مشکل تفکیک نکردن زباله‌های عفونی و بوی نامطبوع تصفیه‌خانه روباز در بزرگ‌ترین مرکز درمانی شرق تهران
عیادت از این بیمارستان واجب است
عطیه اکبری| خبرنگار:
منطقه 7
همسایه‌های بیمارستان امام حسین(ع) از مصائب همجواری با بزرگ‌ترین مرکز درمانی شرق تهران گلایه‌مندند، آنقدر که بعضی خانه‌هایشان را برای فروش به بنگاه املاک سپرده‌اند؛ اما از مشتری هم خبری نیست. موضوع، ازدحام خیابان مدنی و ترافیک کلافه‌کننده‌اش نیست. سر و صداهای ناشی از وجود بیمارستان هم هنوز نتوانسته عرصه را به اهالی تنگ کند اما کاسه صبر همسایه‌های بیمارستان در برابر بوهای آزاردهنده و معضل زباله‌های بیمارستانی لبریز شده است. زمینی که بیمارستان امام حسین(ع) در آن ساخته شده در سال‌های دهه20 به باغ کلاغ‌ها معروف بود. باغ کلاغ‌ها در دهه 60 تبدیل به مریضخانه 570 تختخوابی شد و حالا روزانه میزبان صدها مراجعه‌کننده است، از بیماران تصادفی گرفته تا بیماران مبتلا به سرطان و بیماران اعصاب و روان. اما معضل زباله‌های بیمارستانی و تصفیه‌خانه این مرکز درمانی به دردسری بزرگ برای همسایه‌ها تبدیل شده است.
تصفیه‌خانه‌ای عجیب و غریب با بوی آزاردهنده و زباله‌هایی که به گفته اهالی زیرسقف شیروانی نگهداری می‌شود و انواع آلودگی‌ها و حشرات موذی را در این محدوده پراکنده می‌کنند. به درخواست همسایه‌های محله نظام‌آباد تصمیم گرفتیم گزارشی از اوضاع زباله‌های بیمارستانی بیمارستان امام حسین(ع) تهیه کنیم برای همین به‌عنوان یک مراجعه‌کننده عادی وارد بیمارستان شدیم پس از بررسی‌ها به این نتیجه رسیدیم که اوضاع در بیمارستان امام حسین(ع) نگران‌کننده است.
«همراهتان بیایم، مسئولان حراست بیمارستان به حضور شما هم حساس می‌شوند و اجازه نمی‌دهند به‌راحتی وارد فضایی شوید که نزدیک محل نگهداری زباله‌های بیمارستانی است.» این جمله را یکی از اعضای شورایاری که مدت‌هاست پیگیر مشکل زباله‌های بیمارستانی این مرکز درمانی است می‌گوید. «احمد موسوی» توضیح می‌دهد: «45 سال است در محله نظام‌آباد زندگی می‌کنم و از زمانی که یادم هست اهالی محله و همسایه‌های بیمارستان از معضل زباله‌های بیمارستانی رنج می‌برند.» موسوی مسیر ورود به محل نگهداری زباله‌ها را از بیرون بیمارستان به ما نشان می‌دهد و بعد از آن وارد محوطه سرسبز بیمارستان امام حسین(ع) می‌شویم.
