گزارش
تب پیشبینی
درباره پدیده پیشبینیهای فوتبالی که این روزها بسیار فراگیر شدهاست
سحر جعفریان عصر | روزنامهنگار
واگیری تب فوتبال، جهانی است و مبتلایانش همه از مرد و زن تا پیر و جوان برای دوا و درمان خود، پی اخبار و حواشی ورزش فوتبال هستند؛ اخبار و حواشیای که در روزهای برگزاری رقابتهای جامجهانی، بیشتر دیده و شنیده میشوند و طرفداران فوتبال را به اشکال گوناگون سرگرم میکنند. پیشبینی نتایج مسابقات فوتبال یکی از همین اشکال خاص است که این روزها از انحصار سیمپسونها و مایکل برونو (پیشگوی اعظم جامجهانی) درآمده و رسیده به جمعهای خودمانی و خانوادگی تا دورهمیهای رسمی و مجازی که مبتلا به فوتبال هستند.
برگ برنده کوراسائو برای پیشگویان خانگی
سرگرمی، بازی یا مسابقه پیشبینی نتایج فوتبال نیز مانند بسیاری پدیدهها از جمعهای خودمانی و دورهمیها و گروههای مجازی خانوادگی شروع شد؛ اول، تعدادشان کم بود اما رفتهرفته بیشتر شد و جز یکی یا دو نفر، باقی اهل خانه و جمع درگیرش شدند...درگیر حدسزدن عدد و رقمهای نتیجه مسابقات فوتبال. معمولا مقابل تلویزیون به ردیف نشسته یا نیمخیزند و با تخمه و تنقلات دلی از عزا درمیآورند. در دقایق حساس یا کری میخوانند و کلکل میکنند یا سنگ فلان تیم و بَهمان گروه را به سینه میزنند. از حدود دقیقه 90هم دست به دعا میبرند و منتظرند؛ «ریش، گرو میذارم برای باخت پرتغال»، «من میگم قهرمان این دوره یه تیم ناشناخته است...آخه ببین تو؛ گلزنی کوراسائو و کیپورد رو حتی مایکل برونو هم پیشبینی نمیکرد...»، «تمساحایی که رفتن ملاقات رونالدو، اونو از گلزنی انداختن؛ مطمئن باش». وضعیت پیشبینیهای دوستانه و خانوادگی فوتبال، همیشه در این سطح و ساده نیست. در بسیاری گعدهها، تشریفات، چاشنی پیشبینی میشود؛ با لباس تیم مورد علاقهشان رقابت را تماشا میکنند، دور گردنشان پرچم میاندازند و به شیپور هواداری میدَمند. منصور زمانی، فروشنده اقلام ورزشی در محدوده میدان منیریه میگوید: «روزای نزدیک جامجهانی مشتری لباسای فوتبالی یه کمی بیشتر میشه...لباس برزیل، آرژانتین و پرتغال.» منصور هم فوتبالی دوآتیشه است: «به مشتریایی که با پیشبینیهای من موافقن بیشتر تخفیف میدم.» حالا پیشبینیهای فوتبالی به لیگی هیجانانگیز در حاشیه مسابقات جامجهانی تبدیل شده که برنده، بازنده و قهرمانهای خودش را دارد.
از سلبریتی و کارشناس، همه در کارند
پچپچ پیشبینیهای فوتبالی تا محل کسبوکارهای گوناگون هم رفته؛ از دفتر مدیریت و تحریریه ورزشی تا پای اجاق گاز قهوهخانه و چال سرویس مکانیکی. «به خدا که هوشمصنوعی از تو بهتر پیشبینی میکنه»، «حاجی، مگه گلکوچیکه که ازبکستان بتونه به مرحله حذفی صعود کنه» و «شام مهمون من اگه پاراگوئه گل بزنه.» حتی، فراتر از اینها...خودش باعث کسبوکار شده؛ برنامهسازی در رسانهها و پلتفرمهای مختلف که هر کدام سعی دارند با روکردن برگی تازه و نوعی نوآوری، برنده جام جذب حداکثری مخاطب شوند. اینجاست که سلبریتیها رو در روی مجری و کارشناسان فوتبال مینشینند و برای پیشبینی خود از مسابقات جامجهانی دلیل میآورند؛ «دوره برزیل و پرتغال گذشته. مثل دوره پِله و مارادونا...حالا نوبت قهرمانای جدیده.» محمدحسن اسدی، روانشناس ورزشی در صفحه مجازی خود در یکی از شبکههای اجتماعی نوشته:«...فرقی نمیکنه سلبریتی موردنظر، اهل فوتبال باشه یا نه...مهم بازار سرگرمیه که اینطوری داغ میمونه....» یا عرفان موسوی، مربی مدرسه فوتبال که میگوید: «بعضی سلبریتیا حس ششم خوبی دارن و شانس، یارشون میشه برای یه پیشبینی درست...مثل بازی آلمان و کوراسائو که گفته بودن 7بر یک تموم میشه... .»
