حفظ میراث گرانبهای معماری

سید ابراهیم امینی| نایب رئیس شورای اسلامی شهر تهران:

خانه‌های تاریخی شهر تهران نشانه‌هایی از معماری ایرانی و اسلامی است و بیانگر فرهنگ پیشینیان که باید عزمی جدی برای حفظ آنها و به یادگار گذاشتن‌شان برای نسل‌های بعد وجود داشته باشد. عزمی که می‌تواند در قالب کمیسیونی متشکل از نهادهای مربوط از سازمان میراث فرهنگی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گرفته تا شهرداری و شورای اسلامی شهر تهران نمود عینی پیدا کند. در این کمیسیون باید بانک اطلاعاتی جامعی از همه خانه‌های تاریخی شهر تهران و ویژگی‌های منحصربه فرد آنها جمع‌آوری شود تا بتوان تصمیم به‌جا و منطقی‌ای برای حفظ آنها گرفت. تعداد خانه‌های تاریخی‌ای که نشانه‌های بی‌بدیلی از سبک معماری ایرانی و اسلامی در آن وجود دارد کم نیست.

اما متأسفانه بسیاری از آنها در سال‌های گذشته در اثر بی‌توجهی مسئولان نابود شده‌اند. حفظ این خانه‌های تاریخی دغدغه همه اعضای پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران است. تعیین تکلیف خانه جلال‌ آل‌احمد و خانه نیما و تلاش‌های شورای‌شهر تهران در این خصوص هم مصداقی برای این ادعاست. البته ما در این حوزه خلأهای بسیاری داریم. از یک طرف از مالکان خانه‌های قدیمی و تاریخی می‌خواهیم که ملک مورد نظر را تخریب نکنند و از طرف دیگر در عمل هیچ اقدامی برای بازسازی و مرمت و ثبت آنها در زمره آثار تاریخی انجام نمی‌دهیم. در نهایت هم خانه متروکه می‌شود و در گذر زمان از بین می‌رود.

به نظرم یکی از راهکارهای حفظ میراث گرانبهای معماری ما برای نسل‌های بعدی، آن است که مسئولان در وهله اول ملک تاریخی مورد نظر را ارزشگذاری مالی کنند و در مرحله بعد وارد تهاتر با مالک شوند. یعنی نهادهای متولی، خانه مورد نظر تاریخی را با ملک یا خانه‌ای با همان ارزش مالی برای معاوضه معرفی کنند. چون در بسیاری از موارد مالکان خانه‌ها راضی به گرفتن بهای نقدی ملک خود نیستند. در واقع این راهکار حکم یک تیر و دو نشان را دارد. از طرفی مالک از بلاتکلیفی بیرون می‌آید و از طرف دیگر سازمان متولی می‌تواند با مرمت و در مرحله بعد، تغییر کاربری، آن خانه را به موزه، سرای محله یا مکانی فرهنگی تبدیل و حتی به وسیله آن درآمدزایی کند. خلاصه آنکه این عزم جمعی باید هرچه زودتر شکل بگیرد و کمی دست بجنبانیم، چون به قول شاعر ناگهان زود، دیر می‌شود.