گام بلند دولت برای عبور از خاموشی

رضا کربلایی | روزنامه‌نگار

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران وعده داده که ظرفیت تولید برق ایران تا قبل از شروع تابستان سال آینده دست‌کم 15هزار مگاوات افزایش یابد تا دیگر ایرانیان شاهد خاموشی و قطع برق در روزهای داغ سال1405 نباشند؛ یک گام بلند که باید دید تا چه اندازه قابل برداشتن است.‌به گزارش همشهری، رئیس‌جمهور در جریان سفر استانی‌ به استان گلستان از کسری 20 تا 23هزار مگاواتی برق در آغاز فعالیت دولت چهاردهم رونمایی گفت:   بخش قابل توجهی از کسری سوخت نیروگاه‌ها جبران شده و همزمان توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر با شتابی بی‌سابقه در حال انجام است. پزشکیان ادامه داد: تاکنون حدود 4هزار مگاوات ظرفیت جدید در حوزه انرژی خورشیدی وارد مدار شده و تا پایان سال این رقم به 6هزار مگاوات خواهد رسید.‌  ظرفیت اسمی نیروگاه‌های ایران درحال‌حاضر حدود 98هزار مگاوات برآورد می‌شود و پزشکیان قول داده برای اینکه دیگر برق نرود، دست‌کم 15هزار مگاوات به ظرفیت فعلی اضافه شود، آن هم تا تابستان سال آینده.  

جلوگیری‌از خاموشی‌ها مستلزم اصلاح ساختاری از تولید تا مصرف
‌کاهش تلفات شبکه انتقال و توزیع‌ که بخشی از برق تولیدی را پیش از رسیدن به مصرف‌کننده از بین می‌برد، می‌تواند به‌عنوان «تولید مجازی» تلقی شود و با هزینه‌ای کمتر از احداث نیروگاه جدید، چندهزار مگاوات به ظرفیت مؤثر کشور بیفزاید. همچنین جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در حوزه انرژی‌های نو و تضمین خرید پایدار برق برای بخش خصوصی، پیش‌شرط تبدیل قراردادهای اعلام‌شده به ظرفیت عملی است.وعده دولت برای عبور از خاموشی‌ها اگر با مجموعه‌ای از اصلاحات ساختاری در حوزه قیمت‌گذاری، بهره‌وری، مدیریت مصرف و ارتقای فناوری همراه شود، می‌تواند نقطه عطفی در ساماندهی بازار برق باشد. درغیراین‌صورت افزایش ظرفیت تولید هرچند ضروری، اما تنها مُسکنی موقت برای بحرانی خواهد بود که ریشه‌های آن فراتر از کمبود نیروگاه است.

پوشش ناترازی با مدیریت و کاهش مصرف
ناترازی برق در ایران صرفا مربوط به تولید نیست، بلکه حاصل رشد شتابان مصرف در برابر افزایش کند ظرفیت مؤثر است. پایین‌بودن قیمت برق و ساختار یارانه‌ای گسترده، انگیزه صرفه‌جویی را کاهش داده و شدت مصرف انرژی را در کشور بالا نگه داشته است. در چنین شرایطی، حتی با تحقق افزایش ۱۵هزار مگاواتی ‌ بدون اصلاح تدریجی نظام تعرفه‌ها، اجرای دقیق تعرفه‌های پلکانی برای مشترکان پرمصرف و تقویت سیاست‌های مدیریت بار در بخش صنعت، خطر بازگشت خاموشی‌ها در سال‌های آینده همچنان وجود خواهد داشت.

راه‌رهایی مطمئن از بی‌برقی 
وعده افزایش ۱۵هزار مگاواتی   درصورت تحقق می‌تواند بخشی از فشار مزمن شبکه برق کشور را کاهش دهد، اما به‌تنهایی به‌معنای پایان ناترازی ساختاری برق نخواهد بود، چراکه کسری برق در مقاطعی به ۲۰ تا ۲۳هزار مگاوات می‌رسد؛ شکافی که نشان می‌دهد مسئله صرفا کمبود ظرفیت نصب‌شده نیست، بلکه فاصله میان ظرفیت اسمی و توان عملی در زمان اوج مصرف، نقش تعیین‌کننده دارد. ‌دولت اعلام کرده تاکنون حدود ۴هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی وارد مدار شده و این رقم تا پایان سال به ۶هزار مگاوات خواهد رسید.   در کنار توسعه تجدید پذیرها ، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام حرارتی، ارتقای راندمان نیروگاه‌های موجود و تبدیل واحدهای گازی به سیکل ترکیبی، سریع‌ترین مسیر برای افزایش ظرفیت عملی شبکه محسوب می‌شود؛ مسیری که نسبت به ساخت نیروگاه‌های جدید زمان و هزینه کمتری دارد.