2 حوضچه پساب بیمارستانی
مشکل بزرگ‌ترین مرکز درمانی شرق تهران به زباله‌های بیمارستانی ختم نمی‌شود. تصفیه‌خانه فاضلاب بیمارستان 570تختخوابی امام حسین(ع) در فضایی روباز و در کنار بخش پرتودرمانی قرار دارد. سوغات همجواری مرکز نگهداری زباله‌های بیمارستانی و تصفیه‌خانه فاضلاب، بوی آزاردهنده و حشرات موذی است. برای شنیدن درد دل همسایه‌های بیمارستان امام حسین(ع) به ضلع جنوبی بیمارستان در خیابان عاشقباه می‌رویم. «مریم مرادی» می‌گوید: «تصور می‌کردیم همسایه شدن با یکی از بزرگ‌ترین و مجهز‌ترین بیمارستان‌های تهران به نفع‌مان است، اما حالا مشکلات این همجواری بیشتر از مزایای آن است.» ما را به پشت‌بام ساختمان 4 طبقه‌شان دعوت می‌کند. از بالای پشت‌بام ساختمان 4 طبقه انگار تصفیه‌خانه بیمارستان زیرپای ماست. 2 حوضچه کوچک خروشان روباز در سطح زمین مملو از پساب‌های بیمارستانی، بدون هیچ سقف و پوششی، زیر حرارت مستقیم آفتاب تیرماه قرار دارد؛ بوی بد و هرم گرما با هم ترکیب شده است. رژه قدرتمند پشه‌ها در اطراف تصفیه‌خانه بیمارستان این حضور را سخت‌تر می‌کند. یکی دیگر از همسایه‌ها به جمع ما اضافه می‌شود.
«علی رسولی» می‌گوید: «حرف ما را به گوش مسئولان برسانید. از این وضعیت خسته‌ایم. پشه‌هایی که در اطراف بیمارستان وجود دارد اطراف پسماندها، زباله‌ها و پساب‌های تصفیه‌خانه بیمارستان می‌چرخند و بسیار آلوده و ناقل بیماری‌های عفونی هستند. ای کاش کسی می‌توانست آماری از مبتلایان به بیماری‌های عفونی در میان همسایه‌های بیمارستان می‌گرفت. »
فکری به حال ما کنید
«مدت‌ها زباله‌سوزی در فضای بیمارستان امام حسین(ع) انجام می‌شد و داد اهالی درآمده بود. بوی بد به قدری غیر‌قابل تحمل بود که یک روز اهالی خیابان عاشقباه جلو در بیمارستان تجمع کردند تا اعتراض‌شان را به گوش مسئولان برسانند. حالا چند وقتی می‌شود که دیگر زباله‌ها را در بیمارستان نمی‌سوزانند. اما مشکلات دیگر به قوت خود باقی است.» این گله یکی دیگر از همجواران با بزرگ‌ترین مرکز درمانی شرق تهران است. «محمد کاشف» ادامه می‌دهد: «حجم روزانه پساب‌های بیمارستان بالاست. چرا فکری برای سرپوشیده کردن این تصفیه‌خانه نمی‌کنند؟ باور می‌کنید هر بار پنجره خانه‌ام را که رو به حیاط بیمارستان است باز می‌کنم از دیدن دریاچه فاضلاب‌های بیمارستانی حالم بد می‌شود و ترجیح می‌دهم این پنجره همیشه بسته بماند. مشکل زباله‌ها هم که جای خودش را دارد. گاهی زباله‌های بیمارستانی هفته‌ای یکبار هم تخلیه نمی‌شوند. زباله‌های بیمارستانی بدبوتر و آلوده‌تر از زباله‌های دیگر هستند و حالا تصور کنید این زباله‌ها چند روز زیر سقف شیروانی باقی بمانند.»
حوضچه خون‌آلود
مشکلات بهداشتی بیمارستان امام حسین(ع) یکی دو تا نیست. عضو شورایاری درباره مشکل بهداشتی دیگری که در ورودی این مرکز درمانی وجود دارد می‌گوید: «در ورودی بیمارستان حوضچه کوچکی وجود دارد که از نظر بصری نمای زیبایی دارد اما گاهی همراهان بیمارانی که دچار سانحه شده‌اند با بی‌توجهی دست‌های خون‌آلودشان را در آب راکد حوض می‌شویند. ساعت ملاقات هم که می‌شود کودکان دست‌هایشان را در همان حوض فرو می‌برند و آب بازی می‌کنند. این موضوعی است که هیچ‌کس توجهی به آن نمی‌کند. من بارها شاهد این صحنه در ورودی بیمارستان بوده‌ام. امیدوارم مسئولان این حوضچه را جمع کنند.»
