3پیام تشییع رهبر شهید انقلاب

داود منظور؛  رئیس سازمان برنامه و بودجه دولت سیزدهم

مراسم تشییع باشکوه و بی‌نظیر رهبر شهید انقلاب اسلامی تنها یک آیین سوگواری جهانی نبود، بلکه یک رخداد سیاسی، اجتماعی و تمدنی عظیم بود که پیام آن از شهرها و روستاهای ایران و عراق فراتر رفت و به اتاق‌های تصمیم‌گیری واشنگتن و تل‌آویو رسید. آنچه در این روزها رخ داد نمایش عظیم پیوند مردم با نمادهای هویت، استقلال، مقاومت و عزت ملی و اسلامی بود که نه با دستور اداری می‌توان آن را خلق کرد و نه با تبلیغات رسانه‌ای می‌توان نمونه مصنوعی آن را ساخت.
در شرایطی که دشمنان ایران تصور می‌کردند پس از جنگ، افزایش فشار اقتصادی، عملیات روانی و ترور قائد شهید امت، جامعه ایرانی دچار ترس، سردرگمی و شکاف خواهد شد خیابان‌ها صحنه‌ای کاملا متفاوت نشان دادند. حضور چند‌ده‌میلیونی مردم در ایران و سپس عراق، این پیام روشن را مخابره کرد که شهادت رهبر نه نقطه پایان انسجام، بلکه لحظه‌ای برای بازتعریف پیوند ملت با آرمان‌های خود بود. این حضور گسترده، پاسخ آرام اما قاطع مردمی بود که می‌خواستند بگویند فشار، تحریم و تهدید آنها را از مسیر استقلال و مقاومت جدا نکرده است. اهمیت این مراسم فقط در بزرگی جمعیت نبود. آنچه این رخداد را به یک پدیده کم‌نظیر تبدیل کرد انسجام ملی، همدلی سراسری در برگزاری مراسم و مدیریت اجتماعی آن بود. اجتماع چندده‌‌میلیونی مردم در چند شهر و 2کشور، بدون بروز تلفات انسانی، خود نشان‌دهنده بلوغ مردمی و توان مدیریتی در سطح ملی بود.
در جهانی که بسیاری از تجمع‌های بزرگ با کوچک‌ترین خطای امنیتی یا مدیریتی به بحران تبدیل می‌شود چنین مراسمی نشان داد که جامعه ایرانی و امت اسلامی در لحظات تاریخی، هم توان حضور دارد و هم توان نظم‌آفرینی.
این تشییع 3پیام اصلی داشت. نخست آنها پیام داخلی بود. ملت ایران با وجود همه دشواری‌های اقتصادی، فشارهای اجتماعی و گلایه‌های روزمره، در لحظه‌ای که پای هویت، امنیت و استقلال کشور در میان باشد می‌تواند بار دیگر به صحنه بیاید و تصویری از وحدت ملی ارائه کند. این حضور به‌معنای انکار مشکلات نیست‌ بلکه به این معناست که جامعه ایران میان اعتراض به کاستی‌ها و دفاع از اصل کشور، استقلال و عزت ملی تفاوت قائل است.
پیام دوم منطقه‌ای بود. امتداد مراسم از ایران به عراق، به‌ویژه در شهرهای مقدس و در میان جمعیت‌های گسترده و برگزاری مراسم‌ عزاداری در کشورهایی مانند پاکستان، هند، افغانستان، لبنان و ترکیه نشان داد که جایگاه رهبر شهید محدود به مرزهای رسمی ایران نبود. این حضور فرامرزی تصویری از پیوند عمیق معنوی و سیاسی میان ملت‌های منطقه ارائه کرد که با بمباران، تحریم یا عملیات روانی از میان نمی‌رود. برای بسیاری از ملت‌های منطقه، رهبر شهید نماد ایستادگی در برابر سلطه، دفاع از فلسطین، حمایت از استقلال ملت‌ها و مقاومت در برابر تحقیر تاریخی جهان اسلام بود.
پیام سوم خطاب به آمریکا و رژیم صهیونیستی بود. آنان می‌خواستند با ترور و جنگ، ایران را وارد مرحله ضعف، ترس و عقب‌نشینی کنند‌ اما تشییع عظیم امام شهید امت نشان داد که محاسبه آنان دست‌کم در سطح روانی و اجتماعی خطا بوده است. اگر هدف شکستن روحیه ملت و ایجاد گسست در ساختار اجتماعی ایران بود، خیابان‌ها پاسخ دیگری دادند. مردم با حضور خود اعلام کردند که شهادت در فرهنگ این ملت پایان راه نیست و آغاز مرحله‌ای تازه از عهد و وفاداری است.
از همین‌جا می‌توان علت عصبانیت شدید ترامپ را فهمید. خشم و اهانت‌های اخیر او فقط واکنشی عصبی به چند شعار یا پلاکارد نبود. ترامپ از صحنه‌ای عصبانی شد که روایت مطلوب او را فروریخت. می‌خواست تصویری از ایران شکست‌خورده، منزوی، پریشان و آماده امتیازدهی ارائه کند، اما با صحنه‌ای مواجه شد که در آن میلیون‌ها نفر در ایران و عراق با آرامش و عظمت پیکر رهبر شهید را بدرقه کردند و پیام استمرار، انتقام، مقاومت و وفاداری را به جهان مخابره کردند.
ترامپ از این واقعیت عصبانی است که جنگ و ترور نتوانست سرمایه اجتماعی مقاومت را نابود کند. او از این عصبانی است که تشییع رهبر شهید به‌جای نمایش فروپاشی، به نمایش قدرت نرم ایران و جهان اسلام تبدیل شد. او از این عصبانی است که حتی پس از شدیدترین فشارها ایران هنوز می‌تواند خیابان را به صحنه سیاست جهانی تبدیل کند. اهانت‌های او بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، نشانه آشفتگی و ترس در برابر واقعیتی است که در محاسبات آمریکا جایی نداشت.
این مراسم نشان داد که قدرت ملی فقط در موشک، اقتصاد یا دیپلماسی خلاصه نمی‌شود. قدرت ملی زمانی معنا پیدا می‌کند که یک ملت در لحظه خطر توان حضور، سوگواری، خشم، صبر و سازمان‌یافتگی خود را همزمان نشان دهد. تشییع رهبر شهید نمایش چنین قدرتی بود؛ قدرت مردمی که در عین تحمل سختی‌ها، اجازه نمی‌دهند دشمن درباره هویت و آینده آنان تصمیم بگیرد.
البته پیام این حضور فقط در بیرون از مرزها نبود. این مراسم برای مسئولان کشور نیز پیام روشنی داشت. مردمی که چنین باشکوه در میدان حاضر می‌شوند شایسته حکمرانی کارآمدتر، اقتصاد منظم‌تر، عدالت بیشتر و توجه عمیق‌تر به معیشت و کرامت خود هستند. حضور میلیونی مردم سرمایه‌ای بزرگ است‌ اما این سرمایه تنها زمانی پایدار می‌ماند که با صداقت، خدمت، اصلاح امور و صیانت واقعی از منافع ملی پاسخ داده شود.