مذاکره با ارتش

سروش جنابی | روزنامه‌نگار

سیر تحولات بعد از ورود امام به میهن چنان شتاب گرفت که قدرت تحلیل و واکنش را نه‌تنها از دولت مستقر بلکه از دستگاه‌های دیپلماسی جهان به‌ویژه ایالات متحده سلب کرد. از وقایع مهم 18بهمن 57می‌توان به حمایت‌های گسترده مردمی از دولت موقت، استقرار بازرگان در مدرسه علوی کنار امام، مصاحبه بختیار با رادیو بی‌بی‌سی و تجمع طرفداران وی در امجدیه و خروج ژنرال هایزر از ایران اشاره کرد. مطلب زیر با توجه به مندرجات پرتال امام خمینی(ره)، بنیاد تاریخ‌پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی، سایت تبیان و خبرگزاری ایپنا تنظیم شده است.


مهدی بازرگان موقتا از رهبری نهضت آزادی کناره‌گیری ‌ و صبح روز هجدهم بهمن‌ماه درحالی‌که وسایل ضروری شخصی خود را همراه داشت به مدرسه علوی نقل مکان کرد. وی گفت که به نخست‌وزیری نخواهد رفت و مقر امام را به‌عنوان دفتر نخست‌وزیری برگزیده است و در آنجا مشغول به‌کار خواهد شد.
جامعه روحانیت تهران با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد پس از ۲۵ سال این نخستین ‌بار است که ملت ایران تشکیل دولتی را جشن می‌گیرد. در ادامه این اعلامیه آمده است رهبر عالی‌قدر، امام خمینی از ملت ایران خواسته‌اند نظر خود را درباره این انتخاب‌ اعلام کنند، به همین مناسبت از همه کسانی که انتخاب جناب آقای بازرگان را صمیمانه تأیید می‌کنند دعوت می‌کنیم به نشانه حمایت و تأیید دولت ایشان ‌ در یک راهپیمایی همگانی شرکت کنند.
بنابر گزارش‌های مطبوعات، مردم برخی از شهرهای ایران با برپایی تظاهرات، حمایت‌های خود را از دولت منتخب امام خمینی اعلام کردند‌؛ ۸۰ هزار نفر در شیراز، ده‌ها هزار نفر از مردم آبادان و شماری از مردم اهواز، یک میلیون نفر در مشهد، هزاران نفر از زنان و مردان شهرکرد و روستاهای اطراف، ۵۰۰ هزار نفر در کرج، ۵۰ هزار نفر در چالوس، ۵هزار نفر در بوشهر و شهرهای کرمانشاه و شهرضا از این جمله‌اند.
امروز جلسه‌ای بین ‌ یدالله سحابی، عباس امیرانتظام، بختیار و سپهبد قره‌باغی رئیس ستاد ارتش، ‌ انجام شد. در این ملاقات، ‌ سحابی و امیرانتظام درصدد برمی‌آیند که بختیار را راضی به استعفا کنند. بختیار با این امر مخالفت می‌کند و با هماهنگی قبلی با قره‌باغی و تیمسار مقدم، از آنان می‌خواهد که از دولت وی حمایت کنند. دکتر کریم سنجابی اعلام کرد: تبادل نظر بین شاپور بختیار و رئیس دولت موقت برای حل و فصل مسالمت‌آمیز مسائل فعلی ایران ادامه دارد. رادیو لندن هم خبر داد که گفت‌وگو میان جنبش آیت‌الله خمینی و ارتش آغاز شده است.
تجمع طرفداران بختیار یا اجتماع طرفداران قانون اساسی در ورزشگاه امجدیه (شهید شیرودی) در این روز اتفاق افتاد. مسعود بهنود، نویسنده و روزنامه‌نگار، در کتاب «275روز بازرگان» می‌نویسد: «جمعی از طرفداران قانون اساسی با اجتماع در امجدیه اعلام داشتند که فردا در تهران تظاهرات آرامی برپا می‌کنند. یک روحانی و دو نماینده مجلس در این مراسم سخنرانی کردند. از مردم خواسته شده بود شعار طرفداری از سلطنت ندهند ولی یکی دو تن از بانوان به نفع شاه و بختیار شعار دادند.» در کتاب «خاطرات حجت‌الاسلام والمسلمین ناطق نوری» آمده است: «عده‌ای از سلطنت‌طلبان در امجدیه در حمایت از بختیار جمع شده بودند. آقای بهشتی به من فرمودند: آقای ناطق شما برو آنجا. ممکن است انقلابی‌ها جلوی امجدیه جمع شوند و درگیری بین طرفداران بختیار و انقلابی‌ها به‌وجود بیاید و این خواست دولت بختیار است و نباید چنین اتفاقی بیفتد. لذا به امجدیه رفتم. انقلابی‌ها آمده بودند. عصبانی بودند. از بچه‌های انقلابی درخواست کردم که متفرق شوند و آن جا نباشند که دشمن می‌خواهد سوءاستفاده کند.» بختیار قبلا در گفت‌وگو با رادیو لندن گفته بود که حاضر به همکاری با طرفداران آیت‌الله خمینی نیست.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد از اوضاع ایران اظهار نگرانی کرد و به‌دلیل ناامن بودن قلمرو هوایی ایران، شرکت‌های مهم حمل‌ونقل هوایی، پرواز‌های خود را به ایران قطع کردند. در چنین شرایطی بود که انور سادات، رئیس‌جمهور مصر، با شاه ایران در مراکش تماس گرفت. رئیس‌جمهور و وزرای خارجه و دفاع آمریکا، پس از پایان مأموریت ژنرال‌ها هایزر در ایران، جلسه‌ای با حضور وی تشکیل دادند و سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: «ما از اجرای قانون اساسی پشتیبانی می‌کنیم و از راه دیپلماتیک با همه گروه‌ها، ازجمله مهدی بازرگان، در تماس بوده‌‌ایم‌ اما پس از انتخاب وی به نخست‌وزیری، هیچ‌گونه تماسی با وی برقرار نشده است و در نهایت ژنرال هایزر از ایران رفت.» علاوه بر این وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که هنوز دولت بختیار را به رسمیت می‌شناسد.