ایران؛ سرو استوار

رابعه تیموری | روزنامه‌نگار 

 در فرهنگ ما درخت سرو نماد ایستادگی و سربلندی است و برای توصیف آزادگی و نا‌میرایی ایران و ایرانیان به‌کار می‌رود. از دیرباز این تندیس‌های زنده همیشه سبز، نماد برقرار ماندن و مقاومت خاک و مردم ما در مقابل تازیانه‌ها و نا‌ملایمات روزگار شناخته می‌شود. حالا که کشورمان سخت‌تر و بیشتر از گذشته با حیله‌ها و حمله‌های دشمن آمریکایی-صهیونی دست‌و‌پنجه نرم می‌کند، کاربران فضای مجازی با انتشار تصاویر مختلفی از درختان سرو ایرانی، ماندن ایران و رفتن این‌روز‌های سخت را به یکدیگر نوید می‌دهند. بهانه و نقطه شروع این جریان‌سازی هم که در روز‌های اخیر در صدر موضوعات پربازدید شبکه ایکس باقی مانده، تصویر یک سرو قدیمی در نقطه‌ای از ایران بود که در گذر زمان ماندگار شد، در این میان توییت مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور نیز موجب شد که توجه به سروهای استوار ایرانی ضریب بگیرد: «سرو می‌ماند، ولی توفان به‌پایان می‌رسد.»

سرو‌هایی که نماد  فرشته‌ها شدند
کاشت درخت به یاد درگذشتگان از دیرباز در میان ایرانیان مرسوم بوده و بعد از جنگ ١٢‌روزه و جنگ تحمیلی سوم در مناسبت‌های مختلف مردم گرد هم جمع شدند و به یاد جان‌های عزیزی که در این‌روز‌ها از دست دادیم، نهال کاشتند. یکی از اهالی تهران هم در پیاده‌رو یک نهال سرو کاشته و روی جعبه برق فلزی حاشیه پیاده‌رو نوشته است: «این درخت سرو به یاد دختران زیبا و شهید میناب کاشته شده است. لطفا مراقبش باشید.» رهگذری هم تصویر این همدلی و درختکاری خاص را در شبکه ایکس با دیگران به اشتراک گذاشته و نوشته است: «به یاد دختران زیبای میناب، سرو کاشته بودند. »

سرو‌هایی که مقابل دشمن سینه سپر کردند
در روز‌های موشک‌باران جنگ تحمیلی سوم، موشک‌ها رد زخم و نابودی بر تن درختان شهر به جا گذاشتند. یکی از کاربران در این مرور خاطرات جمعی، تصویر درخت سرو شکسته‌ای را منتشر کرده که لب یک حوض بی‌آب فیروزه‌ای و در میان تلی از آوار‌ها بر زمین افتاده و نوشته است: «سروی بود رعنا در حیاط یک گالری هنری در تهران، هنگام اصابت موشک سینه سپر کرد، تا آخرین لحظه ایستاد، سبز زیست و سبز رفت.»

سرو ماندگار کاشمر
در جنگ تحمیلی سوم هر بار که رئیس‌جمهور آمریکا خیال و اوهام بلندپروازانه خود را به زبان می‌آورد و از عزمش برای نابودی فرهنگ و تمدن کهن ایرانیان می‌گفت، یادآوری حکایت فرجام طمع‌ورزی متوکل عباسی به سرو کاشمر کفایت می‌کرد تا به بیراه بودن این خیال‌پردازی‌اش پی ببرد. براساس باور زرتشتیان این درخت رشید تناور به‌دستور زرتشت کاشته شده و وقتی متوکل دستور قطع آن را می‌دهد، پیش از رسیدن اصله قطع شده به بغداد، خلیفه عباسی به قتل می‌رسد. کاربری که تصویر این درخت را در شبکه ایکس با مخاطبانش به اشتراک گذاشته، نوشته است: «#سرو_کاشمر در ناخودآگاه جمعی ایرانیان چنان ریشه دوانده که از شعر و فرش تا سنگ گور، نقش و ردش را می‌توان در هرجایی از ایران یافت‌. به همین دلیل است که سرو را «درخت ایران» می‌نامند که از قرون گذشته توصیه می‌شده به یادکرد عزیزان درگذشته کاشته شود. »

سرو‌هایی که نقش‌هایی هنری شدند
در میان تمام سروهای ایرانی، باید از سروابرکوه و قدمت تقریبی 4500 ساله‌اش با احترام خاصی یاد کرد، فراموش نکنیم که چنین درختانی ریشه در تاریخ و فرهنگ ایران دارند. در همین راستا، کاربری هم زیرکی و ظرافت طبعی دوچندان نشان داده و سراغ نقش‌مایه سرو در قالیچه‌های ایرانی رفته تا با اشاره به این نماد‌سازی در صنعت فرش‌بافی ایرانیان به تنیده شدن ویژگی‌های سرو در تار‌و‌پود فرهنگ و سرشت ایرانیان کنایه بزند. او قالیچه‌ای از قالی‌های بلوچ خراسان را به نمایش گذاشته و توییت کرده است: «این هم سرو من، عکس از فرشی در موزه فرش تهران برداشته شده است.» کاربر دیگری هم لابه لای طنازی‌های معماری ایرانی به‌دنبال نقش سرو گشته و دست خالی هم برنگشته است. او تصویر درخت سروی را که بر ورودی خشتی خانه پرعمر طباطبایی‌ها نقش بسته، منتشر کرده و کوتاه و مختصر نوشته است: «پس یک سرو هم من می‌گذارم، کاشان، خانه طباطبایی‌ها.»

درخت زندگی 
ریشه‌ای اساطیری دارد
کاربر دیگری رد پای باور‌های ایرانیان درباره درخت سرو را در اساطیر دنبال کرده و به سروی افسانه‌ای به نام «گوکرن» رسیده که در افسانه‌ها به «درخت‌زندگی» شهرت دارد. براساس افسانه‌ها میوه درخت زندگی شفابخش و اکسیر جاودانگی است. او در شبکه ایکس نوشته است: «درباره سرو این نکته جالبه که یکی از نزدیک‌ترین نمونه‌های زمینی «درخت‌کیهانی» اوستاست که نماد زندگیه. اگه این فرض رو بپذیریم، تغییر مفهوم یه نماد از زندگی‌بخشی به مقاومت کردن جالبه.»