چرا حزبالله مخالف «مناطق آزمایشی» در لبنان است؟
در تازهترین پیشنهاد آتشبس مورد حمایت آمریکا میان لبنان و رژیم صهیونیستی، مفهوم جدیدی به نام مناطق آزمایشی مطرح شده که حزبالله لبنان قویا آن را رد کرده است.
منطقه آزمایشی چیست؟
براساس طرح آمریکا، مناطقی تعیین میشوند که در آنها ارتش لبنان تنها نیروی مسلح مجاز باشد و هیچ گروه مسلح غیردولتی، ازجمله حزبالله، اجازه فعالیت نداشته باشد.
بهگفته بسام یاسین، سرتیپ بازنشسته ارتش لبنان، ارتش در این مناطق مستقر میشود، بازرسی انجام میدهد و اطمینان حاصل میکند که فقط تسلیحات متعلق به دولت لبنان وجود دارد.
این طرح بهصورت مرحلهای اجرا میشود و درصورت موفقیت به مناطق دیگر گسترش مییابد.
این مناطق کجا خواهند بود؟
ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان گفته بیروت پیشنهاد داده اجرای طرح از چند منطقه در جنوب لبنان ازجمله روستاهای زوطر شرقی، زوطر غربی، یحمر و اطراف قلعه شقیف (بوفور) آغاز شود.
محل این مناطق محل اختلاف است. برخی از آنها در شمال رود لیتانی قرار دارند، درحالیکه توافقهای امنیتی موجود عمدتا بر جنوب لیتانی متمرکز هستند.
هنوز مشخص نیست که آیا مناطق اشغالشده توسط رژیم صهیونیستی نیز شامل این طرح خواهند شد یا خیر.
دولت لبنان اعلام کرده اجرای طرح باید با خروج نیروهای رژیم صهیونیستی از مناطق اشغالی همراه باشد، اما اشغالگران صهیونیست خواستار این هستند که مناطق آزمایشی ابتدا خارج از مناطق تحت اشغال فعلی ایجاد شوند.
چرا بر سر این طرح اختلاف وجود دارد؟
رژیم صهیونیستی این طرح را راهی برای مقابل هم قراردادن ارتش لبنان و حزبالله (بر سر موضوع خلع سلاح) میبیند؛ هدفی که اشغالگران از طریق عملیات نظامی نتوانستند به آن دست یابند.
در مقابل، دولت لبنان این مناطق را ابزاری برای بازگرداندن حاکمیت دولت بر اراضی اشغالشده میداند و معتقد است عقبنشینی اسرائیل باید پیششرط اجرای طرح باشد.
تفاوت با قطعنامه ۱۷۰۱ چیست؟
این طرح شباهتهایی با قطعنامه۱۷۰۱ شورای امنیت دارد که پس از جنگ سال۲۰۰۶، استقرار ارتش لبنان در جنوب لیتانی و محدودشدن تسلیحات غیردولتی را خواستار شده بود.
تفاوت اصلی آن است که طرح جدید بهجای پوشش کل منطقه بر مناطق محدود و آزمایشی تمرکز دارد که پس از ارزیابی ممکن است گسترش یابند.
همچنین نظارت بر اجرای آن ظاهرا تحت رهبری آمریکا خواهد بود، نه صرفا سازوکار فعلی متشکل از سازمان ملل، فرانسه و یونیفل.
چهکسی موفقیت مناطق آزمایشی را تعیین میکند؟
اگرچه اجرای عملی طرح بر عهده ارتش لبنان خواهد بود، اما طبق چارچوب اعلامشده، آمریکا نقش اصلی را در ارزیابی موفقیت مناطق آزمایشی خواهد داشت.
منتقدان میگویند این طرح بهجای سازوکار فعلی نظارت بر آتشبس، چارچوب جدیدی ایجاد میکند که در آن واشنگتن و تلآویو تصمیمگیرندگان اصلی هستند.
خارج از مناطق آزمایشی چه خواهد شد؟
یکی از ابهامات مهم این است که وضعیت سایر مناطق جنوب لبنان چگونه خواهد بود. درحالیکه تعهدات مورد ادعای لبنان، ازجمله استقرار ارتش و محدودکردن فعالیت گروههای مسلح، بهوضوح مشخص شده، موضوعاتی کلیدی مانند عقبنشینی رژیم اشغالگر، توقف عملیات نظامی صهیونیستها، بازسازی مناطق آسیبدیده، وضعیت زندانیان و بازگشت آوارگان لبنانی هنوز روشن نشده است.
چرا حزبالله طرح را رد کرده است؟
حزبالله هرگونه توافقی را که پایان درگیریها را به خلع سلاح مقاومت مشروط کند، رد کرده است.
شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله این طرح را تحقیرآمیز خوانده و تأکید کرده تا زمانی که نیروهای اشغالگر اسرائیلی در خاک لبنان حضور داشته باشند، مقاومت ادامه خواهد داشت.
بهگفته او، اولویت اصلی دولت لبنان باید توقف حملات اسرائیل، برقراری آتشبس و خروج نیروهای صهیونیستی از لبنان باشد.
