قدیمیترین سند وقفی تهران
مسجد جامع تهران که در مرکز بازار قدیمی شهر قرار گرفته است، یکی از مهمترین نمادهای تاریخی پایتخت و محل قدیمیترین وقف ثبتشده در تهران بهشمار میآید. کهنترین سند وقفی این شهر به سال ۱۰۲۸ شمسی بازمیگردد؛ سندی که توسط ملامحمد مقیمای رازی تنظیم شده و براساس آن، املاکی برای پشتیبانی و اداره این مسجد تاریخی وقف شده است.
درباره زمان دقیق ساخت مسجد جامع بازار تهران، روایتهای متفاوتی وجود دارد. برخی پژوهشگران، بنای مسجد را به عصر صفوی و دوران سلطنت شاهعباس نسبت میدهند درحالیکه گروهی دیگر معتقدند که ساخت این مسجد به دوره آلبویه بازمیگردد.
در طول قرنها، مسجد جامع تهران تنها به یک واقف یا یک دوره تاریخی محدود نمانده و بخشهای گوناگون آن با کمک افراد نیکوکار و واقفان مختلف توسعه یافته است. یکی از شاخصترین بخشهای مسجد، شبستان چهلستون است که پیشتر باغی متعلق به میرزا مسیح استرآبادی، مجتهد نامدار عصر فتحعلیشاه قاجار بود. این باغ در همان دوران وقف مسجد شد و با ساخت شبستانی تازه، فضای مسجد گسترش یافت.
ملا محمد مقیمای رازی حدود 400سال پیش بخشی از داراییهای خود را وقف مسجد کرد تا هزینههای جاری آن شامل نگهداری بنا، تأمین آب، روشنایی و انجام تعمیرات از محل درآمد موقوفهها تأمین شود. او 6باب دکان در مجاورت مسجد ساخت و یک دکان قدیمی مسجد را نیز پس از مرمت به موقوفات افزود. طبق وقفنامه، درآمد یکی از این دکانها به مؤذن مسجد اختصاص داشت و عواید دیگر دکانها برای اداره امور مسجد مصرف میشد. تولیت این وقف ابتدا به ملامحمد عاشورای کرمانشاهی سپرده شد و پس از او، با شرط شایستگی، به فرزندان ذکورش رسید؛ تولیتی که امروزه در اختیار خاندان رضایی است.
در همینه زمینه :
