مریم اردبیلی؛ مدیرکل امور بانوان شهرداری تهران
تحقق سیاستهای کلی جمعیت و خانواده، پیش از آنکه محتاج ساختارهای اداری باشد، در گرو یک «بعثت اجتماعی» و برانگیختگی ارادی مردم برای پذیرش مسئولیتهای بزرگ در قبال آینده کشور است. اما این اراده جمعی، برای تجلی در متن شهر، نیازمند تغییر بنیادین در «سطوح درگیری مدیریت شهری» است. مدیران شهری باید شهر را نه مجموعهای از پروژههای کالبدی، بلکه زیستبومی برای کنشگری خانوادههایی بدانند که آگاهانه ضامن آینده ایران شدهاند. این تغییر ریل، امروز یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است؛ چراکه نگاهی به آمارهای 2دهه اخیر کشور و کلانشهر تهران، از روند مستمر کاهشی نرخ باروری حکایت دارد که متأسفانه پس از تصویب قانون جوانی جمعیت نیز متوقف نشده است. در طول سال گذشته نیز این روند ادامه داشته و هشدارها را جدیتر از همیشه کرده است. برای عبور از این وضعیت جمعیتی با پشتیبانی حضور میدانی مردم، لازم است مدیریت شهری در 3سطح راهبردی ایفای نقش کند.
نخستین سطح «رصد شهر از چشمانداز خانواده» با مشارکت مستقیم خود مردم است. مدیریت شهری باید سازوکارهای نظارتی خود را بهگونهای بازطراحی کند که هر کوچه و محله، بهطور مستمر از منظر «امنیت، آرامش و کیفیت زیست خانوادگی» توسط خود ساکنان ارزیابی شود. سطح دوم، وظیفه حاکمیتی در «روانسازی و مناسبسازی شهر» است؛ کالبد شهر باید برای خانواده «گشوده»، «سهل و روان»، «ارزان» و «آرامشبخش» باشد. از دسترسی آسان به فضاهای فراغتی و تربیتی گرفته تا حذف موانع فیزیکی و مالی که بر دوش خانوادهها سنگینی میکند، همگی جزو الزامات اولیه برای تبدیل شهر به محیطی پذیرا برای نسل آینده است. در سطح سوم و عالیترین لایه، مدیریت شهری باید با «تسهیلگری و ایجاد اکوسیستم نقشآفرینی خانوادهها»، بستری فراهم کند که خانوادهها نه صرفا بهعنوان خدمتگیرنده و مصرفکننده، بلکه بهعنوان کنشگران اصلی در حل مسائل محلی و اجتماعی مشارکت کنند.
تحقق این رویکرد در کلانشهر تهران، از امروز با عملیاتیسازی مجموعهای از پروژههای هدفمند آغاز شده است که در قالب «نقشه راه شهر خانوادهمحور» تعریف شدهاند.
این گامهای نخستین، از شناسایی و بهینهسازی زیرساختهای کالبدی آغاز میشود؛ ازجمله شناسایی تعداد قابلتوجهی نقطه استراتژیک جهت مناسبسازی تردد مادران و کودکان و همچنین احداث و تجهیز ۱۱۰ لوکیشن اختصاصی بهعنوان «اتاقهای مادر و کودک» در مناطق پرتردد سطح شهر تا امکان تجربه رفتوآمد ایمن و آرام برای خانوادهها فراهم شود. همزمان، با هدف کاهش فشارهای اقتصادی «بسته حمایتی ویژه شهرداری» ازجمله تخصیص سرانه ترهبار، تخفیف محصولات بهداشتی کودک و تخفیف طرح ترافیک بهصورت مستقیم در اختیار مادران دارای فرزند زیر 2سال قرار میگیرد.
در لایه اجتماعی و فرهنگی نیز مدیریت شهری با نگاهی به اهمیت همافزایی، بر حمایت از گروههای مردمی فعال در حوزه جمعیت تمرکز کرده و با برگزاری رویدادهای تخصصی برای کنشگران محلی، بستری برای تبادل تجربه و توانمندسازی این گروهها فراهم میآورد. همچنین، در راستای پاسداشت ارزشهای انسانی و تقویت پیوندهای اجتماعی، تکریم مادران باردار در مناطق آسیبدیده و جنگزده، بخشی از مسئولیت اجتماعی این نهاد است. درنهایت، این حرکت بزرگ با بازتولید نمادهای فرهنگی در فضای شهری، از طریق اجرای گسترده کمپین «ایران، زندهتر از همیشه» به مناسبت هفته ملی جمعیت، در کالبد شهر جاری میشود.
امروز در کلانشهر تهران، با نگاه به «شهر خانوادهمحور» و تحت رویکرد «تهران؛ شهر خانواده»، بهدنبال تحقق همین سطوح هستیم تا به جنگ فشارهای کاهنده خانواده برویم و روند را به نفع زندگی تغییر دهیم. مدیریت شهری تهران خود را متعهد میداند که با تغییر ریل به سمت خانوادهمحوری، فضایی را خلق کند که در آن کرامت خانواده و نشاط فرزندان در اولویت باشد. گامهای ارزشمندی در این مسیر آغاز شده است تا تهران نه فقط یک پایتخت رسمی، بلکه بستری برای برانگیختگی ارادههای مردمی در جهت تضمین آینده ایران باشد. حرکت در این مسیر، آغاز فصلی نو در مدیریت شهری است که در آن، هر گام عمرانی و فرهنگی، با ترازوی «خانواده» سنجیده میشود تا ایرانی زندهتر و شکوفاتر از همیشه ساخته شود. نشانههای آشکار ظرفیت این تحول بزرگ، امروزه در گوشهوکنار خیابانهای تهران قهرمان هویداست.
ایران، زندهتر از همیشه
در همینه زمینه :
