تیمچه و سرا

«قیصریه»، «خان»، «سرا» و «تیمچه» برخی از اجزایی هستند که فضای بازارهای سنتی را می‌سازند.‌ سرا یا خان بخشی از بازار است که در آن اجناس به‌صورت کلی به فروش می‌رسد و به بقیه دکان‌ها و بخش‌های بازار ارسال و توزیع می‌شود. مثل سرای دالان دراز در بازار تهران که محل فروش آجیل است.  قیصریه شکل دیگری از دالان‌های بلند بازار است که در آن مشاغل و صنایع ظریف مثل زرگران، بزازان و سوزن‌دوزان و.... برخلاف‌ سرا و قیصریه که در یک راستا قرار دارند، تیمچه حول یک محور مدور شکل می‌گیرد. تیمچه‌ها معمولاً معماری چشمنوازتری نسبت به سایر بخش‌های بازار دارند و حجره‌ها در آن 2طبقه هستند. مثل تیمچه حاجب‌الدوله در بازار تهران. تیمچه‌ها سرپوشیده هستند و برخلاف رسته بیش از یک یا 2صنف در تیمچه کالاهای خود را عرضه می‌کنند. تیمچه در ورودی هر دالان خود درهای بزرگی دارد که با تعطیل شدن بازار بسته می‌شوند؛ درست مثل‌‌ سراها که برای حفاظت از اموال حجره‌ها با تعطیل شدن بازار درهای آن بسته می‌شود.  در طبقات اول تیمچه‌ها و ‌‌سراها «حجره» و دکان قرار دارد که کوچک‌ترین بخش تشکیل‌دهنده بازار است و محل کسب. طبقه دوم هم به‌عنوان دفاتر حساب و کتاب حجره یا انبار کالا اختصاص دارد.‌ سرا و تیمچه محله‌هایی غیر‌مسکونی در بازار هستند و برخلاف راسته‌ها و کوچه‌های منتهی به آن که محل زندگی کارگران و کاسبان بازار است، در تیمچه و‌‌ سرا خانه مسکونی وجود ندارد.