دعوت به میز جنگ

فاطمه عسگری‌نیا | روزنامه‌نگار 

 اوایل هفته گذشته بود که با حکم معاون پژوهشی وزیر علوم میز مطالعات اجتماعی جنگ تاسیس شد؛ میزی که قرار است پل ارتباطی پژوهشگران و سیاستمداران باشد برای افزایش تاب‌آوری اجتماعی مردم کشور در‌ بحران‌های زمان جنگ؛ اتفاق خوبی که باید به فال نیک گرفت و به قول محمد‌تقی کرمی، رئیس مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم که این روزها سکان میز جنگ را عهده‌دار شده، باید از این بستر ایجاد‌شده در مسیر پیوند پژوهشگران حوزه علوم انسانی و سیاستگذاران بهره جست. روزنامه همشهری به بهانه تاسیس میز جنگ گفت‌وگوی اختصاصی با محمد کرمی، دبیر این میز انجام داده درباره چرایی تاسیس این میز جنگ و اولویت‌هایی که قرار است پیگیری کند.

میزی برای کاهش تبعات اجتماعی جنگ
قاعدتا بعد از وقوع هر اتفاقی در کشور از نهاد علم انتظار می‌رود با ورود به آن مسئله و انجام پژوهش‌های علمی به بررسی چالش‌های اجتماعی مردم توجه کنند؛ ماموریتی که بیشتر متوجه پژوهشگران حوزه علوم انسانی است که باید بعد از فهم مسئله و صورتبندی آن نقش واسطه را بین حاکمیت، مردم و مؤسسات پژوهشی بازی کنند تا شاهد تقویت تاب‌آوری اجتماعی باشیم؛ مهم‌ترین مسئله‌ای که هر جامعه بحران‌زده‌ای با آن روبه‌رو می‌شود. با این دیدگاه معاونت پژوهشی وزارت علوم ایده میز مطالعات اجتماعی جنگ را به حوزه علوم انسانی پیشنهاد کرد. ماموریتشان چیست؟ توصیف، تبیین و ارائه راهبرد در حوزه وضعیت اجتماعی جامعه ایرانی در زمان جنگ و درنهایت ارائه سیاست و اگر از عهده‌شان برآمد کمی هم مداخله. ما در این میز از مؤسسات و انجمن‌های علمی روانشناسی و مددکاری اجتماعی انتظار داریم با ورود به این حوزه و ارائه آموزش‌ها و مشاوره‌های مربوط به دوران جنگ به مردم کمک کنند تا تبعات اجتماعی جنگ راهبری شود.

میز جنگ نخستین میز اجتماعی نیست
ایده میز یک ایده جهانی است. در دنیا وقتی که یک مسئله در جامعه اتفاق می‌افتد، آدم‌هایی که در رشته‌های مختلف اعم از علوم سیاسی، ارتباطات، انسان‌شناسی، مشاوره، روانشناسی و آینده‌نگری فعالیت دارند، دور هم جمع می‌شوند و در این میز سعی دارند به موضوع و چالش بپردازند. ما نیز همین رویه را در پیش گرفتیم، منتها میز جنگ اولین و تنها میز اجتماعی ما نیست. ما در مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی به این سمت حرکت کردیم که با تشکیل میز‌های مختلف به بررسی علمی بحران‌ها بپردازیم و از دانش پژوهشگران، نویسندگان و مترجمان کتاب‌های علمی در جهت رفع چالش کمک بگیریم؛ مثل اتفاقی که دی‌ماه سال گذشته رخ داد و ما در کوران ناآرامی‌ها میز اعتراضات اجتماعی را تشکیل دادیم. قبل از آن هم میز مهاجرت را شکل دادیم؛ میزی که در پی پررنگ‌شدن موضوع مهاجرت نخبگان رخ داد و اتفاقا تابه‌حال 10‌گزارش سیاستی دراین‌باره به نهادهای مرتبط ارائه کرده‌ایم. درواقع همین نتایج میز مهاجرت بود که باعث شد سیاستگذاران ما را ببینند و از فعالیت‌های پژوهشی و ارتباط با آنها استقبال کنند. درواقع ما هم به این نتیجه رسیدیم که اگر کار درست طراحی شود، مجری و سیاستگذار هم ترجیح دارد که استفاده کند.

پذیرای همه صاحب‌نظرانیم
هر فردی که در امور اجتماعی و فرهنگی ایده داشته باشد، می‌تواند در میز مطالعات اجتماعی جنگ سهمی داشته باشد. اشتغال در آکادمیک برای نقش‌آفرینی در این میز ضرورتی ندارد. هرکسی بتواند یادداشت یا بحثی علمی و پژوهشی را با رویکرد تاب‌آوری اجتماعی، انسجام ملی و دورکردن سایه جنگ از کشور پیش ببرد و به تقویت آرامش‌بخشی به خانواده‌های ایرانی کمک کند، این میز در خدمت اوست؛ به‌خصوص انجمن‌های علمی حوزه علوم انسانی که جایگاه ویژه‌ای دارند. در کنار همه این پژوهشگران و صاحب‌نظران، رسانه‌ها هم نقش حیاتی در حمایت از این میز با پوشش خبری اتفاقات آن دارند. قطعا رسانه‌ها هرقدر در بازتاب اخبار نشست‌ها و تاک‌شوهای میز جنگ قوی‌تر عمل کنند، به مسئولیت اجتماعی‌شان درباره جنگ بهتر عمل کرده‌اند.

اصل و شرح
از تجربه‌ها استفاده کنیم
تاسیس میز جنگ در جنگ اخیر اتفاق خوبی بود، اما چرا تابه‌حال این اتفاق نیفتاده است؟ مگر جز این است که ما 4دهه بعد از انقلاب شدیدترین جنگ اقتصادی را در کنار جنگ 8ساله علیه ایران شاهد بوده‌ایم؟
اتفاقا من یک یادداشت هم دراین‌باره نوشتم و توضیح دادم که اساسا چه شد که در جامعه‌ای که 8سال جنگ تحمیلی را از سر گذرانده است، پژوهشگران علوم اجتماعی ما دراین‌باره کوتاهی کردند؟ ما حتی در حوزه درس‌ها و آموزش‌هایی که در همه دنیا درباره جنگ ارائه می‌شود کوتاهی کرده‌ایم. نکته‌اش این است که آنقدر که در جنگ 12روزه جامعه ایران جنگ را باور کرد، در جنگ 8ساله باور نکرد. باور به جنگ از سوی ایرانی‌ها در جنگ 12روزه اتفاق افتاد. درواقع ما متوجه شدیم که جنگ موضوعی جدی است و باید به آن بپردازیم. درحال‌حاضر دیگر ما جنگ را به‌عنوان یک رخداد نمی‌بینیم که اتفاق افتاد و تمام شد. ما نظرمان این است که جامعه ایرانی از این به بعد یا در جنگ خواهد بود یا در سایه جنگ، بنابراین باید یاد بگیرد خودش را اداره کند و تاب‌آور باشد. تاسیس میز مطالعات جنگ ریشه در باور به جنگ دارد.