یادداشت
لزوم حراست حریم از زمین‌خواری
رضا دوستی | مدیر امور اراضی استان تهران
تصرف عدوانی اراضی ملی یا تفکیک و افراز اراضی و در برخی موارد تغییر کاربری‌های غیرمجاز از جمله اقداماتی است که در قانون از آن به زمین‌خواری در اراضی ملی یاد می‌شود. در قانون برای مرتکبان زمین‌خواری، محکومیت‌هایی پیش‌بینی شده است که درباره بازدارنده بودن یا نبودن آن محل بحث زیادی وجود دارد. علاوه بر این موارد، در قوانین کشور بهره‌برداری غیرقانونی، نامتعارف و سوداگرانه از زمین به‌عنوان عملی مجرمانه تلقی و ذیل عنوان زمین‌خواری برای آن حدود و جرائمی در نظر گرفته شده است.
متأسفانه باید گفت که برخی از زمین‌خواری‌های انجام شده در حوزه روستاها و دهیاری‌های حاشیه شهر در حال انجام است و برخی بخشداران، دهیاران و متولیان محلی، بدون استعلام از دستگاه‌هایی مانند امور اراضی، وزارت نیرو، منابع طبیعی یا حتی شهرداری مجوز تغییر کاربری زمین‌ها را صادر کرده و به دلیل بی‌اطلاعی از قوانین اجازه تعدی به زمین‌ها و اراضی ملی و حاشیه رودخانه را می‌دهند. بارها در رسانه‌ها تصاویر و گزارش‌هایی مبنی بر برخورد با این ساخت‌وسازها و تخریب بناهای ساخته شده، منتشر شده است.
اما به نظر می‌رسد اشکالاتی سبب شده است این روند همچنان ادامه داشته باشد. بر اساس قانون، هر مرجعی برای صدور پروانه ساختمانی در اراضی ملی و کشاورزی، حریم شهرها و رودخانه‌ها باید استعلام لازم را از دستگاه‌های مربوطه بگیرند که متأسفانه برخی از دهیاران و بخشداران به ویژه در نقاط حریم شهر تهران و مناطقی که دارای جذابیت‌های بالایی برای ساخت‌وساز دارند این کار را انجام نمی‌دهند. در برخی موارد به دلیل بی‌اطلاعی از قوانین یا خدای ناکرده بی‌توجهی به قانون، اجازه ساخت‌وساز و تغییر کاربری به افراد می‌دهند که بدون شک چنین رویه‌ای مستوجب برخورد قانونی با متخلفان در هر رده و مسئولیتی است. هرچند که ممکن است اطلاع‌رسانی لازم از قوانین این حوزه به خوبی به متولیان محلی انجام نشده باشد.
معتقدم در کنار اعمال قانون و برخورد با متخلفان باید فرهنگسازی لازم برای حفاظت از اراضی انجام شود که این مهم، نیازمند عزم و اراده‌ای ملی دارد چراکه با فرهنگسازی و تبیین اهمیت حفظ اراضی ملی و تبعات جبران‌ناپذیر بی‌توجهی به این موضوع، می‌توان آمارهای مربوط به زمین‌خواری در پایتخت را کاهش داد و آینده‌ای بهتر برای شهر و شهروندان رقم زد. در صورتی که دغدغه مردم به حفظ اراضی طبیعی افزایش یابد و شهروندان بدانند تغییر کاربری‌های غیرمجاز می‌تواند به محیط‌زیست، کیفیت زندگی و نوع زیست آنها تا چه اندازه لطمه وارد می‌کند می‌توان امیدوار به افزایش مشارکت شهروندان در حفظ اراضی و جلوگیری از دست‌اندازی به این ثروت ملی بود.
در همینه زمینه :
