• چهار شنبه 16 آذر 1401
  • الأرْبِعَاء 13 جمادی الاول 1444
  • 2022 Dec 07
دو شنبه 10 آذر 1399
کد مطلب : 117259
+
-

سال شروع جنگ

ادبیات انقلابی با آثار متعدد خود، سردمدار ادبیات داستانی بود

داستان
سال شروع جنگ


حسنا مرادی  

سال1359، مانند سال قبل و بعدش، برای ایران پس از انقلاب، سال پرحادثه‎‌‎ای بود. مهم‎‌‎ترین این اتفاقات، شروع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در آخرین روزهای شهریورماه محسوب می‌شود. یکی از نمودهای این تحولات و اتفاقات در دنیای ادبیات داستانی، شکل‎‌‎گیری ادبیاتی انقلابی با درونمایه‎‌‎ شرح ظلم و ستم رژیم شاهنشاهی و ساواک بر مردم ایران بود. از سوی دیگر، شروع جنگ تحمیلی، سبب تولد ژانر جدید ادبیات جنگ در داستان ایرانی شد. این ژانر در سال‎‌‎های بعد، سال‌به‌سال به پختگی و گستردگی رسید، تا آنجا که بسیاری از نویسندگان نسل قدیم‎‌‎تر هم کتاب‎‌‎هایی در این ژانر نوشتند. علاوه بر همه اینها، ادبیات اقلیمی که در اوایل دهه 1350، بیشتر به شکل تجربه‎‌‎نگاری‎‌‎هایی خام دیده می‎‌‎شد، در اواخر این دهه، شاهد خلق آثاری پخته و قابل توجه از نویسندگانی کارآزموده بود. دیگر جریان سال‎‌‎های آخر این دهه، ورود نویسندگان جوان و تازه‎‌‎کار جدید به عرصه ادبیات داستانی بود که بسیاری از آنها، در سال‎‌‎های بعد تبدیل به ستارگان ادبیات داستانی ایران شدند. مضمون‎‌‎های داستان‎‌‎های ادبیات انقلابی، بیشتر اوقات در چند دسته قرار می‎‌‎گرفتند. بعضی از داستان‎‌‎ها نمایشگر ظلم و ستم رژیم پهلوی و فقر و بدبختی مردم به‎‌‎عنوان زمینه‎‌‎ساز انقلاب بودند.«طلوع ستمکشان» از غلامحسین طوسی، «بیکاران» از حمید جوانمرد و مجموعه‎‌‎داستان‎‌‎های «نخل و باروت» و «حادثه در کارگاه مرکزی» از قاضی ربیحاوی با روایت درد و رنج مردم و مواجهه آنها با رژیم شاهنشاهی ریشه‎‌‎های شکل‎‌‎گیری انقلاب را ترسیم می‎‌‎کردند. «قلعه‌‎‌‎نشینان» از محسن حسام، «جویندگان نان» نوشته محمدرضا ماهیدشتی و«نان»  اثر هوشنگ اسدی هم فقرنگاری‎‌‎هایی از وضعیت مردم شهرهای مختلف ایران مانند تهران و کرمانشاه در دهه1350 بودند. بعضی دیگر از داستان‎‌‎های انقلابی به مبارزات انقلابی مردم و حواشی آنها می‎‌‎پرداختند. مجموعه داستان «اینک وطن تبعیدگاه» از داریوش کارگر، «روشنفکر کوچک» از نسیم خاکسار و «سلول 18» نوشته علی ‎‌‎اشرف درویشیان، داستان‎‌‎هایی از این نوع بودند که خاطرات مبارزه و ماجراهای زندانیان سیاسی را روایت می‎‌‎کردند.

این خبر را به اشتراک بگذارید