بی‌پرده با بنیاد ملی نخبگان

20سال‌ قبل دولت پیشین،  سازمانی برای حمایت از برترین استعداد‌های جوان ایرانی تاسیس کرد. قرار بود این سازمان از نخبگان در مراحل تحصیلی، کار و فعالیت حمایت کند تا هریک از آنها سرمایه‌ای برای رشد و توسعه ایران شوند. پس از 2 دهه فعالیت وقتی امروز به سراغ بنیاد نخبگان می‌رویم و می‌خواهیم نخبگان زیرپوشش خود را معرفی و نتیجه اقدامات را اعلام کنند، به این پاسخ می‌رسیم که اطلاعات مورد نظر محرمانه است. این در حالی است تا زمانی که آمار‌های مشخصی از تعداد نخبگان ارائه نشود نمی‌توان دریافت که بنیاد نخبگان در انجام مأموریت خود موفق عمل کرده است یا خیر.

بودجه بیشتر 
بنیاد ملی نخبگان سازمانی دولتی است که اعضای هیأت امنای آن اغلب وزیران یا معاونان وزارتخانه‌ها و نهاد‌‌های دولتی هستند. مأموریت اصلی این سازمان شناسایی، توانمندسازی، توسعه اثرگذاری و شبکه‌سازی، جذب و نگهداشت نخبگان و همچنین تکریم و الگوسازی از نخبگان تعریف شده است که هیچ‌کدام از آنها بدون داشتن آمار‌ مستند از جامعه زیرپوشش و نسبت اقدامات انجام‌شده قابل ارزیابی نیستند. این سازمان سالانه 500میلیارد تومان بودجه می‌گیرد که نیمی از آن صرف هزینه و حقوق کارکنانش می‌شود. اعضای این بنیاد هم اغلب سمت‌های دانشگاهی دارند یا در دستگاه‌های دیگر مشغول کار هستند. با این حال امسال سعید خدایگان، قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان گفت که این سازمان بودجه 6هزار میلیارد تومانی لازم دارد تا کارکنان اداری و استخدامی خود را تکمیل کند.

حمایت مالی از کدام طرح؟
بنیاد ملی نخبگان در هر دوره هدفی برای خود تعیین کرده است. در دوره‌ای جمع‌آوری فهرست نخبگان کشور، زمانی هم اهدای وام به آنها و اکنون جذب نخبگان و جلوگیری از مهاجرت آنها از جمله این اهداف است. با توجه به مهاجرت تعدادی از نخبگان دانشگاهی که در سال‌های اخیر شدت گرفته، به‌نظر می‌آید بنیاد نخبگان نتوانسته است در جذب و نگهداشت تحصیلکرده‌های دانشگاهی کاملا موفق باشد. اگرچه مسئولان این بنیاد اعلام کرده‌اند که به برخی از نخبگان دانشگاهی حقوق می‌دهند یا از پژوهش‌های آنها حمایت مالی می‌کنند اما میزان این حمایت به نسبت جامعه دانشگاهی مشخص نیست. 

وام‌هایی که کاربرد ندارند
در سال‌های قبل وام مسکن بنیاد نخبگان در فضای دانشگاهی شناخته شده بود. اشخاصی هم توانسته بودند با کمک این وام صاحب‌خانه شوند اما اکنون سود این وام افزایش پیدا کرده و اقساط چنان زیاد شده که در عمل نمی‌توان آن را در گروه تسهیلات مسکن به شمار آورد. امسال مبلغ این وام ۲‌میلیارد تومان با نرخ سود ۲۳درصد و دوره بازپرداخت حداکثر ۲۰ ساله است. به‌گفته فرشاد سلیمانی، معاون توسعه و مدیریت منابع بنیاد ملی نخبگان مشکلاتی مانند درخواست فیش حقوقی به مبلغ چند برابر قسط ماهانه، لزوم خرید خانه به ارزش بیش از ۷ میلیارد تومان، داشتن گردش حساب بالا در بانک و... باعث شده است که بخش زیادی از این وام‌ها به نتیجه موردنظر نرسد.