فرصت‌های جدید شغلی در کن و ری

زینب زینال‌زاده| خبرنگار:

مناطق 5و20

 مهاجرت، پدیده‌ای است که نه تنها کشور ما بلکه در تمام دنیا وجود دارد. افرادی که در کشورشان اقبالی برای پیشرفت و ساختن زندگی بهتر و آینده روشن ندارند، راهی کشورهایی که وضعیت اقتصادی بهتری دارند، می‌شوند و کشور ما هم از این امر مستثنا نیست. در سال‌های اخیر شاهد مهاجرت گسترده اتباع افغانی و پاکستانی به کشورمان بوده‌ایم اما با به وجود آمدن نوسان در بازار اقتصادی و تشکیل حباب در بازار ارز، پدیده مهاجرت معکوس رایج شد و همین امر نگرانی‌هایی مبنی بر رها شدن کارهای خدماتی و ایجاد آشفتگی در جامعه را همراه داشته اما «علی صادقی» سرپرست اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی در گفت‌وگوی اختصاصی با همشهری محله از این نگرانی با عنوان فرصت یاد می‌کند و می‌گوید: «مهاجرت اتباع، باعث ایجاد فرصت شغلی برای نیروی کار ایرانی می‌شود.»


براساس آخرین آمارها بیش از یک میلیون تبعه افغانستانی در تهران زندگی می‌کنند. چه تعداد از این جمعیت دارای کارت آمایش و پاسپورت خانوار هستند و چه تعداد تبعه غیرمجازند؟ 
براساس آمارها حدود 218 هزار و 281 تبعه افغانستانی دارای کارت آمایش، 209 هزار و 427 تبعه دارای پاسپورت خانواری هستند. تعداد افراد غیرمجاز هم 320 هزار و 340 نفر است. بنابراین، آمارهای ما نشان می‌دهد در مجموع 748 هزار و 48 تبعه افغانستانی در استان داریم. 

اتباع اغلب در کدام شهرستان‌های استان سکونت دارند؟ 
اتباع افغانستانی در شهر تهران تجمع بیشتری دارند و بعد از آن در شهرستان‌های ری، ورامین و پاکدشت بیشترین آمار اتباع افغانی را داریم. 

اشاره کردید که منطقه 20 در شهر تهران بیشترین فراوانی حضور اتباع را دارد. در شهر تهران کدام منطقه بیشترین آمار حضور اتباع افغانی را دارد؟ 
بله این درست است. بجز شهرستان ری که در محدوده منطقه 20 قرار دارد تعداد قابل توجهی از اتباع افغانستانی در محدوده کن ساکنند. 

اکثر اتباع در کارهای خدماتی مشغول کار هستند و با توجه به شرایط کنونی اقتصادی اغلب آنها تمایل به خروج از کشور دارند. ممکن است این مهاجرت معکوس تبعات منفی در بخش‌هایی که مشغول کار بودند ایجاد کند؟ 
این تصور که با خروج اتباع افغانی شهروندان و جامعه دچار مشکل خواهند شد، درست نیست. با خروج آنها قطعاً فرصت‌های شغلی برای نیروی کار ایرانی ایجاد می‌شود و مسئولان با تدابیر خاصی می‌توانند به نحو احسن از موقعیت پیش آمده استفاده کنند. بنابراین نگرانی اینکه مشاغلی با خروج اتباع بلاتصدی بماند نداریم. 

اغلب بر این باورند که نیروی کار ایرانی حاضر نیستند کارهای خدماتی که اتباع بیگانه متصدی آن هستند انجام دهند. نظر شما در این مورد چیست؟ 
این موضوع مطلق نیست. برخی از پیمانکاران به دلیل پرداخت دستمزد کم و نپرداختن حق بیمه از نیروی کار اتباع افغان به‌ویژه اتباع غیرمجاز استفاده می‌کنند. وقتی چنین نیروهایی نباشند، پیمانکار مجبور می‌شود بر اساس قوانین کار از نیروی ایرانی برای انجام امور خود استفاده کند. این موضوع منجر به افزایش اشتغال و بهبود معیشت خانوارهای کارگری ایرانی خواهد شد. 

استفاده از نیروی کار اتباع غیرمجاز خلاف است. شما در این مورد چه نظارت‌هایی دارید؟ 
اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی گشت مشترک کار دارد که نمایندگان ناجا، اداره کار و فرمانداری در آن حضور دارند. این گشت‌ها به‌صورت مستمر به کارگاه‌های تولیدی مراجعه و به محض مشاهده تبعه غیرمجاز، فرد دستگیر و با احکام قانونی رد مرز می‌شوند. پیمانکارانی که به‌صورت غیر‌قانونی از این دسته اتباع استفاده می‌کنند در مرحله اول با تذکر و در صورت تکرار تخلف به مراجع قانونی معرفی می‌شوند تا بر اساس قانون با آنها برخورد شود. 