جامجهانی یا جنگجهانی
مسئله کدام است؟
مورد عجیب فوتبال و پیشبینیهای غریب آن در دنیای مجازی و سایتهای دیجیتال نیز دنبالکننده دارد؛ ازبرنامههای رایانهای تا سکوهای دیجیتال و از مسابقه پیشبینی تا آموزش پیشبینی. وجهاشتراک همگیشان، کلیدواژهای شبیه «پیشبینی کن» است که اغلب در قالب جشنواره و مسابقه برگزار میشوند؛ «بازیکن تیم پیشگوهای جامجهانی 2026شو»، «جوایزی ارزنده برای نفرات برنده»، «اعطای نشان مارادونا به پیشگوی برتر». سامان صدقی، کاربر یکی از اپلیکیشنهای فوتبالی معروف که این روزها زبان بسیاری را به پیشگویی باز کرده دراین باره میگوید: «خیلی ساله که فوتبال فقط یه ورزش نیست. فوتبال یه صنعته که هزار جور راه و چالش داره برای گردش سرمایه و سرگرمی.» سامان، کارگر ساختمان است و تا این مرحله از برگزاری رقابتهای جامجهانی، توانسته 4بازی را درست پیشبینی کند؛ «هر پیشبینی درست، 100امتیاز برای قرعهکشی نهایی داره و من یکی از 100امتیازامو مدیون مادرم هستم.» او تأکید میکند که مادرش دلخوشی از فوتبال که سبب آسیب جدی به پای برادرش شده، ندارد: «هی میگه جنگ جهانی هم بشه شماها فکر جام جهانی هستید... .» اما انگار تب فوتبال با روشنشدن آتش هیچ جنگ و وقوع حادثهای، سرد نمیشود.
مکث
دچار میشویم
شهرام فرهنگی | روزنامهنگار | اسپانیا صفر- دماغه سبز صفر! چهکسی چنین نتیجهای را پیشبینی میکند؟ شاید و بازهم شاید، هشتپای پیشگوی مسابقههای فوتبال که از «دماغه سبز» بوی اقیانوس به مشامش رسیدهباشد اما روی زمین جای این بحثهای متافیزیکی نیست. اینجا بهفرض که کسی اصلا در عالم فوتبال هم نباشد، همین ناآشنایی گوش با اسم «کیپ ورد» یا همان دماغه سبز برایش کافی است که رأی به برد پرگل اسپانیا بدهد. میان اهل فوتبال که پیشبینی چنین نتیجهای هیچ از کفرگویی کم ندارد. اسپانیا صفر – کیپ ورد صفر؟! دیوانهای؟! اصلا همه اینها به کنار، کشوری که فقط 500هزار نفر جمعیت دارد و تازه بعد از همین صعود به جام جهانی 2026نامش در ذهن مردم جهان کشف شده، چطور میتواند در نخستین تجربه جهانیاش مقابل پادشاه فوتبال اروپا مقاومت کند؟! اما اینکه چیزی نیست، سوئیس1- قطر1و هر نتیجه دور از ذهن دیگری هم -با تفاضل گل دقیق- در پیشبینیهای درون خانوادگی دیده شده!
جام جهانی2026 شروع شد و دوباره تب فوتبال بالا رفت. فوتبال مثل ویروس همهگیر شد و حالا هیچ جایی در شهر نیست که بروی و دچار نشوی. این یکی با ماسکزدن و الکلپاشی هم دست از سرمان برنمیدارد و بهنظر هیچ واکسنی هم برای پیشگیری ندارد. از اتاق تاکسی تا اتاق انتظار مطب دکتر، نشانههای همهگیری را همهجا میبینی؛ همه از فوتبال حرف میزنند، ذهنها درگیر پیشبینی نتایج بازیهای امشب است... رفتار شرکتهای تجاری که توجیه دارد؛ آنها به قول گزارشگرهای فوتبال، از آن دست بازیکنانی نیستند که چنین فرصتهایی را هدر بدهند. آنها گلشان را با مسابقههای پیشبینی بازیهای جام جهانی میزنند و از این همهگیری سودشان را میبرند ولی مردم عادی چی؟ مثلا آنهایی که هنوز نمیدانند آفساید یعنی چی و البته به همین دلیل هم میتوانند بازی اسپانیا و دماغه سبز را درست پیشبینی کنند! چرا همه- درهرحالیکه باشیم، دقیقا درهرحال- بازهم درگیر فوتبال میشویم؟ حالا هرقدر هم قبل از شروع جام جهانی گفتهباشیم: «این روزا دیگه کی حوصله فوتبال داره؟» شاید برای همین است که عدهای هاج و واج از کارکردهای اجتماعی فوتبال، همچنان میپرسند: «فوتبال افیون تودهها نیست؟» بگذریم، ذهن ما درگیر پرسشهای مهمتری است: کدام تیم قهرمان جام جهانی 2026میشود؟