موضوع را از طریق دانشگاه علوم پزشکی پیگیری می‌کنیم و دست آخر مدیر بیمارستان امام حسین(ع) و مسئول بهداشت پای میز مصاحبه می‌نشینند و توضیحاتی را به شهروندان منطقه 7 و اهالی محله نظام‌آباد می‌دهند. مدیر بیمارستان می‌گوید: «مردم حق دارند ناراحت باشند. مشکلات فعلی بیمارستان را انکار نمی‌کنم اما باید با مردم صحبت کنم.» دکتر «علی حبیب‌زاده شجاعی» توضیحاتی را درباره تصفیه‌خانه بیمارستان می‌دهد و می‌گوید: «تصفیه‌خانه فعلی قدمت44 ساله دارد و تأسیسات آن قدیمی است. در سال‌های گذشته دو مرتبه آن را بازسازی کرده‌اند. اما این تصفیه‌خانه باید به زیرزمین منتقل شود. اکنون دمای هوا در تابستان در ساعت‌هایی از روز به بیش از 41 درجه می‌رسد و این درجه از حرارت بر افزایش بوی آزاردهنده و بیشتر شدن مشکلات تأثیر دارد.»
مدیر بیمارستان برنامه‌هایی برای برطرف کردن مشکل پساب‌های بیمارستانی دارد و می‌گوید: «بزرگ‌ترین مرکز جامع سرطان کشور قرار است در زمین کناری بیمارستان ساخته شود. زمین مورد نظر تملک شده و با مسئولان وزارت بهداشت مذاکره کرده‌ایم، قرار است تصفیه‌خانه بیمارستان به زیرزمین مرکز جامع سرطان منتقل شود. البته از آنجا که ممکن است ساخت مرکز جامع، چند سال زمان ببرد راهکار موقتی را هم برای حل مشکلات تصفیه‌خانه روباز بیمارستان در نظر گرفته‌ایم. با کارشناسان چند شرکت که در حوزه پساب‌ها و تصفیه‌خانه‌ها فعال هستند مذاکره کرده‌ایم. با مسئولان مالی دانشگاه علوم پزشکی هم رایزنی‌های لازم را انجام داده‌ایم و قرار است فعلاً تصفیه‌خانه بیمارستان مخزن‌دار شود. اگر این اتفاق بیفتد مشکل به‌طور موقت برطرف می‌شود.»
چند روز زباله‌ها جمع نمی‌شود
تلنبار شدن زباله‌های بیمارستانی آلوده و روش نادرست جابه‌جایی آنها منجر به آلودگی‌های زیست‌محیطی در اطراف بیمارستان امام‌حسین(ع) شده است. اما مسئول بهداشت بیمارستان منکر بعضی از این مشکلات می‌شود و توضیح می‌دهد: «برخلاف تصور بعضی از شهروندان، بیمارستان‌ها نمی‌توانند در رابطه با جمع‌آوری، امحا و انتقال زباله‌های بیمارستانی خودسرانه عمل کنند. روش جمع‌آوری پسماندهای بیمارستان امام حسین(ع) بسته به نوع پسماند متفاوت است. پسماندهای عفونی و نوک تیز در دستگاه اتوکلاو به‌صورت روزانه بی‌خطر می‌شوند. اصلاً بنای ما بر این است که در پایان یک روز کاری، زباله عفونی خطرناک در بیمارستان نداشته باشیم.» «فرزانه قدسی» ادامه می‌دهد: «زباله‌های دارویی و شیمیایی و زباله‌های عفونی را به شرکتی که مورد تأیید سازمان محیط‌زیست است تحویل می‌دهیم. این زباله‌ها قبل از خروج در مکانی سربسته نگهداری می‌شوند.»
«فرزانه قدسی» ادامه می‌دهد: «مشکل فعلی ما در مورد زباله‌های شبه‌خانگی است. تا چند ماه قبل سازمان مدیریت پسماند، چند شرکت را برای جمع‌آوری روزانه زباله‌ها معرفی کرده بود؛ اما اخیراً اعلام کردند زباله‌ها را مستقیم به سازمان پسماند تحویل دهیم. از زمانی که این اتفاق افتاده زباله‌های شبه‌خانگی بیمارستان به موقع جمع‌آوری نمی‌شود و گاهی وقت‌ها این زباله‌ها چند روز روی هم تلنبار می‌شود. امیدواریم با همکاری بیشتر سازمان مدیریت پسماند، این مشکل برطرف شود.»