علی صادقی| سرپرست اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی


همان‌طور که اشاره کردید اتباع غیر‌مجاز زیادی در پایتخت زندگی می‌کنند. شناسایی و ساماندهی آنها وظیفه گشت کار است؟ 
خیر. این گشت‌ها وظیفه رسیدگی و ساماندهی کارگاه‌های کار و تولید را به عهده دارند. گشتزنی معابر به عهده نیروی انتظامی است. آنها مکان‌ تردد و تجمع اتباع را شناسایی کرده‌اند و روزانه در تهران گشتزنی می‌کنند. در این گشت‌زنی‌ها، اتباعی را که کارت اقامت ندارند دستگیر و به اردوگاه مراقبتی در روستای عسگر‌آباد پیشوای ورامین منتقل می‌کنند. فرایند رد مرز این دسته از اتباع غیرمجاز در این اردوگاه انجام می‌شود و در مدت مشخصی افراد رد مرز می‌شوند. 

به‌طور میانگین روزانه چه تعداد اتباع دستگیر و رد مرز می‌شوند؟ 
آمارها متغیر است اما به‌طور متوسط روزانه 100 تبعه افغان دستگیر و رد مرز می‌شوند. سال گذشته حدود 60 تا 70 هزار تبعه از ایران رد مرز شده‌اند. 

قطعاً در بین دستگیر‌شدگان زن و کودک هم وجود دارد. تکلیف آنها چیست؟ 
براساس قانون ما نمی‌توانیم زنان بی‌سرپرست و کودکان زیر 15 سال را رد مرز کنیم اما در صورت وجود حکم قضایی این کار انجام می‌شود. همه افرادی که دستگیر می‌شوند با حکم قضایی به اردوگاه منتقل و طبق همان حکم مقام قضایی رد مرز می‌شوند. زنان اگر همسر داشته باشند و اعلام کنند که همسرشان در کشور است مأموران نیروی انتظامی او را شناسایی و همراه با خانواده رد مرز می‌کنند. 

تکلیف زنانی که همسرشان اتباع غیرمجاز هستند، چیست؟ 
زنان ایرانی که همسرشان تبعه غیرمجاز است و رد مرز شده می‌توانند به اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری تهران مراجعه و با ارائه مدارک شناسایی و عقدنامه پیگیر امور همسر خود شود. در صورت تمایل بازگشت مرد به ایران، مراحل دعوتنامه از طریق اداره کل اتباع و وزارت کشور و وزارت امور خارجه انجام می‌شود و پس از بازگشت به کشور ازدواج آنها به‌صورت رسمی ثبت می‌شود. 

براساس آمار ارائه شده از سوی نیروی انتظامی 31‌درصد جرائم کشور در تهران رخ می‌دهد. سهم اتباع افغان از این آمار چقدر است؟ 
طبق آمارهایی که سال گذشته از سوی سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی ارائه شده است، حدود 7 تا 10‌درصد جرائم توسط اتباع بیگانه رخ می‌دهد یا آنها به نوعی در وقوع آن دخیل هستند. اغلب جرائمی که این افراد مرتکب می‌شوند سرقت و خریدو‌فروش موادمخدر است. این نکته را باید گفت که در بسیاری از موارد، اتباع افغان مورد سرقت قرار می‌گیرند و به این دلیل، آمار زورگیری و خفت‌گیری از اتباع بیگانه هم بالاست. 

 تولد فرزندان بی‌هویت یا بدون شناسنامه از مشکلات رو به گسترش تهران است. به‌عنوان سؤال آخر می‌توانید برنامه‌های خود را در کاهش این معضل تشریح کنید؟ 
مشکل تولد فرزندان بی‌هویت مسئله‌ای است که تنها مختص به اتباع خارجی نیست و مسائل و مواردی هست که به افزایش تعداد کودکان بی‌هویت دامن می‌زند و ازدواج افراد با اتباع غیر‌مجاز تنها یکی از دلایل تولد چنین کودکانی است. کودکانی که از طریق نکاح با اتباع غیرمجاز متولد شده‌اند از سوی سازمان بهزیستی ساماندهی و به مرکز یاسر در شهرری منتقل می‌شوند. کارشناسان اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی با حضور در این مرکز کودکان را شناسایی می‌کنند. اغلب این بچه‌ها را کودکان‌کار شامل می‌شوند که بعد از شناسایی به پدر و مادر، خواهر یا برادر یا دایی، خاله و عمه تحویل داده می‌شوند.