایستادگی و همبستگی مردمی طراحی شده و فراتر از نشانه عمومی اعتراض، بازتابی از مسیر و گفتمان رهبر شهید است. این نماد، نشانه‌ای از اراده استوار، ایستادگی در برابر فشارها و دعوت به انسجام ملی محسوب می‌شود. این فرم بصری با تأکید بر روحیه مقاومت و پیگیری آرمان‌ها یادآور نقش رهبری در شکل‌دهی به وحدت اجتماعی و تقویت امید در بزنگاه‌های تاریخی است.

تهران، مزین به تصاویر آقای شهید ایران
سازمان زیباسازی شهر تهران در آیین بدرقه رهبر شهید انقلاب چه اقداماتی انجام داد؟
همزمان با ایام وداع و تشییع پیکر آقای شهید ایران، المان‌هایی 
با طرح «مشت گره‌کرده» در طول مسیر تشییع جانمایی شد. خیابان‌ها و میادین پایتخت در محدوده محل وداع در مصلای امام‌خمینی(ره) و مسیر تشییع با اجرای انواع المان‌های محیطی ازجمله طاق‌نصرت، حجله‌های دارای تصویر خانواده رهبر شهید و فضاسازی تبلیغی فضاسازی شد. ورودی‌های اصلی شهر نیز آماده‌سازی‌ و به تمثال رهبر شهید مزین شد.

نقش عروج بر دیوارهای پایتخت
در بخش استفاده از هنر شهری، دیوارنگاره میدان ونک با عنوان «عروج کاروان نور» رونمایی و علاوه بر آن، 40تصویر با موضوع مراسم وداع و تشییع رهبر شهید روی دیوارهای شهر با محوریت شعار «باید برخاست» اکران شد. بیش از 700هزار مترمربع انواع کتیبه‌های اشعار موضوعی، نماپرچم‌ها، ابرپرچم‌ها و پرچم‌های شهری در معابر، میادین، بلوارها، محورهای اصلی و مسیرهای منتهی به مراسم جانمایی شد. غرفه‌هایی نیز در طول مسیر مراسم برای توزیع پرچم میان شهروندان و عزاداران برپا بود. 400 تابلوی نوری با تصاویر رهبر شهید در محور بزرگراه شهید همت تا بزرگراه امام علی(ع) و 100تابلوی نوری در محور خیابان انقلاب در مسیر تشییع نصب شد.

آماده‌سازی منظر شهری
با هدف آماده‌سازی منظر شهری برای حضور عزاداران رهبر شهید، بیش از 150تخته نماپرچم طرح‌دار روی ساختمان‌های شاخص واقع در محور تشییع و محدوده مصلای امام خمینی(ره) نصب شد و هزاران پرچم دستی در اختیار حاضران در مراسم قرار گرفت. برای اجرای سیاهپوشی گسترده شهر نیز 50هزار متر ریسه پارچه‌ای مشکی و 50هزار متر پارچه مشکی میان مناطق توزیع شد.