اظهارات اخیر مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل درباره ایده «از نیل تا فرات» بار دیگر بحث قدیمی «اسرائیل بزرگ» را به سطح رسانهها بازگرداند؛ مفهومی که سالها از سوی منتقدان بهعنوان هسته ایدئولوژیک پروژه صهیونیسم سیاسی مطرح میشد اما همواره از سوی جریانهای رسمی غربی اغراقآمیز یا تبلیغاتی خوانده میشد. اکنون وقتی یک مقام رسمی آمریکایی، ولو با ارجاعی دینی، این گستره جغرافیایی را «بیاشکال» توصیف میکند، تحلیلهایی که بر وجود لایههای فکری توسعهطلبانه در بخشی از راست اسرائیل تأکید داشتند، وزن تازهای مییابند.
ایده «اسرائیل بزرگ» صرفا یک نقشه جغرافیایی نیست، بلکه بازتابی از قرائتهایی مذهبی-سیاسی است که سرزمین موعود را فراتر از مرزهای بهرسمیت شناخته شده بینالمللی تعریف میکند. هرچند دولتهای اسرائیل در سطح رسمی چنین طرحی را اعلام نکردهاند، اما گسترش شهرکسازی در کرانه باختری، مخالفت با تشکیل کشور مستقل فلسطین و ائتلافهای راستگرای مذهبی، همگی به تقویت این برداشت کمک کردهاند.
واکنشهای تند منطقهای نیز نشان میدهد این سخنان صرفا یک اظهارنظر شخصی تلقی نشده، بلکه نشانهای از ذهنیت راهبردی بالقوهای دیده شده است. در این چارچوب، میتوان گفت تحلیلهایی که پروژه صهیونیسم را واجد مؤلفههای سرزمینی حداکثری میدانستند، دستکم در سطح گفتمانی، امروز شواهد علنیتری برای استناد در اختیار دارند.
دیدید اسرائیل دنبال چیست؟
در همینه زمینه :
