• چهار شنبه 7 آبان 1399
  • الأرْبِعَاء 11 ربیع الاول 1442
  • 2020 Oct 28
شنبه 18 آبان 1398
کد مطلب : 87075
+
-

این سه بانوی نهنگ‌واره

این سه بانوی نهنگ‌واره

ابـراهـیم   افـشـار
روزنامه‌نگار





 این روزها که ورزش بانوان ایران چنان بی‌منبع و بی‌مرجع و هرکی هرکی شده که هر کس خودش را نخستین فلان‌کاره تاریخ، نخستین بهمان‌کاره تاریخ ورزش زنان، یا حتی نخستین مادر ورزش‌های زنانه و نخستین خاله و دایه فلان رشته می‌انگارد و سُرنازن‌های رسانه‌ای تاریخ‌ناشناس نیز برای بادکردن آنها در بوق‌های خود می‌دمند، چاره را در این دیدم که فقط 3 زن بزرگ تاریخ ورزش زنان ایران را معرفی کنم؛ 3 شیرزن از روزهایی دیر و دور و دراز که ما هنوز به دنیا نیامده بودیم که آنها سدها را یکی‌یکی می‌شکستند و به پیش می‌رفتند. آنها در زمانه‌ای تاریخ‌سازی می‌کردند که همین ژاپنی‌های توسعه‌یافته امروز که مایه رشک دنیا شده‌اند، چنین جسارتی را نداشتند. همان جاپونی‌هایی که وقتی خبردار شدند که رئیس دهکده بازی‌های آسیایی تهران (1974) یک زن است، لب می‌گزیدند. یا بزرگواری خانم تربیت را به یاد می‌آورم وقتی که از المپیک 1936 برلن گزارش می‌نوشت، هنوز در قاره آسیا ورزشی‌نویس زن نداشتیم. یا وقتی که خانم منیر مهران با یک دستش آثار مهم ادبی را از فرانسه ترجمه و با دست دیگرش نشریه گرانمایه نیرو و راستی را منتشر می‌کرد، هنوز بسیاری از زن‌های ایران و آسیا جنس دوم محسوب می‌شدند. یک روز باید ورزش بانوان ما این سه زن عظیم‌الجثه را پاس بدارند:
  هنوز وقتی گزارش‌های خانم تربیت از مراسم افتتاح المپیک 1936 برلن را می‌خوانم، مو بر تنم سیخ سیخ می‌شود. این چه شیرزنی است که هنوز درحالی‌که نخستین کاروان مردانه ایران 12سال بعد از این تاریخ برای نخستین حضورش در المپیک (1948لندن) آستین بالا می‌زند، از برلن هیتلری سردرمی‌آورد و چنان گزارش مفصل و رئالی از مراسم‌های آنجا می‌نویسد که انگار دست آدم را گرفته و به برلن برده است. گزارش رمانتیک و شجاعانه خانم تربیت از حضور زنان در المپیک آلمان به تاریخ ششم اوت 1936 که در اطلاعات سال‌1315 چاپ شده است، لبریز از ستایشی زنانه از بانوان قهرمان 27کشور است که در دل ورزشکاران 59کشور می‌جنگند و چشم‌های جهان را خیره می‌کنند. خانم تربیت که متولد استامبول بود، وقتی تحصیلاتش را در آن دیار تمام کرد، به شوق خدمت، به وطنش ایران بازگشت و به کمک همسرش محمدعلی‌خان تربیت، نخستین آموزشگاه شش‌کلاسه دخترانه در تبریز را تاسیس کرد (1301). آن زمان‌ها حضور دخترکان در آموزش و پرورش غیرمکتبخانه‌ای به‌ویژه وقتی که اصرارها و برنامه‌های خانم تربیت برای آموزش ورزش به دختران در رأس برنامه‌هایش قرار گرفته بود، کارکردی بسیار شجاع‌دلانه داشت. همسر او میرزا محمدعلی‌خان تربیت از روزنامه‌نگاران مهم و روشنفکران عملگرای آن سال‌ها و از بنیانگذاران کتابخانه نوین در ایران، بعدها دست همسرش را گرفت و به تهران آورد و به‌عنوان پنجمین رئیس ورزش ایران خدمت کرد و در سال 1318درگذشت.
   دومین زن اژدهای ورزش ایران، خانم مویدثابتی بود؛ زنی که ریاست دهکده بازی‌های آسیایی تهران‌1974 را به‌عهده داشت. وی در نخستین روزهای شهریور‌54 چنان پرستیژی داشت که حتی کاروان ژاپن از دیدن او در چنین پستی مبهوت مانده بود. کاروانی که وقتی به تهران رسید و خبرنگاران ایرانی به مصاحبه با رئیس کاروان چشم‌بادامی‌ها شتافتند، آنها از اینکه برای نخستین‌بار در قاره آسیا یک زن را به ریاست دهکده بازی‌ها برگزیده‌اند، تعجب می‌کردند و علنا اعتراف کردند که ما هنوز این جسارت را پیدا نکرده‌ایم که به زن‌ها در سپردن چنین پست‌های حساسی اعتماد کنیم. هفتمین دوره بازی‌های آسیایی که از روز دهم شهریور‌1353 در تهران افتتاح شد، 3200ورزشکار آسیایی را در دهکده بازی‌ها
 جا داده بود که از این تعداد، 800نفرشان دختر بودند. خانم پروین مویدثابتی، شهردار 43ساله بازی‌های آسیایی که دهکده را با 3 معاون خود اداره می‌کرد، خانم نجم‌آبادی را در بخش زنان و 2معاون دیگرش را برای مدیریت بخش پسران دهکده انتخاب کرده بود. این در حالی بود که کامران فاضل، پسر بزرگ خانم مویدثابتی شهردار دهکده، کارگردان نمایش رستم و سهراب- نخستین برنامه هنری افتتاح بازی‌های آسیایی تهران- بود. هنوز این بریده جریده در تاریخ ورزش ایران مانده است که رئیس‌کل کاروان 380نفری ژاپن خطاب به خبرنگاران ایرانی می‌گوید «شما چه آدم‌های پر دل و جرأتی هستید. ما هرگز جرأت نمی‌کنیم کار به این مهمی را به‌دست یک زن بسپاریم». خسته نباشید برادران چشم‌بادامی.
  سومین شیرزن آسمان ورزش ایران خانم منیر مهران بود؛ سردبیر نشریه نیرو و راستی و مدیر این باشگاه تاریخ‌ساز که در دهه‌های 20و 30ده‌ها ستاره تحویل تاریخ ورزش ایران داده بود؛ مترجمی گرانسنگ که در همین دوره باشگاه‌داری‌اش به پر گشودن همزمان دو بال جسمانی و فرهنگی در کلوپش اعتقاد داشت و طی 2دهه آثاری چون کلبه عمو تم (اثر خانم هریت بیچر استو و برنده جایزه بهترین ترجمه سال 1336)، رانده شده (اثر آلمار گرین)، انسان‌ها و خرچنگ‌ها و نیز انسان گرسنه (اثر ژوزوئه دوکاسترو)، جهان سوم و پدیده کم‌رشدی (اثر ایولکست)، سرگشته راه حق (نیکوس کازانتازاکیس)، خیال‌پردازی یا نابودی (رنه دومن) و نیز کتاب تأثیرگذار «فن ورزش» را در انتشارات امیرکبیر منتشر کرد که با استقبال عجیب مردم مواجه شد. خوشا به حال و احوال ورزش ما که حتی یک عکس پرتره واضح از خانم تربیت و منیرخانم نداریم.

این خبر را به اشتراک بگذارید