زباله‌های عفونی و عادی مخلوطند
سراغ مسئولان سازمان مدیریت پسماند رفتیم تا سرنخ کلاف سردرگم معضل زباله‌های بیمارستان امام حسین(ع) را پیدا کنیم. در حالی که مسئولان بیمارستان، توپ را در زمین سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران می‌اندازند و کم‌کاری این سازمان را مشکل فعلی می‌دانند صحبت‌های مدیرپسماندهای پزشکی شهرداری تهران روی دیگر سکه را نشان می‌دهد. «رضا شعبانی» می‌گوید: «بیمارستان امام حسین(ع) به دلیل وسعتی که دارد جزو مراکز درمانی است که بیشترین حجم تولید پسماند را دارد. روزانه حدود 14 مخزن 660 لیتری پسماند عفونی از بخش‌های مختلف بیمارستان جمع‌آوری می‌شود و این رقم در مورد زباله‌های غیرعفونی حدود 18مخزن 660لیتری است. تکلیف زباله‌های عفونی و دارویی و شیمیایی مشخص است. اما موضوع چالش‌برانگیزی که در بیمارستان امام حسین(ع) وجود دارد در مورد زباله‌های عادی یا شبه‌خانگی است. تفکیک زباله در این بیمارستان درست انجام نمی‌شود و در بسیاری از مواقع زباله‌های عفونی با زباله‌های عادی مخلوط می‌شود. من از این اتفاقی که در بیمارستان می‌افتد عکس و فیلم هم دارم و مسئولان بیمارستان نمی‌توانند منکر این اتفاق شوند.»
شعبانی ادامه می‌دهد: «زباله‌های عادی بعد از انتقال به مرکز جمع‌آوری، وارد خط پردازش زباله و مراحل بازیافت می‌شوند. پس نوع زباله‌ای که وارد خط پردازش می‌شود اهمیت دارد و باید زباله عادی باشد. وقتی ماشین‌های ما برای جمع‌آوری زباله‌های عادی به بیمارستان می‌روند، می‌بینند که زباله‌های عفونی با زباله‌های عادی قاطی شده و اجازه جمع‌آوری آنها را تا زمانی که این زباله‌ها از هم تفکیک شوند ندارند. تصور کنید زباله عفونی همراه با زباله عادی وارد خط پردازش شود. علاوه بر بیمار شدن کارگران، محصول تولید شده آلوده می‌شود.
اهمیت موضوع به قدری است که ذره‌ای قصور و کوتاهی ما جان مردم را به خطر می‌اندازد.» مدیر پسماندهای پزشکی شهرداری تهران ادامه می‌دهد: «تا زمانی که این زباله‌ها از هم تفکیک نشوند ما اجازه خروج آنها رااز بیمارستان نداریم و این موضوع، دلیل باقی ماندن زباله‌ها در بیمارستان است. راهکار دیگر ما این است که زباله‌های عادی مخلوط شده با زباله‌های عفونی را جمع‌آوری کنیم و مراحل تفکیک را خودمان انجام دهیم ولی هزینه آن را بیمارستان تقبل کند. اما مسئولان بیمارستان این مابه‌التفاوت هزینه را پرداخت نمی‌کنند و برای همین هم زباله‌های شبه عادی به یک معضل در بیمارستان امام حسین(ع) تبدیل شده است.» با این تفاصیل به نظر می‌رسد کلید حل این مشکل دست مسئولان بیمارستان امام حسین(ع) و احیاناً مذاکره با مدیران وزارت بهداشت برای اختصاص بودجه‌ای به منظور مجهز کردن تصفیه‌خانه این بیمارستان و تفکیک زباله‌های آن است.
