![تغییر سیاست پولی برای مهار نرخ بهره](/img/newspaper_pages/1400/07-maher/06/rooyi/04-02.jpg)
تغییر سیاست پولی برای مهار نرخ بهره
سیاست بانک مرکزی در بازار بین بانکی تغییر کرد
![تغییر سیاست پولی برای مهار نرخ بهره](/img/newspaper_pages/1400/07-maher/06/rooyi/04-02.jpg)
بانک مرکزی سیاست پولی خود را در بازار بین بانکی از جذب نقدینگی به تزریق تغییر داد تا به این ترتیب جلوی افزایش بیشتر نرخ بهره را در راسته بانکداران بگیرد. سیاستی که البته مؤثر بودن آن در میانمدت محل تردید است و تزریق بیشتر نقدینگی برای مدیریت نرخ بهره نشانهای آشکار از انبساط پولی است و در شرایط تورمی نگرانکننده بهنظر میرسد. باید منتظر ماند و دید آیا چرخش موضع سیاستگذار پولی میتواند نرخ بازده را در سایر بازارها متعادل سازد یا این سیاست درنهایت به تشدید نرخ تورم، رشد نقدینگی و افزایش پایه پولی منجر خواهد شد؟ نرخ بهره بین بانکی براساس آخرین اعلام بانک مرکزی به 19درصد رسیده و اکنون سؤال مهم این است که آیا این تغییر موضع به کاهش تنش پولی و نقدینگیخواهی بانکهای دارای کسری تراز منجر خواهد شد؟
بهگزارش همشهری، بانک مرکزی با پیشبینی وضعیت نقدینگی در بازار بین بانکی و مشاهده افزایش نرخ در این بازار به 19درصد اعلام کرد موضع خود را به جای مکش مازاد نقدینگی از بانکها، به پمپاژ نقدینگی تغییر داده و در اجرای عملیات بازار باز و در قالب توافق بازخرید معکوس به تزریق نقدینگی به میزان 11هزارو850میلیارد تومان در حراج هفتگی 4مهر اقدام کرده است. در این حراج 8بانک دارای کسری نقدینگی سفارش خود را به ارزش 11هزار و850میلیارد تومان روی میز سفارش قرار دادند و بانک مرکزی با پیشنهاد قرضگیری این 8بانک بهمدت 8روز با حداقل نرخ بازخرید 19درصد موافقت کرد.
این تغییر سیاست پولی در شرایطی رخ داده که از ابتدای امسال بانک مرکزی با هدف مهار تورم سیاست انقباض پولی از طریق جذب مازاد نقدینگی بانکها را با فروش اوراق و انجام عملیات بازخرید معکوس این بانکها در پیش گرفته بود و اکنون مشخص شده در پایان نیمه نخست سال، بانکها با کمبود شدید نقدینگی و کسری تراز مواجه شدهاند و برای جبران کسری نقدینگی کوتاهمدت خود به قرض گرفتن از همدیگر در بازار بین بانکی روی آوردهاند که باعث شده نرخ بهره بین بانکی به 19درصد برسد. بانک مرکزی با هدف جلوگیری از افزایش نرخ بهره در بازار بین بانکی سرانجام پس از 6ماه سیاست انقباض پولی را کنار گذاشته و تلاش دارد جلوی تنش بانکها به واسطه بالا رفتن نرخ بهره را بگیرد و نگذارد این نرخ به کانال 20درصدی و رسیدن به سقف نرخ سیاستگذار نزدیک شود.
روند نرخ بهره بین بانکی
نرخ بهره بین بانکی از 25بهمن پارسال تاکنون روند متفاوتی را تجربه کرده تا جایی که در 28اسفند پارسال به سقف 19.9درصد رسید. سیاستگذار پولی سقف نرخ اعتبارگیری بانکها را 22درصد و نرخ سپردهگذاری بانکها نزد بانک مرکزی را 14درصد تعیین کرده و تلاش دارد نرخ بهره بین بانکی را در دالان سود تعیین شده، مدیریت کند. از ابتدای امسال ناگهان نرخ بهره بین بانکی از محدوده 20درصد به کانال 18درصد کاهش یافت و در پایان هفته منتهی به 14مرداد1400 نرخ بهره بین بانکی به 18.08درصد رسید. یک هفته پس از نمایان شدن کاهش نرخ بهره بین بانکی، بانک مرکزی سیاست پولی انقباضی را در پیش گرفت و تلاش کرد مازاد نقدینگی نزد بانکها را جمع کند و در فاصله 21مرداد تا ابتدای مهر امسال هیچ بانکی مازاد نقدینگی اعلام نکرد، در آن مقطع بانک مرکزی هم هر هفته اعلام میکرد درخواستی از بانکها برای شرکت در حراج هفتگی در قالب توافق بازخرید معکوس ارسال نشده است، نتیجه اینکه موضع عملیات بانک مرکزی در بازار همچنان جذب نقدینگی بود. به این معنا که بانکها به اینکه از بانک مرکزی قرض کوتاهمدت بگیرند، نیازی احساس نکردند.
زنگ هشدار بهصدا درآمد
24شهریورماه اکبر کمیجانی، رئیسکل بانک مرکزی، بانکداران را به میرداماد فراخواند و به صراحت اعلام کرد: ضروری است بانکها مدیریت نقدینگی و کنترل رشد ترازنامه خود را جدی بگیرند و دقت و کنترلهای لازم را در اینباره داشته باشند؛ زیرا این امر در بلندمدت بر متغیرهای کلان اقتصادی همچون نقدینگی و تورم اثرگذار است. او فاش کرد حجم نقدینگی از 3921هزار میلیارد تومان فراتر رفته، یعنی 12.8درصد رشد نسبت به پایان سال99 و 39.1درصد جهش نسبت به12ماه منتهی به پایان مرداد1400. بهگفته کمیجانی، این نرخ رشد نقدینگی مطلوب بانک مرکزی نیست و باید تلاش شود از کانال عملیات بازار باز، از شتاب نقدینگی کاسته شود. او تلویحا تهدید کرد: اگر بانکها خودشان جلوی اضافه برداشتشان را نگیرند، بانک مرکزی به ناچار به اقدامات احتیاطی و نظارتی روی میآورد. این هشدارها باعث نشد تا بانکهای دارای مازاد نقدینگی، اضافه آن را نزد بانک مرکزی سپردهگذاری کنند و ترجیح دادند تا با نرخ بالاتر در بازار بین بانکی، به بانکهای ضعیفتر و دارای کسری نقدینگی قرض بدهند و سود بیشتری در قرضدهی شبانه بهدست آورند. نتیجه آن رسیدن نرخ بهره در بازار بین بانکی به 19.1درصد در هفته منتهی به ابتدای مهر1400 بود. 3روز بعد بانک مرکزی برای جلوگیری از ادامه پیشروی نرخ بهره بین بانکی و رسیدن آن به کانال 20درصدی وارد شد و 11هزارو850هزار تومان به 8بانک نقدینگی تزریق کرد. سؤال اصلی اینجاست که آیا این وضعیت جدید پولی جلوی تنش نرخ بهره بین بانکی را میگیرد و در نهایت باعث کنترل نرخ رشد نقدینگی و تورم میشود؟ پیشبینی میشود در نیمه دوم امسال به سبب کسری بودجه دولت و نمایان شدن علائم آن در ماههای آینده، میل به نقدینگیخواهی بانکها بیشتر شود و بانک مرکزی چارهای جز، تزریق نقدینگی نداشته باشد؛ سیاستی که البته هنوز قضاوت درباره اثربخشی آن در نیمه دوم سال زود بهنظر میرسد.